حكم نيشگون گيرنده و فراركننده

1 حدیث
الإرشاد:رُفِعَ إلَيهِ [عليه السلام] خَبَرُ جارِيَةٍ حَمَلَت جارِيَةً عَلى عاتِقِها عَبَثا ولَعِبا، فَجاءَت جارِيَةٌ اُخرى فَقَرَصَتِ الحامِلَةَ فَقَفَزَت لِقَرصَتِها، فَوَقَعَتِ الرّاكِبَةُ فَاندَقَّت عُنُقُها وهَلَكَت. فَقَضى عليه السلام عَلَى القارِصَةِ بِثُلثِ الدِّيَةِ، وعَلَى القامِصَةِ ۱ بِثُلثِها، وأسقَطَ الثُّلثَ الباقي بِقُموصِ الرّاكِبَةِ لِرُكوبِ الواقِعَةِ عَبَثا القامِصَةَ. وبَلَغَ الخَبَرُ بِذلِكَ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَأَمضاهُ وشَهِدَ لَهُ بِالصَّوابِ بِهِ. ۲
الإرشاد:داستان دخترى را پيش على عليه السلام به داورى آوردند كه دختر ديگرى را به بازى، روى دوش گرفته بود و بازى مى كرد و [در همان حال،] دختر ديگرى (سومى)از راه رسيده و دختر بردوش گيرنده را نيشگون گرفته بود و آن دختر، بالاپريده بود و در نتيجه، دخترى كه بر دوش وى سوار بود، بر زمين افتاده وگردنش شكسته و مرده بود. امام عليه السلام، يك سوم ديه را بر عهده نيشگون گيرنده و يك سوم آن را بر عهده آن كه [دختر را بر دوش گرفته و]بالا پريده بود، گذاشت و يك سوم باقى مانده را به خاطر آن كه دخترِ درگذشته، خود به قصد بازى بر دوش وى سوار شده بود، به حساب نياورد. خبر اين [داورى] به پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد. آن را تأييد كرد و به درستى آن، گواهى داد.
۱.القامصة: النافرة الضاربة برجْلَيها (النهاية: ج 4 ص 108 «قمص»).
۲.الإرشاد: ج1 ص196، بحار الأنوار: ج40 ص245 ح21 وراجع المقنعة: ص 750 والمناقب لابن شهر آشوب: ج 2 ص 354.