حدیث دربارهكليات حقوق برادران

عنه عليه‏السلام: أمّا حَقُّ الصّاحِبِ فَأَن تَصحَبَهُ بِالفَضلِ ما وَجَدتَ إلَيهِ سَبيلاً، وإلاّ فَلا أقَلَّ مِنَ الإِنصافِ. وأن تُكرِمَهُ كَما يُكرِمُكَ، وتَحفَظَهُ كَما يَحفَظُكَ. ولا يَسبِقَكَ فيما بَينَكَ وبَينَهُ إلى مَكرُمَةٍ، فَإِن سَبَقَكَ كافَأتَهُ. ولا تُقَصِّرَ بِهِ عَمّا يَستَحِقُّ مِنَ المَوَدَّةِ. تُلزِمُ نَفسَكَ نَصيحَتَهُ، وحِياطَتَهُ، ومُعاضَدَتَهُ عَلى طاعَةِ رَبِّهِ، ومَعونَتِهِ عَلى نَفسِهِ فيما لا يَهُمُّ بِهِ مِن مَعصِيَةِ رَبِّهِ. ثُمَّ تَكونُ (عَلَيهِ) رَحمَةً، ولا تَكونُ عَلَيهِ عَذابا. ۱

امام سجاد عليه‏السلام: امّا حقّ هم‏صحبت، آن است كه هرچه مى‏توانى به او خوبى كنى، وگرنه، دست كم، انصاف را مراعات كنى و همان‏گونه كه تو را گرامى مى‏دارد، گرامى‏اش بدارى و آن گونه كه تو را حفظ مى‏كند، حفظش كنى، و در هيچ كَرَمى بر تو پيش‏دستى نكند و اگر چنين كرد، آن را جبران كنى و در برآوردن حقّ دوستى او كوتاهى نكنى. بر خود، لازم بدانى كه نيكخواه و حامى و پشتيبان او در فرمانبرى پروردگارش باشى و او را در آنچه به نافرمانىِ پروردگارش نمى‏انجامد، يارى دهى و براى او مايه رحمت باشى، نه مايه رنج.

۱.تحف العقول: 266 / 32، كتاب من لا يحضره الفقيه: 2 / 623 / 3214 عن ثابت بن دينار، الخصال: 569 / 1 عن أبي حمزة الثمالي وكلاهما نحوه.

کلیدواژه‌ها دوستی مردم حقوق دوستی کلیات حقوق برادران

احادیث دیگر این موضوع

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: مؤمن، برادرِ مؤمن است؛ نيازش را برطرف مى‏سازد و در نبودش [در انديشه اوست و]او را محافظت مى‏كند.

امام على عليه‏السلام: برادرى در راه خدا، بر اساس نيكخواهى براى يكديگر در راه خدا، بخشش به يكديگر در راه خدا، كمك به يكديگر براى فرمانبرى از خدا، بازداشتن يكديگر از نافرمانى خدا، يارى رساندن به يكديگر در راه خدا و خالص كردن دوستى، بنياد نهاده مى‏شود.

امام على عليه‏السلام: هرگاه دوستت تو را به برادرى گرفت، برايش [چون] بنده باش و وفادارىِ صادقانه و صفاى نيكو را نثارش كن.

امام سجاد عليه‏السلام: امّا حقّ دوست آميزگار، آن است كه او را فريفته‏اش نكنى، به او نيرنگ نزنى، او را تكذيب نكنى، او را غافل نسازى، او را نفريبى و همچون دشمن كه بر ضدّ رقيب خود مى‏كوشد، بر ضدّش نكوشى و اگر به تو اعتماد كرد، هرچه مى‏توانى برايش انجام دهى و بدانى كه فريفتن آن كه به شخص اعتماد كرده است، [گناهش مانند]ربا خوارى است.

الكافى ـ به نقل از ابراهيم بن عمر يمانى، از امام صادق عليه‏السلامـ : «حقّ مسلمان بر مسلمان، آن است كه خود، سير نباشد و برادرش گرسنه؛ خود، سيراب نباشد و برادرش تشنه، و خود، پوشيده نباشد و برادرش برهنه. چه‏قدر حقّ مسلمان بر برادر مسلمانش بزرگ است!». نيز حضرت فرمود: «آنچه را براى خود دوست دارى، براى برادرِ مسلمانت دوست بدار. هرگاه نيازمند شدى، از او درخواست كن و اگر از تو چيزى درخواست كرد، به او ببخش. در نيكى به او تأخير مكن و او نيز تأخير ميندازد. پشتيبان او باش كه او پشتيبان توست. هرگاه غايب گشت، او را در غيابش حفظ كن و هرگاه حضور يافت، به ديدارش شتاب. بزرگش شمار و گرامى‏اش دار كه او از توست و تو از اويى. اگر تو را توبيخ كرد، تا از او عذرِ تقصير نخواسته‏اى، از او جدا نشو. اگر خيرى به او رسيد، خدا را سپاسْ گوى و اگر مبتلا شد، حمايتش كن و اگر برايش دامى چيده شد، او را يارى ده».

امام صادق عليه‏السلام: دوستى، جز با صفات و حدود آن، راست نمى‏آيد و هركه همه يا بخشى از آنها در او بود، عنوان دوست بر او بنه و اگر هيچ يك از آنها در او نبود، هرگز عنوان دوست بر او منه. نخستين حدّ دوستى، آن است كه آشكار و نهانِ دوست، برايت يكى باشد. دومْ آن كه زيورِ تو را زيور خود و نقص تو را نقصِ خود بداند. سومْ آن كه مال و مقام، دوستى او را نسبت به تو تغيير ندهد. چهارمْ آن كه آنچه را در اختيار دارد، از تو باز ندارد. پنجم ـ كه عصاره همه اين صفات است ـ، آن كه تو را در گرفتارى‏ها رها نكند.

امام صادق عليه‏السلام: بر عيب‏هاى آن كه به دوستى شما روى آورده است، طعنه مزنيد و او را به سبب كار زشتى كه از او سر مى‏زند، از دوستى خود، باز مداريد، كه اين كار، از اخلاق پيامبر خدا و دوستانش نيست.