تقدير و تدبير

كنز العمّال:شخصى خدمت امام على عليه السلام رسيد عرض كرد: اى امير المؤمنين! مرا از تقدير آگاه فرما، حضرت فرمود: راهى بس تاريك است، در آن قدم مگذار. [دوباره] عرض كرد: يا امير المؤمنين! مرا از تقدير آگاه فرما. حضرت فرمود: دريايى ژرف است، در آن فرو مرو. [سه باره]پرسيد: يا امير المؤمنين! مرا از تقدير آگاه فرما. حضرت فرمود: راز خداست و بر تو پوشيده. پس براى فهميدن آن خويشتن را به زحمت مينداز.

كنز العمّالـ به نقل از حارث ـ: روزى على عليه السلام خطبه مى خواند. مردى ايستاد و عرض كرد: اى امير المؤمنين! ما را از تقدير آگاه سازيد؟ حضرت فرمود: دريايى ژرف است، در آن فرو مرو. عرض كرد: اى امير مؤمنان! مرا از تقدير، آگاه كن. فرمود: راز خداست، خود را [براى دانستن آن] به زحمت مينداز. [سه باره] پرسيد: اى امير مؤمنان! مرا از تقدير آگاه فرما. فرمود: حال كه اصرار دارى، بدان كه تقدير، امرى است ميان دو امر؛ نه جبر است و نه تفويض.

امام على عليه السلام:تقدير، بر حسابگرى [ما] بدان گونه چيره است كه تدبير مايه آفت و گزند مى شود.

امام على عليه السلام:كارها رام تقديرند، چندان كه تدبير مايه آفت و آسيب مى شود.

امام على عليه السلام:كارها رام مقدّراتند، چندان كه تدبير به مرگ مى انجامد.

امام على عليه السلام:كارها به تقدير است، نه به تدبير.

امام على عليه السلام:چون مقدّرات فرود آيند، تدبيرها باطل و بى اثر مى شوند.

امام على عليه السلام:هرگاه تقدير فرود آيد، حَذَر بى فايده است.

امام على عليه السلام:وقتى تقدير برگشت ناپذير است، پس پرهيز، بى حاصل است.

امام على عليه السلام:تقدير، بر حَذَر چيره مى گردد.