حمدهاى او
24 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي لَم أكُن عِندَهُ مَنسِيّا، الحَمدُِللّهِ الَّذي أثبَتَني عِندَهُ في صَحيفَةِ الأَبرارِ، وَالحَمدُ للّهِِ ذِي الجَلالِ وَالإِكرامِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه در نزدش از فراموش شدگان نبودم. سپاسْ خدايى را كه نام مرا در دفتر خوبان نوشت، و سپاسْ خداى شكوهمندِ بزرگوار را.
۱.الكافي: ج 4 ص 183 ح 7 عن محمّد بن عمران عن الإمام الصادق عليه السلام، الإرشاد: ج 1 ص 336 وفيه «الحمد للّه الذي كنت ممّا كتبه مذكورا» بدل «الحمد للّه الذي أثبتَني»، وقعة صفّين: ص 148 عن حبّة العرني، شرح الأخبار: ج 2 ص 368 ح 730 كلّها نحوه، بحار الأنوار: ج 38 ص 62 ح 13 و ج 40 ص 290 ح 64.
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه به من، نعمت اسلام داد و قرآن را به من آموخت، و مرا نزد بهترينِ بندگان، خاتم پيامبران و سرور رسولان، محبوب ساخت كه [نشانه]نيكويى او بر من و لطف او با من است.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي لا مِن شَيءٍ كانَ، ولا مِن شَيءٍ كَوَّنَ ما قَد كانَ؛ المُستَشهِدِ بِحُدوثِ الأَشياءِ عَلى أزَلِيَّتِهِ، وبِما وَسَمَها بِهِ مِنَ العَجزِ عَلى قُدرَتِهِ، وبِمَا اضطَرَّها إلَيه مِنَ الفَناءِ عَلى دَوامِهِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه نه بودش از چيزى است و نه آنچه را هست از چيزى پديد آورده است؛ آن كه به پيدايش چيزها بر ازليّت خويش و به ناتوانى كه اشيا را بدان نشان كرده، بر توانايى خود و به خاطر نياز چيزها در حفظ از نابودى، بر دوامش گواهى گرفته است.
۱.عيون أخبار الرضا عليه السلام: ج 1 ص 121 ح 15، التوحيد: ص 69 ح 26 كلاهما عن الهيثم بن عبد اللّه الرمّاني عن الإمام الرضا عن آبائه عليهم السلام، بحار الأنوار: ج 4 ص 221 ح 2.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي جَعَلَ الحَمدَ مِفتاحا لِذِكرِهِ، وسَبَبا لِلمَزيدِ مِن فَضلِهِ، ودَليلاً عَلى آلائِهِ وعَظَمَتِهِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه سپاسگويى را كليد ذكرش و سببى براى فزونى لطفش و دليلى بر نعمت ها و عظمت خود قرار داده است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 157.
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه آفريننده بندگان، گسترنده زمين، جارى سازنده آب در پستى هاى زمين و روياننده گياه در بلندى هاى آن است. براى اوّل بودنِ او آغازى نيست و براى جاودان بودنش پايانى نيست.
۱.المَهْد: الأرض، كالمِهاد (تاج العروس: ج 5 ص 263 «مهد»).
۲.الوَهْدُ والوَهدة: المطمئنّ من الأرض والمكان المنخفض كأنّه حُفرة، وجمعها: أوْهُدٌ و وِهاد (تاج العروس: ج 5 ص 329 «وهد»).
۳.النِّجاد: جمع نَجْد: ما أشرَفَ من الأرض وارتَفَع واستَوَى وصَلُب وغَلُظَ (تاج العروس: ج 5 ص 268 «نجد»).
۴.نهج البلاغة: الخطبة 163، بحار الأنوار: ج 4 ص 306 ح 35 و ج 57 ص 27 ح 3.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي لا تُواري عَنهُ سَماءٌ سَماءً، ولا أرضٌ أرضا. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه آسمانى او را از آسمان ديگر و زمينى از زمين ديگر، پوشيده نمى دارد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 172.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي نَصَرَ وَلِيَّهُ، وخَذَلَ عَدُوَّهُ، وأعَزَّ الصّادِقَ المُحِقَّ، وأذَلَّ الكاذِبَ المُبطِلَ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه ولىّ خود را يارى كرد، دشمنش را واگذاشت، راستگوى به حق را عزّت بخشيد و دروغگوى نا به حق را ذليل گردانْد.
