حدیث دربارهاسلام، نابود كننده سنّت هاى جاهليّت

تفسير القمّي:حَجَّ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله حَجَّةَ الوَداعِ لِتَمامِ عَشرِ حِجَجٍ مِن مَقدَمِهِ المَدينَةَ، فَكانَ مِن قَولِهِ بِمِنى أن حَمِدَ اللّهَ وأثنى عَلَيهِ ثُمَّ قالَ:. ألا وكُلُّ مَأثَرَةٍ أو بِدعَةٍ كانَت فِي الجاهِلِيَّةِ أو دَمٍ أو مالٍ فَهُوَ تَحتَ قَدَمَيَّ هاتَينِ، لَيسَ أحَدٌ أكرَمَ مِن أحَدٍ إلاّ بِالتَّقوى، ألا هَل بَلَّغتُ؟ قالوا: نَعَم. قالَ: اللّهُمَّ اشهَد. ثُمَّ قالَ: ألا وكُلُّ رِباً كانَ فِي الجاهِلِيَّةِ فَهُوَ مَوضوعٌ، وأوَّلُ مَوضوعٍ مِنهُ رِبَا العَبّاسِ بنِ عَبدِالمُطَّلِبِ، ألا وكُلُّ دَمٍ كانَ فِي الجاهِلِيَّةِ فَهُوَ مَوضوعٌ، وأوَّلُ مَوضوعٍ دَمُ رَبيعَةَ، ألا هَل بَلَّغتُ؟ قالوا: نَعَم. قالَ: اللّهُمَّ اشهَد. ۱

تفسير القمّى:پيامبر خدا در دهمين سال ورود به مدينه، حجّة الوداع (حجّ خداحافظى) را به جاى آورد. بخشى از سخنان ايشان كه در سرزمين مِنا پس از حمد و سپاس الهى ايراد نمود، چنين است: «بدانيد كه هر افتخار يا بدعت جاهليّت و هر خون و سنّت جاهليّت، در زير پاى من است. هيچ كس شرافتى بر ديگرى ندارد، جز به تقوا. آيا ابلاغ كردم؟». گفتند: آرى. فرمود: «خدايا! گواه باش». سپس فرمود: «بدانيد هر رباى جاهليّت، مُلغى است و اوّلين رباى لغو شده، رباى عبّاس، پسر عبد المطّلب است. آگاه باشيد كه هرگونه خونخواهىِ جاهليّت را ملغى كردم و اوّلين خونخواهىِ لغو شده، خون ربيعه است. آيا ابلاغ كردم؟». گفتند: آرى. فرمود: «بار خدايا! گواه باش».

۱.تفسير القمّي: ج 1 ص 171، بحار الأنوار: ج 37 ص 113 ح 6.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی عقل و جهل جاهلیت نخست +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:به راستى كه خداوند عز و جل مرا رحمتى براى جهانيان مبعوث كرد، و بدان جهت كه ساز و چنگ و نى و سنّت هاى جاهليّت و بُتان را نابود كنم.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مبغوض ترين انسان ها در نزد خداوند، سه كس اند: كسى كه در حَرَم، اِلحاد اِلحاد، به معناى انحراف از حق است. ظاهرا مقصود از اِلحاد در حرم، رعايت نكردن حقوق حرم و هتك حرمت آن است. در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است كه: هر ستمى در مكّه و حرم، اِلحاد است (ر. ك: الكافى: ج 8 ص 337 ح 533). ورزد؛ كسى كه در اسلام به دنبال سنّت هاى جاهليّت باشد؛ و كسى كه تلاش كند خون كسى را به ناحق بريزد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سخنرانى در روز عرفه ـ: بدانيد كه هر سنّتى از سنّت هاى جاهليّت را زير پا گذاشتم سيّد رضى در كتاب المجازات النبويّة نوشته است: اين سخن، مجاز است و مراد، ناچيز انگاشتن فرهنگ جاهليّت و از ميان برداشتن قوانين آن است؛ چرا كه هر چيزى كه زير پا نهاده شود، خوار وناچيز شمرده شده است. و كنار نهادم. خونخواهى جاهليّت نيز كنار نهاده مى شود، و اوّلْ خونى كه كنار مى نهم، خون ابن ربيعه، پسر حارث است ـ كه در قبيله بنى سعد، دوران شيرخوارگى را مى گذرانْد و قبيله هُذَيل، او را كشتند ـ و رباى جاهليّت، مُلغى است و اوّلْ ربايى كه لغو مى كنم، رباى عبّاس، پسر عبد المطّلب است. به درستى كه همه اينها مُلغى هستند.

