حدیث دربارهباهله
تاريخ بغداد عن سعيد بن سلم بن قتيبة أبي محمّد الباهلي:خَرَجتُ حاجّا ومَعي قِبابٌ وكَنائِسُ ۱، فَدَخَلتُ البادِيَةَ فَتَقَدَّمتُ القِبابَ والكَنائِسَ عَلى حَميرٍ لي، فَمَرَرتُ بِأَعرابِيٍّ مُحتَبٍ ۲ عَلى بابِ خَيمَةٍ لَهُ، وإذا هُوَ يَرمُقُ القِبابَ وَالكَنائِسَ، فَسَلَّمتُ عَلَيهِ، فَقالَ: لِمَن هذِهِ القِبابُ وَالكَنائِسُ؟ قالَ: قُلتُ: لِرَجُلٍ مِن باهِلَةَ، قالَ: تَاللّهِ ما أظَنُّ اللّهَ يُعطِي الباهِلِيَّ كُلَّ هذَا.
قالَ: فَلَمّا رَأَيتُ إزراءَهُ بِالباهِلِيَّةِ دَنَوتُ مِنهُ فَقُلتُ: يا أعرابِيُّ، أ تُحِبُّ أن يَكونَ لَكَ القِبابُ وَالكَنائِسُ، وأنتَ رَجُلٌ مِن باهِلَةَ؟ فَقالَ: لاهَا اللّهِ ۳. فَقُلتُ: أ تُحِبُّ أن تَكونَ أميرَ المُؤمِنينَ وأنتَ رَجُلٌ مِن باهِلَةَ؟ قالَ: لاهَا اللّهِ. قُلتُ: أ تُحِبُّ أن تَكونَ مِن أهلِ الجَنَّةِ وأنتَ رَجُلٌ مِن باهِلَةَ؟ قالَ: بِشَرطٍ. قالَ: قُلتُ: وما ذاكَ الشَّرطُ؟ قالَ: لايَعلَمُ أهلُ الجَنَّةِ أنّي باهِلِيٌّ!
قالَ: ومَعي صُرَّةُ دَراهِمَ، قالَ: فَرَمَيتُ بِها إلَيهِ فَأَخَذَهَا، وقالَ: لَقَد وافَقَت مِنّي حاجَةً. قُلتُ لَهُ لَمّا أن ضَمَّها إلَيهِ: أنَا رَجُلٌ مِن باهِلَةَ، قالَ: فَرَمى بِها إلَيَّ وقالَ: لا حاجَةَ لي فيها. فَقُلتُ: خُذها إلَيكَ يا مِسكينُ؛ فَقَد ذَكَرتَ مِن نَفسِكَ الحاجَةَ! فَقالَ: لا اُحِبُّ أن ألقَى اللّهَ ولِلباهِلِيِّ عِندي يَدٌ!
قالَ: فَقَدِمتُ فَدَخَلتُ عَلَى المَأمونِ فَحَدَّثتُهُ بِحَديثِ الأَعرابِيِّ، فَضَحِكَ حَتّى استَلقى عَلى قَفاهُ وقالَ لي: يا أبا مُحَمَّدٍ، ما أصبَرَكَ! وأجازَني بِمِئَةِ ألفٍ. ۴
تاريخ بغدادـ به نقل از ابو محمّد سعيد بن سَلَم بن قُتَيبه باهلى ـ: به قصد حج، به راه افتادم و همراه من، سراپرده ها و كجاوه هاى بسيار بود. به باديه رسيدم، در حالى كه من بر پشت الاغم سوار و جلودار قافله بودم. باديه نشينى را ديدم كه در جلوى خيمه اش چمباتمه زده بود و با نگاهش كاروان را دنبال مى كرد. به وى سلام كردم.
گفت: اين سراپرده ها و كجاوه ها از آنِ كيست؟
گفتم: از آنِ مردى باهلى.
گفت: سوگند به خدا كه فكر نمى كنم خداوند به فردى باهلى، چنين ببخشد.
وقتى تحقير او را نسبت به باهلى ها ديدم، نزديكش رفتم و گفتم: اى باديه نشين! دوست دارى كه اين سراپرده ها و كجاوه ها از آنِ تو باشد و تو مردى باهلى باشى؟
گفت: خدا نكند!
گفتم: دوست دارى كه امير مؤمنان باشى و در عين حال، مردى باهلى باشى؟
گفت: خدا نكند!
گفتم: دوست دارى كه باهلى باشى و اهل بهشت باشى؟
گفت: به يك شرط.
گفتم: به چه شرط؟
پاسخ داد: به شرط اين كه بهشتيان نفهمند كه من باهلى هستم.
همراهم يك كيسه درهم بود. آن را به وى دادم. آن را گرفت و گفت: نياز من، برآورده شد.
وقتى آن [كيسه] را به خود چسباند، گفتم: من مردى باهلى هستم.
كيسه را به سويم پرت كرد و گفت: به آن، نياز ندارم.
گفتم: اى بينوا! بردار. خودت گفتى كه نيازمند هستى.
گفت: دوست ندارم كه خدا را، در حالى ببينم كه شخصى باهلى بر من منّت داشته باشد.
پيش مأمون آمدم و داستان باديه نشين را نقل كردم. آن قدر خنديد كه به پشت افتاد. به من گفت: اى ابو محمّد! چقدر شكيبايى!
آن گاه، صدهزار دِرهم جايزه به من داد.