۱.الإرشاد: ج 1 ص 259، الأمالي للمفيد: ص 127 ح 5 عن عبد الرحمن بن عبيد بن الكنود، وقعة صفّين: ص 4 عن عبد الرحمن بن عبيد بن أبي الكنود وغيره وفيه «الناكث» بدل «الكاذب»، بحار الأنوار: ج 32 ص 351 ح 334 و335.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي إلَيهِ مَصائِرُ الخَلقِ، وعَواقِبُ الأَمرِ. نَحمَدُهُ عَلى عَظيمِ إحسانِهِ، ونَيِّرِ بُرهانِهِ، ونَوامي ۱ فَضلِهِ وَامتِنانِهِ؛ حَمدا يَكونُ لِحَقِّهِ قَضاءً، ولِشُكرِهِ أداءً، وإلى ثَوابِهِ مُقَرِّبا، ولِحُسنِ مَزيدِهِ موجِبا. ونَستَعينُ بِهِ استِعانَةَ راجٍ لِفَضلِهِ، مُؤَمِّلٍ لِنَفعِهِ، واثِقٍ بِدَفعِهِ. ۲
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه بازگشت بندگان و پايان كار، به سوى اوست و او را به خاطر بزرگى بخشش و روشنى دليل و افزونى هاى عطا و لطفش سپاس مى گوييم؛ سپاسى كه گزاردن حق او، به جاى آوردن شكر او، نزديك كننده به ثواب او و فزونى بخش نعمت اوست و از او، چون انسانى كه اميد به فضل، آرزوى سود و اعتماد به دفع [زيان] از سوى او دارد، يارى مى جوييم.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الأَوَّلِ فَلا شَيءَ قَبلَهُ، وَالآخِرِ فَلا شَيءَ بَعدَهُ، وَالظّاهِرِ فَلا شَيءَ فَوقَهُ، وَالباطِنِ فَلا شَيءَ دونَهُ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه نخست است و پيش از او چيزى نبوده است، و آخرى است كه بعد از او هيچ چيز نيست. آشكارى است كه هيچ چيزى آشكارتر از او نيست و پنهانى است كه چيزى پنهان تر از او نيست.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 96.
عنه عليه السلام:أحمَدُهُ استِتماما لِنِعمَتِهِ، وَاستِسلاما لِعِزَّتِهِ، وَاستِعصاما مِن مَعصِيَتِهِ. وأستَعينُهُ فاقَةً إلى كِفايَتِهِ؛ إنَّهُ لا يَضِلُّ مَن هَداهُ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ او را به خاطر درخواست تكميل نعمتش و تسليم به عزّتش و پناهجويى از نافرمانى اش به جا مى آورم و از او به خاطر نيازم به كفايتش يارى مى جويم. هر كس كه او هدايتش كند، گم راه نمى گردد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 2، بحار الأنوار: ج 77 ص 331 ح 19؛ مطالب السؤول: ص 58.
عنه عليه السلام:أحمَدُهُ شُكرا لِاءِنعامِهِ، وأستَعينُهُ عَلى وَظائِفِ حُقوقِهِ؛ عَزيزَ الجُندِ، عَظيمَ المَجدِ. ۱
امام على عليه السلام:او را به خاطر شكر نعمت هايش سپاس مى گويم و براى انجام دادن حق هايش از او يارى مى جويم؛ از او كه سپاهش پيروز و رتبه اش بزرگ است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 190.
عنه عليه السلام:نَحمَدُهُ عَلى ما كانَ، ونَستَعينُهُ مِن أمرِنا عَلى ما يَكونُ، ونَسأَ لُهُ المُعافاةَ فِي الأَديانِ، كَما نَسأَلُهُ المُعافاةَ فِي الأَبدانِ. ۱
امام على عليه السلام:او را بر آنچه هست، سپاس مى گوييم و از او براى آنچه از كارهايمان در آينده پيش خواهد آمد، يارى مى جوييم. از او همان گونه كه براى عافيت جسمى در خواست مى كنيم، براى سلامت دينى هم درخواست مى كنيم.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 99.
امام على عليه السلام:او را به خاطر توفيقى كه بر بندگى اش داده و از نافرمانى اش دور ساخته، سپاس مى گوييم و از او بر تكميل امتنانش و به چنگ زدن بر ريسمانش يارى مى طلبيم.
