حدیث دربارهخوددارى از پرس و جوهاى بيجا
مجمع البيان:قيلَ ـ في سببِ نزولِ قولهِ تعالى: «لا تَسْأَلُوا عَن أشياءَ.» ـ: خَطَبَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فقالَ: إنَّ [اللّهَ] ۱ كَتَبَ علَيكُمُ الحَجَّ، فقامَ عُكاشةُ ابنُ محصنٍ و قيل: سُراقةُ بنُ مالكٍ فقالَ: أ فِي كُلِّ عامٍ يا رسولَ اللّهِ؟
فَأعرَضَ عَنهُ حَتّى عادَ مَرَّتَينِ أو ثلاثا، فقالَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: وَيحَكَ و ما يُؤمِنُكَ أن أقولَ: نَعَم؟! و اللّهِ لو قُلتُ: نَعَم، لَوَجَبَتْ، و لَو وَجَبَتْ ما استَطَعتُم، و لَو تَرَكتُمْ لَكَفَرتُم.
فَاترُكُوني كما تَرَكتُكُم، فإنّما هَلَكَ مَن كانَ قَبلَكُم بكَثرَةِ سُؤالِهِم و اختِلافِهِم على أنبِيائهِم، فإذا أمَرتُكُم بِشَيءٍ فَأْتُوا مِنهُ ما استَطَعتُم، و إذا نَهَيتُكُم عن شَيءٍ فَاجتَنِبوهُ. ۲
مجمع البيان:گفته شده پيامبر خدا صلى الله عليه و آله درباره آيه «مپرسيد از چيزهايى كه.» فرمود: خداوند حج را بر شما واجب فرمود. سپس عكاشة بن محصن ـ و به روايتى سراقة بن مالك ـ برخاست و عرض كرد: اى رسول خدا! آيا هر سال واجب است؟ پيامبر اعتنايى نفرمود، تا آن كه عكاشه، دو يا سه بار سؤالش را تكرار كرد. در اين هنگام رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: واى بر تو! چه چيز تو را مطمئن كرده كه نگويم: آرى؟! به خدا قسم اگر بگويم: آرى، هر آينه واجب مى شود و در صورتى كه واجب شود، توان انجام آن را نداريد و چنانچه ترك كنيد كافر مى شويد. پس، تا من شما را وا گذاشته ام، شما نيز مرا وا گذاريد. همانا پيشينيان شما به سبب همين پرس و جوهاى زيادشان و سؤال پيچ كردن پيامبران خود، هلاك شدند. بنا بر اين، هرگاه به شما دستورى دادم در حدّ توان آن را انجام دهيد و هر گاه از چيزى نهى كردم از آن دورى كنيد.