حدیث دربارهتأويل نماز

بحار الأنوارـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصارى ـ: من با امير المؤمنين عليه السلام بودم كه ديدم حضرت به مردى كه نماز مى خواند فرمود: اى مرد! آيا تأويل (معناى) نماز را مى دانى؟ عرض كرد: سَرورم! آيا نماز تأويلى جز عبادت دارد؟ حضرت فرمود: سوگند به آن كه محمّد را به پيامبرى فرستاد، آرى [تأويل]دارد. تأويل نخستين تكبير [از شش تكبير پيش از تكبيرة الاحرام] ۲ تا تكبيرة الاحرام چنين است كه وقتى گفتى: اللّه اكبر، در قلب و جان خود بگذرانى كه خدا بزرگتر از آن است كه به قيام يا قعودى وصف شود و در تكبير دوم در قلبت چنين بگذرانى كه خدا بزرگتر از آن است كه به حركت يا سكونى وصف شود و در تكبير سوم او را بزرگتر از آن بدانى كه به جسميّت وصف شود، يا به چيزى مانند باشد، يا به چيزى قياس شود و در تكبير چهارم او را بزرگتر از آن بدانى كه به عارضه اى دچار شود، يا بيماريها دردمندش كند و در تكبير پنجم او را بزرگتر از آن بدانى كه به جوهرى يا عرضى وصف شود، يا در چيزى حلول كند و يا چيزى در او حلول كند و در تكبير ششم چنين از دلت بگذرانى كه او بالاتر از آن است كه زوال و جا به جايى و دگرگونى حالات، كه در موجودات حادث رواست، در او جايز باشد و در تكبير هفتم او را برتر از آن بدانى كه محلّ حواس پنجگانه باشد. تأويل كشيدن گردنت در ركوع نيز اين است كه با خود گويى: اگر گردنم را بزنى باز به تو ايمان دارم. سر برداشتنت از ركوع و گفتن جمله «سمع اللّه لمن حمده» تأويلش اين است: كسى كه مرا از نيستى به صحنه هستى آورد. تأويل سجده اول اين است كه در حال سجده از ذهن و دلت بگذرانى كه: مرا از اين [خاك]آفريدى. سر برداشتنت از سجده اول، تأويلش اين است: مرا از خاك بيرون آوردى و سجده دوم به معناى اين است كه: مرا به خاك برمى گردانى و در سر برداشتنت از سجده دوم از قلبت بگذرانى: بار ديگر مرا از خاك بيرون مى آورى. نشستن [در تشهّد] به طرف چپ و گذاشتن پاى راستت روى پاى چپ تأويلش اين است كه در دلت بگذرانى: خدايا! من حق را بر پاى داشتم و باطل را ميراندم. تأويل تشهّدت عبارت است از: تجديد ايمان و تكرار اسلام و اقرار به برانگيخته شدنِ پس از مرگ. تأويل سلام دادنها عبارت است از: تمجيد پروردگار سبحان و برتر دانستن او از آنچه ستمگران در حقّش گفته اند و ملحدان وصفش كرده اند. تأويل جمله «السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته» طلب رحمت و مِهر خداى سبحان است و اين به معناى در امان ماندن شما از عذاب روز قيامت است. امير المؤمنين عليه السلام سپس فرمود: كسى كه تأويل نماز خود را بدين صورت نداند، نمازش خِداج است، يعنى ناقص است.