عنه عليه السلام:نَحمَدُهُ عَلى ما أخَذَ وأعطى، وعَلى ما أبلى وَابتَلى. الباطِنُ لِكُلِّ خَفِيَّةٍ، وَالحاضِرُ لِكُلِّ سَريرَةٍ، العالِمُ بِما تُكِنُّ الصُّدورُ، وما تَخونُ العُيونُ. ۱
امام على عليه السلام:او را به خاطر آنچه گرفته و داده و به خاطر آنچه احسان و آزمايش كرده، سپاس مى گوييم. او آگاه هر پوشيده و بيناى هر ضمير است. آگاه به آنچه در سينه ها پنهان شده و آنچه ديدگان، دزدانه مى نگرند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 132.
عنه عليه السلام:اللّهُمَّ لَكَ الحَمدُ عَلى ما تَأخُذُ وتُعطي، وعَلى ما تُعافي وتَبتَلي؛ حَمدا يَكونُ أرضَى الحَمدِ لَكَ، وأحَبَّ الحَمدِ إلَيكَ، وأفضَلَ الحَمدِ عِندَكَ؛ حَمدا يَملَأُ ما خَلَقتَ، ويَبلُغُ ما أرَدتَ؛ حَمدا لا يُحجَبُ عَنكَ، ولا يُقصَرُ دونَكَ؛ حَمدا لا يَنقَطِعُ عَدَدُهُ، ولا يَفنى مَدَدُهُ.
فَلَسنا نَعلَمُ كُنْهَ عَظَمَتِكَ، إلّا أنّا نَعلَمُ أنَّكَ حَيٌّ قَيُّومٌ، لا تَأخُذُكَ سِنَةٌ ولا نَومٌ، لَم يَنتَهِ إلَيكَ نَظَرٌ، ولَم يُدرِككَ بَصَرٌ، أدرَكتَ الأَبصارَ، وأحصَيتَ الأَعمالَ ۱، وأخَذتَ بِالنَّواصي وَالأَقدامِ.
ومَا الَّذي نَرى مِن خَلقِكَ، ونَعجَبُ لَهُ مِن قُدرَتِكَ، ونَصِفُهُ مِن عَظيمِ سُلطانِكَ، وما تَغَيَّبَ عَنّا مِنهُ، وقَصُرَت أبصارُنا عَنهُ، وَانتَهَت
امام على عليه السلام:پروردگارا! تو را بر آنچه مى گيرى و مى دهى و بر آنچه سلامت مى دهى و مبتلا مى سازى، سپاس؛ سپاسى كه خشنودى آورترين سپاس براى تو و دوست داشتنى ترين سپاس براى تو و برترين سپاس پيش تو باشد؛ سپاسى كه هر آنچه را آفريدى، در برگيرد و تا هر آن جا كه اراده كردى، برسد؛ سپاسى كه از تو پوشيده نباشد و از رسيدن به بارگاهت باز نمانَد؛ سپاسى كه شمارَش قطع نگردد و دوامش پايان نيابد.
ما كُنه عظمت تو را نمى دانيم، و تنها مى دانيم تو زنده و پايدارى. خواب و چُرت، تو را فرا نمى گيرد. هيچ نگاهى تو را در نمى يابد و هيچ چشمى تو را درك نكرده است. چشم ها را درك كرده اى و كردارها را شمارش كرده اى و پيشانى ها و گام ها را به بند گرفته اى.
نمونه هايى را از آفريدگانت مى بينيم و از قدرت نمايى تو در
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي لا يَبلُغُ مِدحَتَهُ القائِلونَ، ولا يُحصي نَعماءَهُ العادّونَ، ولا يُؤَدّي حَقَّهُ المُجتَهِدونَ؛ الَّذي لا يُدرِكُهُ بُعدُ الهِمَمِ، ولا يَنالُهُ غَوصُ الفِطَنِ؛ الَّذي لَيسَ لِصِفَتِهِ حَدٌّ مَحدودٌ، ولا نَعتٌ مَوجودٌ، ولا وَقتٌ مَعدودٌ، ولا أجَلٌ مَمدودٌ. فَطَرَ الخَلائِقَ بِقُدرَتِهِ، ونَشَرَ الرِّياحَ بِرَحمَتِهِ، ووَتَّدَ بِالصُّخورِ مَيَدانَ أرضِهِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى راست كه ستايشِ گويندگان بدان نرسد و نعمت هايش را شمارشگران نتوانند شمارش كنند، و تلاشگران حقّش را نتوانند به جاى آورند؛ آن كه ژرف پويى همّت ها دركش نكند و كاوش زيركى ها بدان نرسد؛ آن كه براى صفتش نه مرزى محدود است و نه وصفى موجود و نه وقتى شمارش شده و نه پايانى معيّن. به توانمندى اش آفريده ها را آفريد و به رحمتش بادها را پراكَند و با صخره ها (كوه ها) لرزش زمينش را مهار كرد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 1، الاحتجاج: ج 1 ص 473 ح 113، بحار الأنوار: ج 4 ص 247 ح 5 و ج 77 ص 300 ح 7.