حدیث دربارهگروه هاى مردم
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:الرِّجالُ ثَلاثَةٌ: عاقِلٌ، و أحمَقُ، و فاجِرٌ؛ فالعاقِلُ الدِّينُ شَريعَتُهُ، و الحِلمُ طَبيعَتُهُ، و الرّأيُ سَجيَّتُهُ، إن سُئلَ أجابَ، و إن تَكَلَّمَ أصابَ، و إن سَمِعَ وَعى، و إن حَدَّثَ صَدَقَ، و إنِ اطمَأنَّ إلَيهِ أحَدٌ وَفى.
و الأحمَقُ إنِ استُنبِهَ بجَميلٍ غَفَلَ، و إنِ استُنزِلَ عَن حَسَنٍ تَرَكَ، و إن حُمِلَ على جَهلٍ جَهِلَ، و إن حَدَّثَ كَذَبَ. لا يَفقَهُ و إن فُقِّهَ لَم يَفقَهْ.
و الفاجِرُ إنِ ائتَمَنتَهُ خانَكَ، و إن صاحَبتَهُ شانَكَ، و إن وَثِقتَ بهِ لَم يَنصَحْكَ. ۱
امام على عليه السلام:مردم سه دسته اند: خردمند، احمق و نابكار. خردمند، دينْ راه زندگى اوست و بردبارى سرشت او و انديشيدن خصلت او. هرگاه از او بپرسند جواب دهد و هرگاه سخن گويد درست گويد و هرگاه بشنود، پذيرا شود و هرگاه نقل قول كند، راست گويد و هرگاه كسى به او اطمينان كند، وفادارى نشان دهد.
و احمق، كه هرگاه او را به كار نيكى متوجّه كنند، غفلت مى ورزد، هرگاه از او بخواهند از كار خوبى دست بردارد، آن را ترك مى كند و اگر او را به نادانى وا دارند نادان مى شود، اگر نقل قول كند نادرست گويد، خودش نمى فهمد و اگر هم به او بفهمانند درك نمى كند.
اما نابكار، اگر به او امانت سپارى، به تو خيانت مى كند، اگر با او همنشينى كنى، مايه ننگ و بدنامى تو شود و اگر به او اعتماد كنى، نسبت به تو خيرخواهى و يكرنگى به خرج نمى دهد.
۱.بحار الأنوار: 70 / 9 / 6.