برترى دانش جويى بر عبادت
15 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:طَلَبُ العِلمِ أفضَلُ عِندَ اللّهِ عز و جل مِنَ الصَّلاةِ والصِّيامِ والحَجِّ والجِهادِ في سَبيلِ اللّهِ عز و جل ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نزد خداى عز و جل، جستجوى دانش از نماز و روزه و حجّ و جهاد در راه خداى عز و جل برتر است.
۱.الفردوس: 2 / 438 / 3910 عن ابن عبّاس؛ الأمالي الخميسيّة: 1 / 60 وفيه «والصيام النافلة» بدل «الصيام».
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:طَلَبُ العِلمِ ساعَةً خَيرٌ مِن قِيامِ لَيلَةٍ، وطَلَبُ العِلمِ يَومًا خَيرٌ مِن صِيامِ ثَلاثَةِ أشهُرٍ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:لحظه اى جستجوى دانش از برخاستن [و عبادت كردن]يك شب بهتر است و يك روز جستجوى دانش بهتر از روزه سه ماه است.
۱.الفردوس: 2 / 441 / 3917 عن ابن عبّاس.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:مَن خَرَجَ يَطلُبُ بابًا مِن عِلمٍ لِيَرُدَّ بِهِ باطِلاً إلى حَقٍّ أو ضَلالَةً إلى هُدًى، كانَ عَمَلُهُ ذلِكَ كَعِبادَةِ مُتَعَبِّدٍ أربَعينَ عامًا ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آنكه در پى بابى از دانش بيرون مى رود، تا با آن باطلى را به حقّ يا گمراهى را به هدايت برگرداند، كردارش همچون چهل سال عبادت عابد است.
۱.أمالي الطوسي: 618 / 1275 عن النزال بن سبرة عن الإمام عليّ عليه السلام وعبداللّه بن مسعود، منية المريد: 101 وفيه «ضالاًّ» بدل «ضلالة»، أعلام الدين: 80 وفيه «يوما» بدل «عاما»؛ الفقيه والمتفقّه: 1 / 14 عن ابن مسعود.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:مَن تَعَلَّمَ بابًا مِنَ العِلمِ عَمِلَ بِهِ أو لَم يَعمَل كانَ أفضَلَ مِن أن يُصَلِّيَ ألفَ رَكعَةٍ تَطَوُّعًا ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آنكه بابى از دانش را فرا بگيرد ـ چه به آن عمل كند يا نكند ـ از اينكه هزار ركعت نماز مستحبى بخواند، برتر است.
۱.روضة الواعظين: 17، مشكاة الأنوار: 136 عن الإمام الصادق عليه السلام؛ تاريخ بغداد: 6 / 50، إتحاف السادة: 1 / 100 نحوه وكلاهما عن ابن عبّاس.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:مَن خَرَجَ مِن بَيتِهِ يَلتَمِسُ بابًا مِنَ العِلمِ لِيَنتَفِعَ بِهِ ويُعَلِّمَهُ غَيرَهُ، كَتَبَ اللّهُ لَهُ بِكُلِّ خُطوَةٍ عِبادَةَ ألفِ سَنَةٍ صِيامَها وقِيامَها، وحَفَّتهُ المَلائِكَةُ بِأَجنِحَتِها، وصَلّى عَلَيهِ طُيورُ السَّماءِ وحيتانُ البَحرِ ودَوابُّ البَرِّ، وأنزَلَهُ اللّهُ مَنزِلَةَ سَبعينَ صِدّيقًا، وكانَ خَيرًا لَهُ أن لَو كانَتِ الدُّنيا كُلُّها لَهُ فَجَعَلَها فِي الآخِرَةِ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هركس از خانه اش بيرون رود تا بابى از دانش بيابد، كه بدان بهره برد و به ديگران بياموزد، خداوند در برابر هر گامش، عبادت هزار سال روزه و شب زنده دارى برايش مى نويسد و فرشتگان با بالهايشان وى را در بر مى گيرند و پرندگان آسمان و ماهيان دريا و جنبدگان خشكى بر او درود مى فرستند و خداوند منزلت هفتاد صديق به وى بدهد و برايش بهتر از آن است كه همه دنيا براى وى باشد و آن را در راه آخرت قرار دهد.
