حدیث دربارهشناخت و حواسّ پنجگانه

میزان الحکمه ج ۷، ص ۱۵۴، ح ۱۲۳۱۳

امام علی علیه‌السلام

شناخت و حواسّ پنجگانه

الإمامُ عليٌّ عليه السلام:لَيسَتِ الرَّويَّةُ كَالمُعايَنَةِ مَع الإبصارِ، فقَد تَكذِبُ العُيونُ أهلَها، و لا يَغُشُّ العَقلُ مَنِ استَنصَحَهُ. ۱

امام على عليه السلام:تفكّر مانند ديدن با چشم نيست؛ زيرا چشمها گاه به صاحب خود دروغ مى گويند، اما عقل به كسى كه از آن راهنمايى خواهد خيانت نمى كند.

۱.نهج البلاغة: الحكمة 281، قال المجلسيّ في شرح الحديث: أي الرؤية الحقيقيّة رؤية العقل؛ لأنّ الحواسّ قد تعرض لها الغلط (بحار الأنوار: 1/95/29).

کلیدواژه‌ها دعا شرایط استجابت دعا شناخت حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه +4 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

۴

امام على عليه السلامـ در باب يگانگى خدا ـفرمود: وهمها به او نمى رسند، تا اندازه گيريش كنند و انديشه هاى باريك بين او را در وهم نياورند تا تصوّرش نمايند و حواسّ به او نرسند، تا حسّش كنند و دست ها او را لمس نمى كنند، تا با او تماس پيدا نمايند.

امام صادق عليه السلامـ در مناظره با طبيب هندى ـفرمود: چون تو ندانسته سخن مى گويى و خيال مى كنى كه اشياء جز به وسيله حواس درك نمى شوند، من به تو مى گويم كه حواس جز از طريق قلب (عقل و روح) به اشياء پى نمى برند و آنها را نمى شناسند. اين قلب است كه راهنماى حواسّ است و اشياء را به آن مى شناساند؛ همان اشيايى كه تو ادعا مى كنى قلب آنها را جز به وسيله حواسّ نمى شناسد.

الأمالى للصدوق:در مناظره امام صادق عليه السلام و ابو شاكر ديصانى آمده است: ابو شاكر گفت: مى دانيد كه ما فقط آن چيزى را مى پذيريم كه با چشمان خود ببينيم، يا با گوشهايمان بشنويم، يا با دستهايمان لمس كنيم، يا با بينى خود ببوييم، يا با دهانمان بچشيم، يا در دلهايمان تصوّر روشنى از آن داشته باشيم، يا نقل و گزارشهاى مسلّم و يقينى آن را به دست دهد. حضرت فرمود: حواس پنجگانه را ذكر كردى. اين حواس بدون راهنما (عقل) هيچ سودى نمى بخشند، همچنان كه تاريكى را بدون چراغ روشن نمى توانيم بپيمائيم.

امام رضا عليه السلامـ در پاسخ به عمران صابى كه از پرسيد: آيا چشم نورى مركّب است يا روح، اشياء را از دريچه آن مى بيند؟ ـفرمود: چشم يك تكّه پيه سپيد و سياه است. و ديدن، كار روح است. دليلش اين است كه تو در چشم ديگرى نگاه مى كنى و عكس خودت را در ميان آن مى بينى و انسان تصوير خود را جز در آب يا آينه و امثال آن نمى بيند.