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ المُتَجَلّي لِخَلقِهِ بِخَلقِهِ، وَالظّاهِرِ لِقُلوبِهِم بِحُجَّتِهِ، خَلَقَ الخَلقَ مِن غَيرِ رَوِيَّةٍ، إذ كانَتِ الرَّوِيّاتُ لا تَليقُ إلّا بِذَوِي الضَّمائِرِ، ولَيسَ بِذي ضَميرٍ في نَفسِهِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خداى راست كه با آفريده هايش بر آفريدگانش تجلّى كرد و با حجّتش بر دل هايشان آشكار گرديد. آفريده ها را بى كاربرد انديشه آفريد؛ چرا كه انديشه جز براى آنان كه برخوردار از ذهن اند، شايسته نيست و او در ذات خود داراى ذهن نيست.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 108.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ النّاشِرِ فِي الخَلقِ فَضلَهُ، وَالباسِطِ فيهِم بِالجودِ يَدَهُ. نَحمَدُهُ في جَميعِ اُمورِهِ، ونَستَعينُهُ عَلى رِعايَةِ حُقوقِهِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه فضلش را در بين بندگانش پراكنده ساخته است و دست خويش را در بين آنان به بخشندگى گشوده است. او را در همه كارهايش سپاس مى گوييم و از او براى رعايت حقوقش يارى مى طلبيم.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 100.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الفاشي فِي الخَلقِ حَمدُهُ، وَالغالِبِ جُندُهُ، وَالمُتَعالي جَدُّهُ ۱. أحمَدُهُ عَلى نِعَمِهِ التُّؤامِ ۲ وآلائِهِ العِظامِ. الَّذي عَظُمَ حِلمُهُ فَعَفا، وعَدَلَ في كُلِّ ما قَضى، وعَلِمَ ما يَمضي وما مَضى، مُبتَدِعِ الخَلائِقِ بِعِلمِهِ، ومُنشِئِهِم بِحُكمِهِ بِلَا اقتِداءٍ ولا تَعليمٍ. ۳
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه سپاسش در بين بندگانش منتشر است، سپاهش غالب، و عظمتش متعالى است. او را بر نعمت هاى پياپى و نعمت هاى بزرگش سپاس مى گويم؛ همو كه بردبارى اش بزرگ است و مى بخشد و در هر آنچه كه حكم مى كند، داد مى ورزد و بر آنچه كه مى آيد و آمده، داناست. به دانش خود آفريده ها را آفريد و بدون پيروى از نمونه و آموزش ديدن، به حكمت خود، آنان را پديد آورد.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي بَطَنَ خَفِيّاتِ الاُمورِ، ودَلَّت عَلَيهِ أعلامُ الظُّهورِ، وَامتَنَعَ عَلى عَينِ البَصيرِ، فَلا عَينُ مَن لَم يَرَهُ تُنكِرُهُ، ولا قَلبُ مَن أثبَتَهُ يُبصِرُهُ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه كارهاى مخفى را مى داند و نشانه هاى آشكار بر هستى او گواه اند. چشم بينا او را نمى تواند ديد. با اين حال، نه چشمى كه او را نديده، [مى تواند او را] انكار كند و نه دلى كه او را اثبات كرده، [مى تواند] او را ببيند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 49، بحار الأنوار: ج 4 ص 308 ح 36 و ج 77 ص 304 ح 8.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذي لا يَحويهِ مَكانٌ، ولا يَحُدُّهُ زَمانٌ؛ عَلا بِطَولِهِ، ودَنا بِحَولِهِ؛ سابِقِ كُلِّ غَنيمَةٍ وفَضلٍ، وكاشِفِ كُلِّ عَظيمَةٍ وأَزلٍ ۱. أحمَدُهُ عَلى جودِ كَرَمِهِ، وسُبوغِ نِعَمِهِ؛ وأستَعينُهُ عَلى بُلوغِ رِضاهُ، وَالرِّضى بِما قَضاهُ؛ واُومِنُ بِهِ إيمانا، وأتَوَكَّلُ عَلَيهِ إيقانا. ۲
