حدیث دربارهاخترشناسى و منجّمى

عنه عليه السلامـ لَمّا قالَ لَهُ رجُلٌ يَستَخدِمُ عِلمَ النُّجومِ: إن سِرتَ في هذا الوَقتِ خَشِيتُ أن لا تَظفِرَ بمُرادِكَ ـ: أ تَزعُمُ أنّكَ تَهدي إلَى السّاعَةِ الّتي مَن سارَ فيها صُرِفَ عنهُ السُّوءُ، و تُخَوِّفُ مِن السّاعَةِ الّتي مَن سارَ فيها حاقَ بهِ الضُّرُّ؟! فمَن صَدَّقَكَ بهذا فَقد كَذَّبَ القرآنَ، و استَغنى عَنِ الاستِعانَةِ باللّهِ في نَيلِ المَحبوبِ، و دَفعِ المَكروهِ. ثُمّ أقبَلَ عليه السلام علَى النّاسِ فقالَ: أيُّها النّاسُ، إيّاكُم و تَعَلُّمَ النُّجومِ إلاّ ما يُهتَدى بهِ في بَرٍّ أو بَحرٍ، فإنّها تَدعو إلَى الكِهانَةِ، و المُنَجِّمُ كالكاهِنِ، و الكاهِنُ كالسّاحِرِ، و السّاحِرُ كالكافِرِ، و الكافِرُ في النّارِ، سِيروا علَى اسمِ اللّهِ. ۱
امام على عليه السلامـ آنگاه كه مردى اختربين به ايشان عرض كرد: اگر در اين زمان [براى جنگ با خوارج]بروى مى ترسم به مراد خود نرسى ـفرمود: آيا خيال مى كنى تو مى توانى ساعتى را نشان دهى كه هر كس در آن ساعت سفر كند بلا و بدى از او دور شود و از ساعتى برحذر دارى كه هر كس در آن ساعت سفر كند ضرر و زيان او را در برمى گيرد؟! آن كس كه سخنان تو را تصديق كند، قرآن را تكذيب كرده است و براى رسيدن به مطلوب و دفع امور ناخوشايند، از كمك گرفتن از خدا بى نيازى نشان داده است. حضرت سپس رو به مردم كرد و فرمود: اى مردم! از آموختن اختر شناسى بپرهيزيد مگر آن مقدارى كه در بيابان يا دريا وسيله راهيابى مى شود؛ زيرا اختر شناسى به كهانت و پيشگويى مى انجامد و اخترگو مانند كاهن است، و كاهن چون ساحِر و ساحر همانند كافر و كافر در آتش است؛ [اينك] به نام خدا حركت كنيد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 79.

احادیث دیگر این موضوع

۸
امام صادق عليه السلامـ وقتى به ايشان عرض شد: در بين مردم چنين شهرت دارد كه پرداختن به علم نجوم حرام است و به دين انسان آسيب مى رساند ـفرمود: چنان نيست كه مى گويند، به دينت آسيبى نمى رساند. شما به موضوعى مى پردازيد كه زيادِ آن دست نيافتنى است و اندكِ آن هم كارآيى ندارد. 1. در مبحث تنجيم كتاب مكاسب اثر شيخ مرتضى انصارى آمده است: پيشگويى كردن از روى اوضاع كواكب و حركات آنها اشكال ندارد، به اين معنا كه كسى، با مشاهده وضع معينى در ستارگان مانند نزديكى و دورى و مقابله و اقتران ميان دو ستاره، به صورت گمان و تخمين حكم به وقوع فلان حادثه در آينده بكند. و بلكه، على الظاهر، پيشگويى كردن به صورت قطع و جزم نيز اشكالى ندارد، در صورتى كه آن پيشگويى مبتنى بر تجربه اى قطعى باشد. مثلاً اشكالى ندارد كه فردى با توجه به اين تجربه كه هرگاه سگش شب هنگام از پشت بام به داخل خانه پناه برده در آن شب باران آمده است، با قطع و يقين بگويد كه امشب باران مى بارد. چنان كه نقل مى شود كه اين مطلب براى مروّج و بلكه احياگر علم نجوم خواجه نصير طوسى اتفاق افتاده است. او در يكى از سفرهاى خود نزد آسيابانى كه در خارج شهر آسيابى داشت اتراق كرد. وقتى وارد منزل آسيابان شد، به خاطر گرماى هوا، تصميم گرفت شب را پشت بام بگذارند. صاحب منزل به او گفت: بيا پايين و داخل اتاق بخواب تا از باران محفوظ بمانى. محقق به اوضاع فلكى نگاهى كرد اما نشانه اى كه حاكى از بارش باران باشد مشاهده نكرد. صاحب منزل گفت: من سگى دارم كه شب هايى كه حسّ مى كند باران خواهد آمد به داخل اتاق مى رود. محقق حرف او را قبول نكرد و شب را پشت بام خوابيد اما نيمه شب باران گرفت و محقّق دچار تعجّب شد. مكاسب ص 25.