بى ارزش تر از مازوى تلخ
1 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام ـ في كِتابِهِ إلى عامِلِهِ عَلَى البَصرَة عُثمانَ بنِ حُنَيف ـ:ألا وإنَّ لِكُلِّ مَأمومٍ إماما يَقتَدي بِهِ، ويَستَضيءُ بِنورِ عِلمِهِ، ألا وإنَّ إمامَكُم قَدِ اكتَفى مِن دُنياهُ بِطِمرَيهِ ۱، ومِن طُعمِهِ ۲ بِقُرصَيهِ، ألا وإنَّكُم لا تَقدِرونَ عَلى ذلِكَ، ولكِن أعينوني بِوَرَعٍ وَاجتِهادٍ، وعِفَّةٍ وسَدادٍ. فَوَاللّهِ ما كَنَزتُ مِن دُنياكم تِبرا ۳، ولاَ ادَّخَرتُ مِن غَنائِمِها وَفرا ۴، ولا أعدَدتُ لِبالي ثَوبي طِمرا، ولا حُزتُ مِن أرضِها شِبرا، ولا أخَذتُ مِنهُ إلاّ كَقوتِ أتانٍ دَبِرَةٍ ۵، ولَهِيَ في عَيني أوهى وأهوَنُ مِن عَفصَةٍ ۶ مَقِرَةٍ ۷. ۸
امام على عليه السلام ـ در نامه اش به عثمان بن حنيف، كارگزار ايشان در بصره ـ:هان! هر پيروى را پيشوايى است كه به او اقتدا مى كند و از نور دانشش روشنايى مى گيرد. هان! پيشواى شما از دنياى خود به دو جامه كهنه، و از خوراكش به دو قرص نان، بسنده كرده است. البتّه شما توانايى اين كار را نداريد؛ امّا با [در پيش گرفتن [پارسايى و سختكوشى [در كار و عبادت] و پاك دامنى و راستى، مرا يارى رسانيد.
به خدا سوگند كه از دنياى شما زر و سيمى نيندوختم، و از غنايم آن، مالى فراوان پس انداز ننمودم، و بر دو جامه كهنه ام جامه اى نيفزودم، و از زمين آن، يك وجب به دست نياوردم، و از خوراك آن جز به اندازه خوراك ماده الاغى ريش پشت برنگرفتم. دنيا در چشم من، ناقابل تر و بى ارزش تر از يك دانه مازوى ۹ تلخ است.
۱.الطِّمر: الثوب الخلق (المصباح المنير: ص 378 «طمرت»).
۲.الطُّعم: الطعام (المصباح المنير: ص 373 «طعمته»).
۳.التِّبر: هو الذهب والفضّة قبل أن يضربا دنانير ودراهم، ومنهم من يجعله في الذهب أصلاً (النهاية: ج 1 ص 179 «تبر»).
۴.الوَفْر: المال الكثير (الصحاح: ج 2 ص 847 «وفر»).
۵.الأتان: الحمارة الاُنثى خاصّة (النهاية: ج1 ص21 «أتن»). وأتانٌ دبِرة: هي التي عُقِر ظَهرُها فَقلَّ أكلُها (شرح نهج البلاغة: ج16 ص207).
۶.العَفْص: حمل شجرة البَلّوط؛ تحمل سنةً بَلّوطا وسنةً عَفْصا (لسان العرب: ج 7 ص 55 «عفص»).
۷.مَقِرَ الشيء: صارَ مُرّا، فهو شيءٌ مَقِرٌ. والمَقِرُ ـ أيضا ـ الصَّبِر (الصحاح: ج 2 ص 819 «مقر»).
۸.نهج البلاغة: الكتاب 45.
۹.برجستگى كروى شكلى به قطر دوازده تا سى سانتى متر كه تحت تأثير گزش حشره سينيپس گالاتنكتوريا (cynips gallaetinctoriae) بر روى جوانه هاى درخت بلوط مازو، ايجاد مى شود. حشره مذكور براى تخم گذارى، پوست درخت بلوط را سوراخ مى كند كه بر اثر آن، مقدار زيادى از شيره درخت بيرون مى زند كه مازوسيوم ناميده مى شود. از مازو، در صنعت، براى تهيّه مركّب سياه و رنگ پارچه ها و در پزشكى به عنوان قابض استفاده مى شود (ر. ك: فرهنگ معين: «مازو»).