عوامل عبرت آموز

امام على عليه السلام:روزگار، عبرتها را به تو نشان مى دهد.

امام على عليه السلام:راستى كه در اقوام و ملل پيشين براى شما درس عبرتى است. كجايند عمالقه ۲ و زادگان عمالقه؟ كجايند فرعونان و فرعون زادگان؟ كجايند مردمان شهرهاى رَسّ؛ همانان كه پيامبران را كشتند و سنّتهاى فرستادگان الهى را از بين بردند و شيوه هاى ستمگران را زنده ساختند؟

امام على عليه السلام:هرگاه امور همانند (و مورد اشتباه) شوند، فرجام آنها با آغازشان سنجيده مى شود.

امام على عليه السلامـ پس از تلاوت اين آيه كه: «شما را فخر فروشى به يكديگر مشغول داشت، تا آن جا كه به ديدن گورها رفتيد» ـفرمود: آيا به گورهاى پدرانشان مى نازند؟. اگر آنان مايه عبرت باشند سزاوارتر است تا وسيله فخر و نازش. اگر آثار آنان ناپديد گشته و خبرهايشان از بين رفته، ديدگان عبرت آموز به آنان مى نگرد و گوشهاى خردها سخنان آنان را مى شنود؛ آنان با ابزارهايى غير از ابزار گفتار، سخن مى گويند.

امام على عليه السلام:وانگهى دنيا سراى نيستى و رنج و دگرگونيها و عبرتهاست. نمونه دگرگونيهايش اين است كه شخصى را مى بينى كه [تا ديروز] قابل ترحّم بود و [امروز] بر او رشك برده مى شود و ديگرى را مى بينى كه [تا ديروز] بر او رشك برده مى شد و [امروز]قابل ترحّم است و اين نيست مگر بدان سبب كه نعمتى از چنگش بيرون رفته و بينوايى و مسكنتى بدو رسيده است. نمونه عبرتهاى آن اين است كه آدمى به آرزوى خود نزديك مى شود، اما فرا رسيدن مرگ، مانع رسيدن او به آرزويش مى گردد.

امام على عليه السلام:مدّت [عمر] هر چند دراز باشد، كوتاه است و آن كه رفته براى آن كه هنوز هست، مايه عبرت است و مرده براى زنده، مايه پند.

امام على عليه السلام:رفتگان براى ماندگان مايه عبرتند و گذشتگان براى آيندگان سبب باز ايستادن [از دنياخواهى و معصيت خدا].

امام على عليه السلام:كسى كه از گذشته عبرت گرفت، براى آنچه باقى مانده عبرت گرفته است.

امام على عليه السلام:گذشته دنيا، براى خبر دادن از آينده آن كافى است.

امام على عليه السلام:براى عبرت گرفتن خردمندان، آنچه را [از دنيا] شناخته اند كافى است.

امام على عليه السلام:در پيشامدها و دگرگونيهاى دنيا، عبرت آموزى است.

امام على عليه السلام:در دگرگونيهاى قضا [ى الهى]براى صاحبدلان و خردمندان عبرت است.

امام على عليه السلام:در پى هم آمدن روزها (دولت ها)، درس عبرتى است براى مردمان.

امام على عليه السلام:اگر از عمر گذشته خود كه تلف كرده اى عبرت گيرى، بى گمان باقيمانده عمرت را پاس دارى.

امام على عليه السلامـ در نامه اى به معاويه ـنوشت: اگر از آنچه گذشته است عبرت مى گرفتى، آنچه را مانده است قدر مى دانستى.

امام على عليه السلامـ در نامه خود به حارث هَمْدانى ـنوشت: آنچه را در گذشته حقّ بوده است، تصديق و باور كن و از گذشته دنيا براى باقيمانده آن عبرت گير؛ زيرا پيشامدهاى دنيا مانند يكديگرند و پايان آن به آغازش پيوسته است و همه آن زوال پذير و از دست رفتنى است.

امام على عليه السلام:از دگرگونيها [ى زمانه]عبرت آموزيد و از هشدارها بهره گيريد.

امام على عليه السلام:از نابودى نسلهاى پيش از خود كه ديده ايد عبرت گيريد: بندهاى بدنشان از هم گسيخت و چشمها و گوشهايشان نابود شد و شُكوه و شوكتشان از ميان رفت و شادى و نعمتشان، به سر رسيد.

امام على عليه السلام:از رفتار خدا با ابليس پند گيريد، آن گاه كه عمل طولانى مدت و كوشش توان فرسايش را بر باد داد.

امام على عليه السلام:از عذاب خدا و يورشها و بلاها و كيفرهاى او كه بر سر ملتهاى گردن كش پيش از شما آمده است، درس گيريد.

امام على عليه السلام:از حال و روز فرزندان اسماعيل و پسران اسحاق و پسران اسرائيل عليهم السلام پند گيريد؛ زيرا كه سرگذشتها سخت همسانند و داستانها [ى گذشتگان]همانندىِ بس نزديكى دارند!

امام على عليه السلام:از اين كه جايگزين پيشينيان خود شده ايد و از نزديكترين برادران خود جدا شده ايد [و مى شويد] پند گيريد.

امام على عليه السلامـ در سفارشى پيش از شهادتش ـفرمود: من تا ديروز يار و همدم شما بودم و امروز مايه عبرت شمايم و فردا از شما جدايم.