حدیث دربارهمجموعه اين صفات

عنه عليه السلام:الزُّهدُ فِي الدُّنيا ثَلاثَةُ أحرُفٍ: زاءٌ وهاءٌ ودالٌ؛ فَأَمَّا الزّاءُ فَتَركُ الزّينَةِ، وأمَّا الهاءُ فَتَركُ الهَوى، وأمَّا الدّالُ فَتَركُ الدُّنيا. ۱

امام على عليه السلام:زهد به دنيا، از سه حرف تشكيل شده است: زاء و هاء و دال. زاء، يعنى ترك زينت؛ هاء، يعنى ترك هوا؛ و دال، يعنى ترك دنيا.

۱.جامع الأخبار: ص 297 ح 811.

کلیدواژه‌ها زهد به دنیا تعریف زهد و تحریف آن مجموعه این صفات

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نشانه زهد ده تاست: به حرام ها بى رغبت است؛ خويشتندار است؛ واجبات پروردگارش را به جا مى آورد؛ اگر مملوك است، فرمان بُردار خوبى است؛ اگر مالك است، ملكدار خوبى است؛ تندخو وكينه توز نيست؛ به كسى كه به او بدى كرده است، خوبى مى كند؛ به كسى كه به او زيان زده است، سود مى رساند؛ از كسى كه به او ستم كرده است، گذشت مى كند؛ و در برابر حق خداوند، فروتن است (يا: به خاطر خدا فروتنى مى كند).

مكارم الأخلاق ـ به نقل از ابو ذر ـ:گفتم: اى پيامبر خدا! زاهدترينِ مردم كيست؟ فرمود: كسى كه قبرستان و پوسيده شدن را فراموش نكند، از مازاد زيور دنيا، چشم بپوشد، آنچه را ماندنى است، بر آنچه از بين رفتنى است، ترجيح دهد، فردا را از روزهاى [عمر] خود نشمارد و خويشتن را در شمارِ مردگان به حساب آورد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در سفارش به ابو ذر ـ:اى ابو ذر! خوشا به حال دل بُريدگانِ از دنيا و دل دادگان به آخرت؛ آنان كه زمين خدا را فرش خود قرار داده اند و خاكش را بستر و آبش را شربت گوارا؛ كتاب خدا را [چونان [جامه زيرين خود گرفتند و دعا به درگاه خدا را جامه رويين، علاّمه محمّد باقر مجلسى گويد: [يعنى] ملازمت با قرآن و دعا دارند، چنان كه لباس انسان، مدام با انسان است (بحار الأنوار: ج 69 ص 276). و دنيا را به كلّى پشتِ سر انداختند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ از سفارش هاى ايشان به على عليه السلام ـ:اى على! پيوسته آخرت را در دلت مجسّم بدار و مرگ را نصب العين خود، قرار ده. حضورت را در پيشگاه خداوند، فراموش مكن و از خداترسان باش و نعمت هاى خدا را به ياد داشته باش. از حرام هاى خدا، باز ايست، هَوَست را به دور افكن و از دودلى و طمع و آزمندى، كناره گير و فروتنى و خويشتندارى و خوش خويى و نرم گويى را در پيش گير و پيرو سخن حق باش از هر كه باشد. از بخل و دروغ و ريا و خودپسندى دورى كن و نعمت خدا را كوچك مشمار و همواره، شكر آن را به جاى آور و هميشه به ياد خدا باش و در همه حال، او را سپاس و ستايش گوى و از كسى كه به تو ستم كرده است، درگذر و با كسى كه از تو بُريده است، پيوند برقرار كن و به كسى كه از تو مضايقه كرده است، عطا كن. سكوتت توأم با انديشيدن باشد وگفتارت، ذكر خدا و نگاه كردنت عبرت آموختن. تا مى توانى، دوستى بوَرز و با مردم به خوبى رفتار كن و در مصائب و سختى ها صبور باش و مصيبت ها را دستِ كم مگير. درباره قيامت، بسيار انديشه كن و به بهشت، شوق بورز و از آتش، به خدا پناه ببر، امر به معروف و نهى از منكر كن و در راه خدا، سرزنش هيچ سرزنشگرى در تو اثر نكند. از حلال، هرگاه برايت فراهم شد، هر اندازه كه خواستى، [بدون اسراف و تبذير [استفاده كن. به اخلاص و توكّل، چنگ در زن و گمان را رها كن و بر شالوده بنا كن. باحق باش، هرجا كه بود. آنچه را بر تو مشتبه مى شود، با كمك عقلت تميز بده؛ زيرا كه عقل، حجّت خدا بر تو و سپرده اى [الهى [در وجود توست و برايت بركت ها دارد. اينهاست نشانه هاى زهد و راه و روش آن، و عاقبتْ از آنِ پرهيزگاران است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در گفتگويى با جبرئيل عليه السلام ـ:گفتم: اى جبرئيل! تفسير زهد چيست؟ گفت: «زاهد، كسى [و آنچه] را كه آفريدگارش دوست دارد، دوست مى دارد و كسى را كه آفريدگارش او را ناخوش دارد، ناخوش مى دارد و از حلال دنيا مى پرهيزد و به حرام آن، توجّه نمى كند؛ زيرا حلال آن، حساب دارد و حرامش كيفر. [زاهد، [همچنان كه به خويشتن رحم مى كند، به همه مسلمانان، رحم مى كند و همان گونه كه از لاشه گنديده بسيار بدبو، دورى مى كند، از سخن [بيجا [مى پرهيزد و همان گونه كه از آتش دورى مى كند كه مبادا او را فرا گيرد، از حُطام دنيوى و زرق و برق آن، دورى مى كند؛ آرزويش كوتاه است، انگار كه مرگ خود را پيش چشم دارد».

امام على عليه السلام:زاهدانِ به دنيا، دل هايشان گريان است، اگرچه [در ظاهر [بخندند و سختْ اندوهناك اند، اگرچه [در ظاهر] شادى نمايند و از خود بسيار در خشم اند، اگرچه به واسطه آنچه روزى شده اند، مورد غبطه ديگران اند.

امام على عليه السلام:از نظر ما، زاهد كسى است كه دانست و عمل كرد، و كسى كه يقين داشت و حذر كرد، و اگر در سختى و تنگ دستى بام خود را به شام رسانْد، حمد خدا را به جاى آورد، و اگر در آسايش و رفاه شام خويش را به بام رسانْد، شكر خداى را بگزارد. چنين كسى زاهد است.

امام على عليه السلام ـ در وصف زاهدان ـ:آنان، گروهى از مردم دنيا هستند؛ ولى اهل دنيا (دنيا دوست) نيستند. در اين دنيا، همچون كسانى هستند كه از آن نيستند. در دنيا، بر اساس بينش و بصيرت عمل مى كنند و از آنچه مى ترسند (يعنى: مرگ) پيشى گرفتند؛ يعنى براى چاره جويىِ آنچه از آن بيم دارند، از دنيا پيشى مى گيرند. پيكرهايشان در ميان اهل آخرت مى گردد (جز با اهل آخرت نمى آميزند)؛ اهل دنيا را مى بينند كه مرگِ تن هاشان را بزرگ مى شمارند، در حالى كه آنان، مرگِ دل هاى زندگانشان را بزرگ تر مى شمارند.