۱.عوالي اللآلي: 4 / 75 / 59؛ العلل المتناهية: 1 / 66 / 75 عن عمران نحوه.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آلهـ لِأَبي ذَ رٍّـ: يا أبا ذَ رٍّ، لَأَن تَغدُوَ فَتَعَلَّمَ آيَةً مِن كِتابِ اللّهِ خَيرٌ لَكَ مِن أن تُصَلِّيَ مِائَةَ رَكعَةٍ، ولَأَن تَغدُوَ فَتَعَلَّمَ بابًا مِنَ العِلمِ عُمِلَ بِهِ أو لَم يُعمَل خَيرٌ مِن أن تُصَلِّيَ ألفَ رَكعَةٍ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ خطاب به ابوذرـ: اى ابوذر! اگر برخيزى و آيه اى از كتاب خدا را فراگيرى، برايت بهتر از صد ركعت نماز است و اگر برخيزى و بابى از دانش را فراگيرى ـ چه به آن عمل شود يا نشود ـ بهتر از آن است كه هزار ركعت نماز بخوانى.
۱.سنن ابن ماجة: 1 / 79 / 219، الفردوس: 5 / 338 / 8362 كلاهما عن أبي ذرّ.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:ما مِن مُتَعَلِّمٍ يَختَلِفُ إلى بابِ العالِمِ إلاّ كَتَبَ اللّهُ لَهُ بِكُلِّ قَدَمٍ عِبادَةَ سَنَةٍ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ دانشجويى به خانه دانشمند، آمد و شد نمى كند، مگر آنكه خداوند در برابر هر گامش، عبادت يك سال را برايش مى نويسد.
۱.منية المريد: 100.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:مَن طَلَبَ العِلمَ فَهُوَ كَالصّائِمِ نَهارَهُ القائِمِ لَيلَهُ، وإنَّ بابًا مِنَ العِلمِ يَتَعَلَّمُهُ الرَّجُلُ خَيرٌ لَهُ مِن أن يَكونَ أبو قُبَيسٍ ذَهَبًا فَأَنفَقَهُ في سَبيلِ اللّهِ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آنكه دانش بجويد، مانند روزه دار شب زنده دار است و بابى از دانش كه انسان فرا مى گيرد، برايش بهتر از آن است كه كوه ابوقبيس طلا باشد و وى آن را در راه خدا هزينه كند.
۱.منية المريد: 100، المحجّة البيضاء: 1 / 18.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:الكَلِمَةُ مِن كَلامِ الحِكمَةِ يَسمَعُهَا الرَّجُلُ المُؤمِنُ فَيَعمَلُ بِها أو يُعَلِّمُها خَيرٌ مِن عِبادَةِ سَنَةٍ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سخنى از سخنان حكمت كه مرد مؤمن مى شنود ـ و به آن عمل كند يا آن را بياموزد ـ بهتر از عبادت يك سال است.
۱.الزهد لابن المبارك: 487 / 1386 عن زيد بن أسلم؛ كنزالفوائد: 2 / 108 عن الإمام عليّ عليه السلام، أعلام الدين: 294 كلاهما نحوه.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آلهـ أنَّهُ دَخَلَ المَسجِدَ، فَرَأى مَجلِسَينِ: أحَدُهُما يَذكُرونَ اللّهَ، والآخَرُ يَتَعَلَّمونَ الفِقهَ ويَدعونَ اللّهَ ويَرغَبونَ إلَيهِ، فَقالَ صلى الله عليه و آلهـ: كِلاَ المَجلِسَينِ عَلى خَيرٍ، وأحَدُهُما أفضَلُ مِنَ الآخَرِ، أمّا هؤُلاءِ فَيَدعونَ اللّهَ فَإِن شاءَ أعطاهُم وإن شاءَ مَنَعَهُم، وأمّا هؤُلاءِ فَيَتَعَلَّمونَ ويُعَلِّمونَ الجاهِلَ، وإنَّما بُعِثتُ مُعَلِّمًا، فَهؤُلاءِ أفضَلُ. ثُمَّ جَلَسَ مَعَهُم ۱.