الإصابةـ به نقل از ابو عبيد ـ: از كارهاى برجسته [قبيله] يَشْكُر در جاهليّت، اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكّه، سخنرانى كرد و فرمود: «بدانيد كه همه كارهاى افتخارآميز جاهليّت را زير پا گذاردم، جز آب رسانى به حاجيان و پرده دارى كعبه را». آن گاه، اسود بن ربيعة بن ابو الأسود بن مالك بن ربيعة بن جميل بن ثعلبة بن عمرو بن عثمان بن حبيب بن يَشكُر به پا خاست و گفت: اى پيامبر خدا! به راستى كه پدرم در جاهليّت، اموالى را به در راه ماندگان، بخشش مى كرد. اگر اين براى من بزرگى است، رهايش كنم و اگر شرافتى نيست، من سزاوارترم كه آن را ادامه دهم. پيامبر خدا فرمود: «اين، براى تو افتخارى است». پس، آن را پذيرفت.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سخنرانى در حجّة الوداع ـ: به راستى كه رباى جاهليّت كنار نهاده شد و اوّلين ربايى كه از آن شروع مى كنم، رباى عبّاس، پسر عبد المطّلب است؛ و به راستى كه خون هاى جاهليّت، كنار نهاده شد و اوّلين خونى كه از آن شروع مى كنم، خون عامر بن ربيعة بن حارث بن عبد المطّلب است؛ و به راستى كه افتخارات جاهليّت، كنار نهاده شد، جز پرده دارى و آب رسانى به حاجيان. قتل عمد، قصاص دارد و قتل شبه عمد ـ كه با كسى سنگ و عصا كشته شده باشد ـ، صد شتر ديه دارد. هر كه بر اين بيفزايد، از جاهليّت است.

امام باقر عليه السلام:پيامبر خدا در روز فتح مكّه، بر منبر رفت و فرمود: «اى مردم! خداوند، غرور جاهليّت و فخرفروشى را از ميان برداشت. آگاه باشيد كه همه شما از آدم و آدم از خاك آفريده شد. بدانيد كه بهترين بنده خدا، كسى است كه از خدا پروا كند. عربيّت، پدر [و تبار] نيست؛ بلكه زبانى است گويا. آن كه در كردارش كوتاهى باشد، تبار او جبران نمى كند. آگاه باشيد كه هر خون جاهليّت يا كينه جاهليّت، زير پاى من است تا روز قيامت».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:به راستى كه خداوند، به سبب اسلام، آن كه را در جاهليّتْ شريف بود، پست كرد و به سبب اسلام، كسانى را كه در جاهليّتْ پست بودند، شرافت بخشيد و به واسطه اسلام، كسانى را كه در جاهليّتْ خوار بودند، عزيز ساخت و به واسطه اسلام، غرور جاهليّت و فخرفروشى به قبيله ها و تبارهاى برجسته را از بين برد. امروز، همه مردم، سياه و سفيد، قُريشى و عرب و غير عرب، از آدم و خداوند، آدم را از خاك آفريد. به درستى كه محبوب ترين كسان در نزد خداوند در روز رستاخيز، پارساترين و پيروترينِ آنها نسبت به خداوند است.

امام صادق عليه السلام:پيامبر خدا بر خلاف رسم جاهليّت، حركت كرد. در جاهليّت، از مشعر، اسبان و شتران را با سرعت به حركت در مى آوردند؛ ولى پيامبر خدا با آرامش و متانت و فروتنى، از مشعر به سوى مِنا حركت نمود. پس، در حال فرود آمدن، در ياد خدا و استغفار باش و زبان را به ياد خدا حركت بده. هنگامى كه به وادى مُحَسَّر ـ كه منطقه اى بزرگ ميان «جَمع» و «مِنا»ست و به مِنا نزديك تر است ـ رسيدى، با سرعت حركت كن تا از آن بگذرى.