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه مكانى او را فرا نمى گيرد و زمانى او را محدود نمى كند. به قدرت خود، برترى يافته و به توانمندى اش، نزديك گشته است. پيشى گيرنده در هر پيشكش و بخششى و گشاينده هر گرفتارى و سختى اى. او را بر بخشش كرمش و فراوانى نعمتش سپاس مى گويم و براى دستيابى به خشنودى اش و رضايت به حكمش از او يارى مى جويم. به او ايمان دارم و با يقين بر او توكّل مى كنم.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ غَيرَ مَقنوطٍ مِن رَحمَتِهِ، ولا مَخلُوٍّ مِن نِعمَتِهِ، ولا مَأيوسٍ مِن مَغفِرَتِهِ، ولا مُستَنكَفٍ عَن عِبادَتِهِ؛ الَّذي لا تَبرَحُ مِنهُ رَحمَةٌ، ولا تُفقَدُ لَهُ نِعمَةٌ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه از رحمتش نا اميدى نيست، و هيچ جا از نعمتش خالى نيست، و از بخشش او نااميدى وجود ندارد و از بندگى اش سربرتافتنى نيست؛ همو كه رحمتش پايدار است و نعمتش پايان نمى پذيرد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 45، بحار الأنوار: ج 73 ص 81 ح 42 و ص 134 ح 139.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الَّذِي استَخلَصَ الحَمدَ لِنَفسِهِ، وَاستَوجَبَهُ عَلى جَميعِ خَلقِهِ؛ الَّذي ناصِيَةُ كُلِّ شَيءٍ بِيَدِهِ، ومَصيرُ كُلِّ شَيءٍ إلَيهِ؛ القَوِيُّ في سُلطانِهِ، اللَّطيفُ في جَبَروتِهِ؛ لا مانِعَ لِما أعطى، ولا مُعطِيَ لِما مَنَعَ؛ خالِقُ الخَلائِقِ بِقُدرَتِهِ، ومُسَخِّرُهُم بِمَشيئَتِهِ؛ وَفِيُّ العَهدِ، صادِقُ الوَعدِ، شَديدُ العِقابِ، جَزيلُ الثَّوابِ.
أحمَدُهُ وأستَعينُهُ عَلى ما أنعَمَ بِهِ مِمّا لا يَعرِفُ كُنهَهُ غَيرُهُ، وأتَوَكَّلُ عَلَيهِ تَوَكُّلَ المُستَسلِمِ لِقُدرَتِهِ، المُتَبَرّي مِنَ الحَولِ وَالقُوَّةِ إلّا إلَيهِ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه سپاس را ويژه خود ساخت و آن را بر همه بندگانش واجب گرداند؛ آن كه اختيار هر چيزى در يدِ قدرت اوست و سرانجام هر چيزى به سوى اوست؛ آن كه در فرمانروايى اش قوى است و در عين جبروتش پُرلطف است. از آنچه كه مى بخشد، مانعى نيست و براى آنچه كه منع مى كند، دهنده اى وجود ندارد. آفريننده آفريده ها به قدرت خويش و مسخّر سازنده آنان، طبق خواست خويش است. وفا كننده به پيمان، راستْ وعده، سخت مجازات و پُرثواب است.
او را سپاس مى گويم و از او بر نعمت هايى كه جز او كُنه آنها را نمى داند، يارى مى جويم و چون تسليم شونده به قدرت او بر او توكّل مى كنم و از هر توان و قدرتى جز توان و قدرت او بيزارى مى جويم.
۱.العقد الفريد: ج 3 ص 120، جواهر المطالب: ج 1 ص 344.
عنه عليه السلام:الحَمدُِللّهِ الواصِلِ الحَمدَ بِالنِّعَمِ، وَالنِّعَمَ بِالشُّكرِ. نَحمَدُهُ عَلى آلائِهِ كَما نَحمَدُهُ عَلى بَلائِهِ. ونَستَعينُهُ عَلى هذِهِ النُّفوسِ البِطاءِ عَمّا اُمِرَت بِهِ، السِّراعِ إلى ما نُهِيَت عَنهُ. ونَستَغفِرُهُ مِمّا أحاطَ بِهِ عِلمُهُ، وأحصاهُ كِتابُهُ. ۱
امام على عليه السلام:سپاسْ خدايى را كه پيوند زننده شُكر به نعمت و نعمت به شكر است. او را بر نعمت هايش سپاس مى گوييم، همچنان كه بر بلاهايش سپاس مى گوييم، و از او بر اين نفس هاى كندرو به سوى آنچه بدان امر شده اند، و تندرو به سوى آنچه كه از آن نهى شده اند، يارى مى جوييم، و از هر عملى كه دانش او بدان احاطه دارد و كتابش آن را برشمرده، طلب بخشش مى كنيم.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 114.