حدیث دربارهنكوهش سرزنش كردن

صحيح مسلم عن المعرور بن سُوَيدٍ:مَرَرنا بِأبي ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ و عَلَيهِ بُردٌ و عَلى غُلامِهِ مِثلُهُ، فقُلنا: يا أبا ذَرٍّ، لَو جَمَعتَ بَينَهُما كانَت حُلّةً! ۱ فقالَ: إنَّهُ كانَ بَيني و بَينَ رَجُلٍ مِن إخواني كَلامٌ، و كانَت اُمُّه أعجَمِيَّةً، فعَيَّرتُهُ بِاُمِّهِ، فشَكاني إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فلَقِيتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله فقالَ: يا أبا ذَرٍّ، إنَّكَ امرُؤٌ فيكَ جاهِلِيَّةٌ! قُلتُ: يا رَسولَ اللّهِ، مَن سَبَّ الرِّجالَ سَبُّوا أباهُ و اُمَّهُ! قالَ: يا أبا ذَرٍّ، إنَّكَ امرُؤٌ فيكَ جاهِلِيَّةٌ، هُم إخوانُكُم، جَعَلَهُمُ اللّهُ تَحتَ أيديكُم، فَأطعِموهُم مِمّا تَأكُلونَ، و ألبِسوهُم مِمّا تَلبَسون، و لا تُكَلِّفوهُم ما يَغلِبُهُم، فإن كَلَّفتُموهُم فَأعينُوهُم. ۲

صحيح مسلمـ به نقل از معرور بن سُوَيد ـ: در ربذه بر ابوذر گذشتيم، ديديم يك بُرد خودش پوشيده و بُرد ديگرى، مانند آن، به تن غلام اوست. گفتيم: اى ابوذر! اگر هر دو بُرد را خودت پوشيده بودى حُلّه ۳ بود؟ ابوذر گفت: ميان من و مردى از برادرانم حرفى شد. مادر او غير عرب بود و من [عجمى بودنِ] مادرش را به رخ او كشيدم. آن مرد نزد پيامبر صلى الله عليه و آله از من شكايت كرد. وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله را ملاقات كردم به من فرمود: اى ابوذر! در تو خصلتى جاهلى وجود دارد! عرض كردم: اى پيامبر خدا! هر كه به مردم ناسزا گويد مردم به پدر و مادر او ناسزا گويند! پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: اى ابوذر! در تو خصلتى جاهلى وجود دارد؛ آنها برادران تو هستند و خداوند ايشان را زير دست شما قرار داده است. بنا بر اين، آنچه خود مى خوريد به آنها نيز بخورانيد و آنچه خود مى پوشيد به آنها هم بپوشانيد و بيش از توانشان آنها را تكليف مكنيد و اگر تكليف كرديد، كمكشان كنيد.

۱.إنّما قال ذلك لأنّ الحلّة عند العرب ثوبان و لا تطلق على ثوب واحد. (كما في هامش المصدر).

۲.صحيح مسلم: 3/1282/38.

۳.بيان چنين جمله اى از آن روست كه عربها به دو جامه حلّه مى گويند و به يك جامه حُلّه اطلاق نمى كنند (پاورقى صحيح مسلم).

کلیدواژه‌ها سرزنش کردن نکوهش سرزنش کردن

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس برادر خود را براى گناهى كه از آن توبه كرده است سرزنش كند، نميرد تا خود آن گناه را مرتكب شود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس زشت كارى و گناهى را فاش كند، مانند كسى است كه آن را انجام داده است و هر كه مؤمنى را به چيزى سرزنش كند، نميرد تا خود مرتكب آن شود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از گرفتارى برادرت اظهار شادى مكن، كه خداوند به او رحم مى كند و تو را گرفتار مى سازد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در پاسخ به درخواست عربى بيابان گرد كه از آن حضرت خواهش كرد او را اندرزى دهد ـفرمود: از خدا بترس و اگر كسى عيبى در تو دانست و به واسطه آن سرزنشت كرد، تو به واسطه عيبى كه از او مى دانى سرزنشش مكن تا در نتيجه، گناه اين كار به گردن او باشد و پاداشش از آنِ تو.

خضر عليه السلامـ در سفارش خود به موسى عليه السلام ـفرمود: اى پسر عمران! هيچ كس را به واسطه گناهىْ سرزنش مكن و بر گناه خويش گريه كن.

سنن أبى داوودـ به نقل از ابو جرى جابر بن سليم ـ: مردى را ديدم كه مردم از سرچشمه انديشه اش سيراب مى شوند و هر سخنى كه از دهانش خارج مى شود، مردم آن را مى قاپند. پرسيدم: اين مرد كيست؟ گفتند: او پيامبر خدا صلى الله عليه و آله است. گفتم: مرا سفارشى مى فرماييد. فرمود: به هيچ كس ناسزا مگو. از آن پس، نه آزاده اى را دشنام دادم نه برده اى را، نه شترى را و نه گوسفندى را. فرمود: هيچ كار خوبى را كوچك مشمار و دست كم مگير. اگر كسى به تو ناسزا گفت و به عيبى كه از تو مى داند سرزنشت كرد، تو به واسطه عيبى كه از او سراغ دارى سرزنشش مكن. در اين صورت گناهش به گردن او خواهد بود.

امام على عليه السلام:هر كس به چيزى سرزنش كند، خودش به آن گرفتار شود.

امام صادق عليه السلام:هر كس مؤمنى را به گناهى سرزنش كند، نميرد تا خودش آن گناه را مرتكب شود.