پيامبر خداوارد مسجد شد و دو مجلس را ديد: در يكى ذكر خدا مى كردند و در ديگرى فقه فرا مى گرفتند و خدا را مى خواندند و به او رغبت مى نمودند. حضرت فرمود: هر دو مجلس بر نيكى اند و يكى برتر از ديگرى است. امّا اينان خدا را مى خوانند، پس اگر بخواهد عطايشان مى كند و اگر بخواهد باز مى دارد، ولى اينان فرا مى گيرند و به نادان مى آموزند و من آموزگار برانگيخته شدم، پس اينان برترند. سپس با آنان نشست.
۱.تنبيه الغافلين: 428 / 668، سنن الدارمي: 1 / 105 / 355، جامع بيان العلم: 1 / 50 كلاهما عن عبداللّه بن عمرو.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:بابٌ مِنَ العِلمِ يَتَعَلَّمُهُ الإِنسانُ خَيرٌ لَهُ مِن ألفِ رَكعَةٍ تَطَوُّعًا ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بابى از دانش كه انسان فرا مى گيرد، برايش بهتر از هزار ركعت نماز مستحبى است.
۱.تنبيه الخواطر: 2 / 119، منية المريد: 121 عن أبي ذرّ موقوفا؛ إتحاف السادة: 1 / 97 عن أبي ذر عنه صلى الله عليه و آلهوفيه «مائة» بدل «ألف»، جامع بيان العلم: 1 / 25، الفقيه والمتفقّه: 1 / 16 كلاهما عن أبي ذرّ وأبي هريرة وكلّها موقوفا.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:إذا جَلَسَ المُتَعَلِّمُ بَينَ يَدَيِ العالِمِ فَتَحَ اللّهُ تَعالى عَلَيهِ سَبعينَ بابًا مِنَ الرَّحمَةِ، ولا يَقومُ مِن عِندِهِ إلاّ كَيَومِ وَلَدَتهُ اُمُّهُ، وأعطاهُ اللّهُ بِكُلِّ حَرفٍ ثَوابَ سِتّينَ شَهيدًا، وكَتَبَ اللّهُ لَهُ بِكُلِّ حَديثٍ عِبادَةَ سَبعينَ سَنَةً، وبَنى لَهُ بِكُلِّ وَرَقَةٍ مَدينَةً، كُلُّ مَدينَة مِثلُ الدُّنيا عَشرَ مَرّاتٍ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هنگامى كه دانشجو پيش روى دانشمند مى نشيند، خداوند هفتاد درِ رحمت را بر او مى گشايد و از نزد او برنمى خيزد، مگر مانند روزى كه از مادر زاده شد و خداوند در برابر هر حرف، پاداش شصت شهيد برايش مى نويسد و در برابر هر حديث، عبادت هفتاد سال برايش مى نويسد و در برابر هر برگ، شهرى در بهشت برايش بنا مى نهد كه هر يك ده برابر دنياست.
۱.الفردوس: 1 / 320 / 1269 عن جابر بن عبداللّه؛ إرشاد القلوب: 166 عن الإمام عليّ عليه السلام.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:بَينَما أنَا جالِسٌ في مَسجِدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله إذ دَخَلَ أبو ذَرٍّ فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، جَنازَةُ العابِدِ أحَبُّ إلَيكَ أم مَجلِسُ العِلمِ؟ فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: يا أبا ذَرٍّ، الجُلوسُ ساعَةً عِندَ مُذاكَرَةِ العِلمِ أحَبُّ إلَى اللّهِ مِن ألفِ جَنازَةٍ مِن جَنائِزِ الشُّهَداءِ، والجُلوسُ سَاعَةً عِندَ مُذاكَرَةِ العِلمِ أحَبُّ إلَى اللّهِ مِن قِيامِ ألفِ لَيلَةٍ يُصَلّي في كُلِّ لَيلَةٍ ألفَ رَكعَةٍ، والجُلوسُ ساعَةً عِندَ مُذاكَرَةِ العِلمِ أحَبُّ إلَى اللّهِ مِن ألفِ غَزوَةٍ وقِراءَةِ القُرآنِ كُلِّهِ.
