وظيفه كوه ها در زمين
4 حدیث
امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل با صخره هاى استوار و كوه هاى بلند و پايدار، جنبش زمين را تعديل كرد و به خاطر فرو رفتن بُن كوه ها در جاى جاى زمين و خزيدنشان در سوراخ هاى آن، زمينْ آرام گرفت و كوه ها بر درشتى و پستى هاى آن ايستاده، سر به فلك كشيدند.
عنه عليه السلام:أنشَأَ الأَرضَ فَأَمسَكَها مِن غَيرِ اشتِغالٍ، وأرساها عَلى غَيرِ قَرارٍ، وأقامَها بِغَيرِ قَوائِمَ، ورَفَعَها بِغَيرِ دَعائِمَ وحَصَّنَها مِنَ الأَوَدِ وَالاِعوجاجِ، ومَنَعَها مِنَ التَّهافُتِ وَالاِنفِراجِ، أرسى أوتادَها، وضَرَبَ أسدادَها. ۱
امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل زمين را ايجاد كرد و آن را ـ بى آن كه مشغولش كند ـ نگه داشت، و بدون استوار ساختن آن بر چيزى، آن را به جريان انداخت و بدون تكيه گاه، استوارش داشت و بدون پايه، آن را برافراشت و از كجى و انحراف، نگه داشت، و از در هم ريختن و گشودگى بازش داشت، ميخ هاى آن را استوار كرد و كوه ها را گرداگردش برافراشت.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 186، الاحتجاج: ج 1 ص 477 ح 116، بحار الأنوار: ج 4 ص 255 ح 8.
عنه عليه السلامـ في عَجيبِ صَنعَةِ الكَونِ ـ: جَبَلَ جَلاميدَها ونُشوزَ مُتونِها وأطوادِها، فَأَرساها في مَراسيها، وألزَمَها قَراراتِها فَمَضَت رُؤوسُها فِي الهَواءِ، ورَسَت اُصولُها فِي الماءِ، فَأَنهَدَ جِبالَها عَن سُهولِها، وأساخَ قَواعِدَها في مُتونِ أقطارِها ومَواضِعِ أنصابِها، فَأَشهَقَ قِلالَها، وأطالَ أنشازَها، وجَعَلَها لِلأَرضِ عِماداً، وأرَّزَها فيها أوتاداً، فَسَكَنَت عَلى حَرَكَتِها مِن أن تَميدَ بِأَهلِها أو تَسيخَ بِحِملِها أو تَزولَ عَن مَواضِعِها. ۱
امام على عليه السلامـ در شـگفتى آفـرينش هـسـتى ـ: و [خداوند] عز و جل صخره هاى زمين و بلندى ها و كوه هاى بزرگ را آفريد و در جايشان برقرار ساخت، و در قرارگاهشان مُلزم گردانيد.
قلّه كوه ها به سوى آسمان كشيده شد و ريشه آنها در آب، قرار گرفت. كوه ها را از دشت هاى هموار، بيرون آورْد و ريشه هاى آنها را در جاى جاى زمين و در جاى مناسبشان فرو بُرد، ستيغ هاى آنها را سر به آسمان كشاند و بلندى هاى آن را درازنا بخشيد و آنها را براى زمين، تكيه گاه قرار داد و چون ميخ در آن، استوار گردانيد و در نتيجه، زمينْ آرام گرفت تا نتواند ساكنانش را بلرزاند و يا آنچه را بر پشت دارد، بريزد، و يا از جاى خود، خارج شود.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 211، بحار الأنوار: ج 57 ص 38 ح 15.
امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل آفريده ها را به قدرتش آفريد، و بادها را به رحمتش گسترانْد، و با صخره ها، لرزش زمينش را آرام ساخت. ۳
۱.يؤكّد الإمام عليه السلام على أنّ اللّه سبحانه حين خلق الجبال في الأرض، جعل لكلّ جبل منها جذرا في الأرض هو الوتد، ولهذا الوتد وظيفتان: الاُولى: أنّه يحفظ الجبل من التهافت والانزلاق، كما حدث لجبل السلط قرب عمان، الذي انزلق من مكانه وسار، والثانية: أنّ الوتد المغروس في أديم الأرض يمسك طبقات الأرض نفسها، بعضها ببعض، فيمنعها من الاضطراب والمَيَدان، تماما كما نفعل عندما نمسك الصفائح المعدنيّة ببعضها عن طريق غرس مسامير قويّة فيها.
هذه وظيفة الجبال بالنسبة لاستقرار الأرض، أمّا وظيفتها بالنسبة لاستقرار حياة الإنسان فوجود الجبال على الأرض يحافظ على التربة والصخور الموجودة على سطح الأرض من الزوال والانتقال، ويحفظها من تأثير الرياح العاصفة بها، فيتسنّى بذلك إقامة حياة إنسانيّة رتيبة في الجبال والسهول والوديان ولو كان سطح الأرض مستويا بدون جبال لكان عرضة للتغيّر (تصنيف نهج البلاغة: ص 783).
۲.نهج البلاغة: الخطبة 1، الاحتجاج: ج 1 ص 473 ح 113، بحار الأنوار: ج 77 ص 300 ح 7 و ج 4 ص 247 ح 5.
۳.امام عليه السلام تأكيد مى ورزد كه خداوند عز و جل هنگامى كه كوه ها را در زمين آفريد، براى هر كوهى ريشه اى در زمين قرار داد كه دو وظيفه را بر عهده دارد: نخستْ آن كه كوه را از به هم خوردن و از بين رفتن، باز دارد (چنان كه براى كوه «سَلْط» نزديك اَمّان، اتفاق افتاد و از جاى خود، كنده شد و حركت كرد)؛ و دومْ آن كه اين ريشه هاى قرار داده شده در دل زمين، طبقه هاى زمين را نگه مى دارند و آن را از لرزش، حفظ مى كنند (چنان كه ما با كوبيدن ميخ هاى قوى در لايه هاى معادن، آنها را از لرزش، نگه مى داريم).
اين، وظيفه كوه ها در آرامش بخشيدن به زمين بود؛ امّا وظيفه آنها در راه استقرار زندگى انسان، اين است كه موجب حفظ خاك و سنگ موجود بر سطح زمين از نابودى و انتقال مى شوند و آنها را از تأثير بادهاى تند، محفوظ مى دارند و با اين كار، زندگى انسان در كوه ها، دشت ها و دره ها امكان پذير مى گردد؛ چون اگر سطح زمينْ صاف و بدون كوه بود، دائما دستخوش تحوّل مى گشت (تصنيف نهج البلاغة: ص 783).