حدیث دربارهفرستادن حسن بن على به سوى كوفه
تاريخ الطبري عن أبي ليلى:بَعَثَ عَلِيٌّ الحَسَنَ بنَ عَلِيٍّ وعَمّارَ بنَ ياسِرٍ يَستَنفِرانِ النّاسَ، وبَعَثَ قَرَظَةَ بنَ كَعبٍ الأَنصارِيَّ أميرا عَلَى الكوفَةِ، وكَتَبَ مَعَهُ إلى أبي موسى:
أمّا بَعدُ؛ فَقَد كُنتُ أرى أنَّ بُعدَكَ مِن هذَا الأَمرِ الَّذي لَم يَجعَلِ اللّهُ عَزَّوجَلَّ لَكَ مِنهُ نَصيبا سَيَمنَعُكَ مِن رَدِّ أمري، وقَد بَعَثتُ الحَسَنَ بنَ عَلِيٍّ وعمّارَ بنَ ياسِرٍ يَستَنفِرانِ النّاسَ، وبَعَثتُ قَرَظَةَ بنَ كَعبٍ والِيا عَلَى المِصرِ، فَاعتَزِل مَذموما مَدحورا؛ فَإِن لَم تَفعَل فَإِنّي قَد أمَرتُهُ أن يُنابِذَكَ؛ فَإِن نَابَذتَهُ فَظَفِرَ بِكَ أن يُقَطِّعَكَ آرابا.
فَلَمّا قَدِمَ الكِتابُ عَلى أبي موسَى اعتَزَلَ، ودَخَلَ الحَسنُ وعَمّارٌ المَسجِدَ، فَقالا:
أيُّهَا النّاسُ، إنَّ أميرَ المُؤمِنينَ يَقولُ: إنّي خَرَجتُ مَخرَجي هذا ظالِما أو مَظلوما، وإنّي اُذَكِّرُ اللّهَ عَزَّوجَلَّ رَجُلاً رَعى للّهِِ حَقّاً إلّا نَفَرَ؛ فَإِن كُنتُ مَظلوما أعانَني، وإن كُنتُ ظالِما أخَذَ مِنّي. وَاللّهِ إنَّ طَلحَةَ وَالزُّبَيرَ لَأَوَّلُ مَن بايَعَني، وأوَّلُ مَن غَدَرَ، فَهَلِ استَأثَرتُ بِمالٍ أو بَدَّلتُ حُكما؟ فَانفِروا؛ فَمُروا بِمَعروفٍ، وَانهَوا عَن مُنكَرٍ. ۱
تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو ليلى ـ: على عليه السلام، حسن بن على عليه السلام و عمّار بن ياسر را فرستاد تا مردم را بسيج كنند و قُرظة بن كعب انصارى را به عنوان امير كوفه فرستاد و نامه اى با وى براى ابو موسى فرستاد [بدين مضمون]:
«پس از حمد و سپاس خداوند؛ به تحقيق كه معتقد بودم دورى جستن تو از امر [حكومت] ـ كه خداوند عز و جل برايت بهره اى در آن قرار نداده ـ، تو را از مخالفت با فرمان من باز دارد. من، حسن بن على و عمّار بن ياسر را براى بسيج مردم فرستادم و قُرظَة بن كعب را به عنوان فرماندار شهر گماشتم. تو با سرزنش و نكوهيدگى كنار برو و اگر چنين نكنى، به قُرظَة بن كعب دستور داده ام تو را طرد سازد و اگر تو او را طرد كردى و او بر تو پيروز گشت، تو را قطعه قطعه كند».
وقتى نامه به ابو موسى رسيد، كنار رفت. حسن و عمّار، داخل مسجد شدند و گفتند: اى مردم! امير مؤمنان مى فرمايد: «من در اين حركت يا ستمگرم يا ستمديده. هر كه به حقّ خدا پايبند است، خدا را در نظر آورد و بيايد، اگر ستمديده ام، يارى ام كند و اگر ستمگرم، حق را از من باز ستانَد. به خدا سوگند كه طلحه و زبير، نخستين كسانى بودند كه با من بيعت كردند و نخستين كسانى بودند كه بيعت شكستند. آيا من ثروتى را به خود اختصاص داده ام يا حكمى را دگرگون ساخته ام؟ پس بسيج شويد و امر به معروف و از منكر نهى كنيد».
۱.تاريخ الطبري: ج 4 ص 499 وراجع الكامل في التاريخ: ج 2 ص 328 وشرح نهج البلاغة: ج 14 ص 10 ـ 12 والجمل: ص 243 و 244.