قالَ: يا رَسولَ اللّهِ، مُذاكَرَةُ العِلمِ خَيرٌ مِن قِراءَةِ القُرآنِ كُلِّهِ؟! فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:
امام على عليه السلام:در مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله نشسته بودم كه ابوذر وارد شد و گفت: اى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله! نزد شما شركت در تشييع جنازه عابد محبوبتر است يا حضور در مجلس علم؟ پيامبر فرمود: اى ابوذر! نزد من ساعتى در مجلس علم نشستن، محبوبتر از هزار تشييع جنازه شهيد است و نزد من ساعتى در مجلس علم نشستن، محبوبتر از هزار شب شب زنده دارى است كه در هر شب هزار ركعت نماز بخوانى و نزد من لحظه اى در مجلس علم نشستن، محبوبتر از شركت در هزار غزوه [پيكار همراه رسول خدا صلى الله عليه و آله]و خواندن همه قرآن است. ابوذر گفت: اى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله! آيا گفت و شنود علمى از خواندن همه قرآن بهتر است؟ پيامبر فرمود: نزد خدا اى ابوذر! ساعتى در مجلس علم نشستن، محبوبتر از دوازده هزار بار
۱.جامع الأخبار: 109 / 195.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
امام على عليه السلام:جستجوى دانش، برتر از عبادت است. خداوند عز و جلفرموده است: «از ميان بندگان خداوند، تنها دانشمندان از خدا بيم دارند».
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر
رَوى بَعضُ الصَّحابَةِ:جاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنصارِ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، إذا حَضَرَت جَنازَةٌ أو حَضَرَ مَجلِسُ عالِمٍ، أيُّهُما أحَبُّ إلَيكَ أن أشهَدَ؟ فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: إن كانَ لِلجَنازَةِ مَن يَتبَعُها ويَدفِنُها فَإِنَّ حُضورَ مَجلِسِ العالِمِ أفضَلُ مِن حُضورِ ألفِ جَنازَةٍ، ومِن عِيادَةِ ألفِ مَريضٍ، ومِن قِيامِ ألفِ لَيلَةٍ، ومِن صِيامِ ألفِ يَومٍ، ومِن ألفِ دِرهَمٍ يُتَصَدَّقُ بِها عَلَى المَساكينِ، ومِن ألفِ حَجَّةٍ سِوَى الفَريضَةِ، ومِن ألفِ غَزوَةٍ سِوَى الواجِبِ تَغزوها في سَبيلِ اللّهِ بِمالِكَ ونَفسِكَ.
وأينَ تَقَعُ هذِهِ المَشاهِدُ مِن مَشهَدِ عالِمٍ! أما عَلِمتَ أنَّ اللّهَ يُطاعُ بِالعِلمِ ويُعبَدُ
برخى از صحابه روايت كرده اندكه مردى از انصار نزد پيامبر صلى الله عليه و آلهآمد و گفت: اى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله! هنگامى كه تشييع جنازه و حضور در مجلس علمى با هم پيش آمد، حضورم را در كدام يك بيشتر دوست دارى؟ پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهفرمود: اگر براى جنازه كسى هست كه آن را تشييع كند و به خاك بسپارد، حضور در مجلس دانشمند، برتر از شركت در هزار تشييع جنازه و عيادت هزار بيمار و هزار شب زنده دارى و هزار روز روزه و هزار درهم صدقه دادن به فقيران و هزار حج مستحبّى و هزار بار با مال و جان جهاد كردن در راه خدا جز جهاد واجب است. اين حضورها كجا و حضور در محضر دانشمند كجا. آيا نمى دانى كه خداوند با دانش، اطاعت و عبادت مى شود و نيكى دنيا و آخرت با دانش است و بدى دنيا و آخرت با نادانى.
۱.روضة الواعظين: 17، مشكاة الأنوار: 135؛ إتحاف السادة: 1 / 100 عن عمر بن الخطّاب نحوه.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلآنچه شایسته جاهل است +3 مورد دیگر