بر گرفتن از دنيا به اندازه ضرورت
6 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:فِرُّوا مِن فُضولِ الدنيا كما تَفِرُّونَ مِن الحرامِ، و هَوِّنوا على أنفسِكُم الدنيا كما تُهَوِّنُونَ الجيفةَ، و تُوبُوا إلى اللّهِ مِن فُضولِ الدنيا و سيّئاتِ أعمالِكُم، تَنجُوا مِن شِدَّةِ العذابِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از زياديهاى دنيا (آنچه بيش از نياز شماست) بگريزيد، همچنان كه از حرام مى گريزيد، دنيا را كم اهميت بدانيد، همچنان كه مردار را، و از زياديهاى دنيا و كردارهاى نا پسندتان به درگاه خدا توبه بريد، تا از عذاب سخت رهايى يابيد.
۱.مستدرك الوسائل: 12/54/13496.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:هَؤلاءِ أنبياءُ اللّهِ و أصفياؤهُ تَنَزَّهوا عنِ الدنيا. ثُمّ اقتَصَّ الصالحونَ آثارَهُم. و أنزَلُوا الدنيا مِن أنفسِهِم كالمِيتَةِ التي لا يَحِلُّ لِأحَدٍ أن يَشبَعَ منها إلاّ في حال الضرورةِ إلَيها، و أكَلُوا مِنها بقَدرِ ما أبقَى لَهمُ النَّفسَ و أمسَكَ الرُّوحَ، و جَعَلُوها بمنزلةِ الجِيفةِ التي اشتَدَّ نَتنُها، فَكُلُّ مَن مَرَّ بها أمسَكَ على فِيهِ، فَهُم يَتَبَلَّغُونَ بأدنَى البلاغِ.
إخواني، و اللّهِ لَهِيَ في العاجلةِ و الآجلَةِ ـ لِمَن ناصَحَ نفسَهُ في النَّظَرِ و أخلَصَ لها الفكرَ ـ أنتَنُ مِن الجِيفةِ، و أكرَهُ مِن المِيتةِ، غيرَ أنَّ الذي نَشَأ في دِباغِ الإهابِ لا يَجِدُ نَتْنَهُ و لا تُؤْذِيهِ رائحتُهُ ما تُؤذِي المارَّ بهِ و الجالسَ عندَهُ. ۱
امام على عليه السلام:اين پيامبران و برگزيدگان خدا هستند كه از دنيا دل بركندند. و سپس مردمان صالح و پارسا در پى آنان رفتند. و دنيا را چون مردارى ديدند كه جز در حال ضرورت، خوردن از آن بر هيچ كس روا نيست و از آن به اندازه اى خوردند كه زنده بمانند و نميرند و دنيا را به منزله لاشه اى بس گنديده دانستند كه هر كس [از آنها] بر آن مى گذشت دهان [و بينى] خود را مى گرفت. آنان از دنيا به كمترين قوت بسنده مى كردند.
برادران من! به خدا سوگند، دنيا، در اين سراى و آن سراى ـ در نظر كسى كه انديشه اش را ناب و فكرش را خالص گرداند ـ گنديده تر از لاشه و نا خوشايندتر از مردار است، اما آن كه كارش دباغى پوست است، مانند كسى كه از كنار آن لاشه و مردار مى گذرد، يا نزديكش نشسته است، گنديدگى آن را حس نمى كند و بوى آن
۱.بحار الأنوار: 73/110/109.
عنه عليه السلام:إنّما يَنظُرُ المؤمنُ إلى الدنيا بِعَينِ الاعتِبارِ، و يَقْتاتُ مِنها ببَطنِ الاضطِرارِ، و يَسمَعُ فيها بِاُذُنِ المَقتِ و الإبغاضِ. ۱
امام على عليه السلام:مؤمن به دنيا تنها به ديده عبرت مى نگرد و از روى ناچارى قوت خود را از آن برمى گيرد و با گوشِ خشم و نفرت به آن گوش مى دهد.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 367.
عنه عليه السلام:مَن أقَلَّ مِنها استَكثَرَ ممّا يُؤمِنُهُ، و مَنِ استَكثَرَ مِنها استَكثَرَ مِمّا يُوبِقُهُ. ۱
امام على عليه السلام:كسى كه از دنيا، اندك [و به اندازه نياز] برگيرد، مايه ايمنى بسيار به دست آورده است و هر كه از آن، مقدار زيادى به دست آورد، مايه هلاك خود را افزون ساخته است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 111.
عنه عليه السلام:و قد كَتَبَ إلى بعضِ أصحابِهِ يَعِظُهُ ـ: فإنّ مَنِ اتَّقَى اللّهَ جلّ و عزّ قَوِيَ و شَبِعَ و رَوِيَ و رُفِعَ عقلُهُ عن أهل الدنيا. فَقَذَّرَ حرامَها، و جانَبَ شُبُهاتِها، و أضَرَّ و اللّهِ بالحلالِ الصّافِي إلاّ ما لا بُدَّ لَهُ مِن كِسرَةٍ منهُ يَشُدُّ بها صُلْبَهُ، و ثوبٍ يُوارِي بهِ عَورَتَهُ مِن أغْلَظِ ما يَجِدُ و أخشَنِهِ، و لم يكُن لَهُ فيما لا بُدّ مِنهُ ثِقةٌ و لا رَجاءٌ. ۱
امام على عليه السلامـ در بخشى از اندرزنامه خود به يكى از يارانش ـنوشت: هر كه تقواى خداوند ارجمند شكست نا پذير پيشه كند، قوى شود و از غذا و آب سير گردد و خِردش از حدّ دنيا پرستان فراتر رود. حرام دنيا را پليد داند و از شبهات آن دورى گزيند و به خدا سوگند به حلال ناب دنيا نيز روى خوش نشان ندهد، مگر به اندازه اى كه نياز دارد؛ مانند تكّه نانى كه بدنش را نيرو دهد و جامه اى كه برهنگى اش را بپوشاند، آن هم از درشت ترين و زبرترين خوراك و لباسى كه به دستش مى رسد و به آنچه چاره اى از آن ندارد هم، اطمينان و اميدى ندارد.
۱.الكافي: 2/136/23.
عنه عليه السلام:الدنيا دارُ المُنافِقينَ و لَيست بدارِ المُتّقينَ، فَليكُنْ حظُّكَ مِن الدنيا قِوامَ صُلْبِكَ، و إمساكَ نَفْسِكَ، و التَزَوّدَ لمَعادِكَ. ۱
امام على عليه السلام:دنيا سراى منافقان است نه سراى پرهيزگاران، پس، از دنيا به اندازه اى بهره برگير كه به بدنت نيرو دهد و زنده بمانى و توشه اى براى معادت باشد.
۱.مطالب السؤول: 52.