حدیث دربارهآنچه عمل و صلاح را مى افزايد

علم و حکمت ج ۱، ص ۴۲۳، ح ۱۱۸۵

امام علی علیه‌السلام

آنچه عمل و صلاح را مى افزايد

عنه عليه السلام:أوضَعُ العِلمِ ما وَقَفَ عَلَى اللِّسانِ، وأرفَعُهُ ما ظَهَرَ فِي الجَوارِحِ والأَركانِ ۱.

امام على عليه السلام:پست ترين دانش، آن است كه از زبانت در نگذرد و والاترين دانش، آن است كه در اعضا و جوارح پديدار گردد.

۱.نهج البلاغة: الحكمة 92، غرر الحكم: 3118 صدره إلى قوله «ما وقف على اللسان»؛ ربيع الأبرار: 3 / 206 وفيه «الجوانح» بدل «الجوارح».

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی علم حکمت و معرفت احکام آموختن +2 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

۸

امام على عليه السلام:نيك فرجامترين دانش، آن است كه در دنياى زودگذر عملت را و در آخرت نزديكى ات (به خدا) را بيفزايد.

امام على عليه السلام:شريفترين دانش، آن است كه در اعضا و جوارح تو پديدار شود.

امام على عليه السلام:بهترين دانش آن است كه تو را به صلاح آورد.

امام على عليه السلام:بهترين دانش آن است كه هدايتت را سامان دهد و بدترين دانش، آن است كه معادت را تباه كند.

امام سجّاد عليه السلامـ بعد از آنكه براى خود چيزهايى را درخواست كرده بودـ: خدايا! و اين (دعا) را شامل هر كسى كه به پروردگارى تو گواهى مى دهد و به يگانگى تو خلوص مى ورزد و با حقيقت بندگى تو او را [شيطان]دشمنى مى ورزد و براى دريافت علوم ربّانى از تو بر عليه او يارى جسته است، بفرماى.

امام باقر عليه السلام:بـدان كـه دانشى چون جستجوى سلامت نباشـد و سلامتى مانند سلامت دل نباشد.

از امام صادق عليه السلام روايت شده استكه به يكى از شاگردانش فرمود: چه چيز از من فرا گرفتى؟ گفت: اى مولاى من! هشت مسأله ياد گرفتم. فرمود: باز گو تا بدانم. گفت: نخست: ديدم هر دوستى از دوستدارش هنگام مرگ جدا مى شود، پس همّتم را مصروف چيزى كردم كه از من جدا نمى گردد، بلكه در تنهايى ام با من انس مى گيرد كه همان كار نيك است. حضرت فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. دوم: ديدم گروهى به حسب و نسب و گروهى به مال و فرزند مى نازند و حال آنكه در اينها فخر و بزرگى نيست؛ بلكه افتخار بزرگ را در گفته خداى متعال ديدم: «كريمترين شما باتقواترين شماست»، پس كوشيدم كه نزد او كريم باشم. فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. سوم: به بازى و شادى مردم نگريستم و گفته خداى متعال را شنيدم: «و اما آن كس كه از ايستادن در پيشگاه پروردگارش بهراسد و نفس خود را از هوا باز دارد، بى گمان جايگاهش بهشت است»، پس در دور كردن هواى نفسم كوشيدم، تا آنكه بر اطاعت خداوند قرار يافت. فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. چهارم: ديدم هركس چيزى را بيابد كه نزدش عزيز باشد، در نگهداريش مى كوشد و سخن خداى سبحان را شنيدم كه مى فرمايد: «كيست كه به خدا وام نيكو دهد تا وى آن را دو چندان كند و برايش پاداشى ارجمند باشد» . پس دوستدار اين دو چندان گشتن شدم و از او نگهدارنده تر بر چيزهاى نزد او نيافتم، پس هرچه مى يافتم كه نزدم عزيز مى نمود، به سوى وى فرستادم، تا ذخيره اى در روز نيازم بدان باشد. حضرت فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. پنجم: ديدم مردم در رزق و روزى به يكديگر حسد مى ورزند و گفته خداى متعال را شنيدم كه مى فرمايد: «ما معشيت دنيايشان را ميان آنان تقسيم كرديم و برخى را بر برخى ديگر به مرتبه هايى برتر داشتيم، تا بعضى از آنان بعضى ديگر را به خدمت گيرند. و رحمت پروردگارت از آنچه آنان گرد مى آورند، بهتر است» ، پس به كسى حسادت نكردم و بر آنچه از دستم رفت، غصّه نخوردم. فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. ششم: ديدم برخى به برخى ديگر در سراى دنيا دشمنى مى ورزند و كينه هايى در سينه نهان دارند و گفته خداى متعال را شنيدم كه مى فرمايد: «شيطان دشمن شماست، پس او را دشمن بداريد» ، پس به دشمنى با شيطان از دشمنى غير او سرگرم شدم. حضرت فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. هفتم: ديدم مردم در پى روزى در تلاش و زحمت اند و گفته خداى متعال را شنيدم كه مى فرمايد: «و جنّ و انس را نيافريدم جز براى اينكه مرا عبادت كنند. از آنها روزى نمى خواهم و نمى خواهم كه به من غذا دهند. بى گمان خداوند روزى دهنده اى نيرومند و استوار است» ، پس دانستم كه وعده و گفته اش راست است، پس به وعده اش آرامش يافتم و به گفته اش خشنود گشتم و به جاى آنكه به آنچه براى من نزد اوست بپردازم، به آنچه براى او بر من است، مشغول شدم. فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. هشتم: گفت: ديدم گروهى بر تندرستى پيكرهايشان و گروهى بر فراوانى اموالشان و گروهى بر آفريدگانى همچون خود تكيه مى كنند و سخن خداى متعال را شنيدم كه مى فرمايد: «هركس تقوا بورزد، [خدا]برايش راه برون رفتنى قرار مى دهد و وى را از جايى كه گمان نمى برد، روزى مى دهد و هركس بر خداوند توكّل كند، همو وى را بس باشد» ، پس بر خدا تكيه كردم و تكيه ام بر غير او از ميان رفت. حضرت فرمود: به خدا سوگند كه [تعليمات]تورات و انجيل و زبور و قرآن و ديگر كتابها به همين هشت مسأله باز مى گردند.

امام كاظم عليه السلام:شايسته ترين دانش براى تو آن است كه عملت جز بدان سامان نپذيرد و واجبترين دانش براى تو آن است كه از عمل به آن پرسيده مى شوى و لازمترين دانش براى تو آن است كه به صلاح قلبت ره بنمايد و تباهى اش را برايت روشن سازد و نيك فرجامترين دانش آن است كه در عمل زودگذر تو بيفزايد پس به دانشى كه ندانستنش زيانى به تو نمى رساند سرگرم مشو و از دانشى كه رها كردنش بر نادانى تو مى افزايد، غافل مشو.