حركت شجاعانه امام براى نجات دشمن

مروج الذهب:على عليه السلام به تنهايى و بدون زره و در حالى كه بر اَستر پيامبر خدا سوار بود، بدون سلاح، به ميدان رفت و ندا داد: «اى زبير! نزد من آى». زبير، پوشيده در سلاح، نزد او آمد. اين خبر به عايشه رسيد. گفت: اى اَسماء، واى بر مصيبت تو! امّا وقتى به عايشه گفتند: على بدون ساز و برگ است، آرام شد. آن دو (على عليه السلام و زبير) با يكديگر معانقه كردند. على عليه السلام به زبير فرمود: «واى بر تو اى زبير! چه چيزى تو را به قيام وا داشت؟». گفت: خون عثمان. فرمود:«خداوند، آن را كه در ريختن خون عثمانْ بيشتر دخالت داشت، بكُشد! آيا آن روز را به ياد نمى آورى كه پيامبر خدا را سوار بر الاغى در منطقه بنى بياضه ديدى؟ پيامبر خدا به من لبخند زد و من هم به او لبخند زدم و تو با پيامبر خدا بودى و گفتى: اى

تاريخ الطبرىـ به نقل از زُهْرى ـ: على عليه السلام سوار بر اسب خود، بيرون شد و زبير را صدا زد. آنان برابر هم ايستادند. على عليه السلام به زبير فرمود: «چه چيزى تو را بدين جا كشاند؟». زبير گفت: تو. من تو را شايسته مقام خلافت نمى دانم و از ما به آن، سزاوارتر نيستى. على عليه السلام فرمود: «پس از مرگ عثمان [نيز] شايسته آن نبودم؟ ما تو را از فرزندان عبد المطّلب به شمار مى آورديم، تا اين كه فرزند شرورت بالغ شد و ميان ما و تو جدايى افكند» و چيزهايى را در نظر زبير، بزرگ شمرد و به يادش آورد كه [روزى]پيامبر صلى الله عليه و آله بر آن دو گذشت و به على عليه السلام فرمود: «پسر عمّه ات چه مى گويد؟ او با تو پيكار خواهد كرد، در حالى كه بر تو ستمگر است». زبير بازگشت و گفت: به راستى كه با تو پيكار نمى

تاريخ الطبرىـ به نقل از قتاده ـ: على عليه السلام از سرزمين زاويه حركت كرد و در تعقيب طلحه و زبير و عايشه بود و آنان از سرزمين فرضه حركت كردند و به دنبال على عليه السلام بودند. نزديك منزلگاه عبيد اللّه بن زياد، در تاريخ نيمه جمادى ثانى سال سى و ششم هجرى در روز پنج شنبه با يكديگر رو در رو شدند. وقتى دو گروه صف آرايى كردند، زبير سوار بر اسب و مسلّح، بيرون آمد. به على عليه السلام گفته شد: اين، زبير است. فرمود: «بدانيد كه از ميان آن دو مرد، او شايسته تر است كه خدا را به ياد آورد؛ اگر به يادش آورند». آن گاه طلحه بيرون شد. على عليه السلام به سوى آن دو حركت كرد و به آنان نزديك شد، چنان كه گردن اسب هايشان به هم مى خورد. على عليه السلام فرمود: «به جانم سوگند، شما اسلحه و سواره و پياده نظامْ

شرح نهج البلاغة:على عليه السلام روز جنگ جمل، [از ميان لشكر] بيرون آمد و زبير را چندين بار چنين صدا زد: «اى ابو عبد اللّه!». زبير، بيرون آمد. آن دو به يكديگر چنان نزديك شدند كه گردن اسبانشان به هم مى خورد. على عليه السلام به زبير فرمود: «همانا تو را صدا زدم تا حديثى را به يادت آورم كه پيامبر خدا براى من و تو فرمود. آيا آن روز را به ياد مى آورى كه پيامبر خدا تو را ديد كه دست بر گردن من انداخته بودى و به تو فرمود: او را دوست مى دارى؟ تو گفتى: براى چه او را دوست ندارم كه برادر و پسردايى من است؟ و [پيامبر صلى الله عليه و آله] فرمود: تو به زودى با او پيكار مى كنى، درحالى كه تو بر او ستمگرى؟». زبير، «إنّا للّه وإنّا إليه راجعون» را بر زبان راند و گفت: چيزى را به يادم آوردى كه روزگار از

تاريخ اليعقوبى:على بن ابى طالب عليه السلام به زبير فرمود: «اى ابو عبد اللّه! به من نزديك شو تا سخنى را به يادت آورم كه من و تو از پيامبر خدا شنيديم». زبير به على عليه السلام گفت: در امانم؟ على عليه السلام فرمود: «در امانى». پس به نزد او آمد و على عليه السلام سخن را به يادش انداخت. زبير گفت: بار خدايا! تا اين ساعت، آن را به ياد نياورده بودم. دهنه اسب را كشيد كه باز گردد. عبد اللّه به وى گفت: كجا؟ زبير گفت: على، سخنى را به يادم انداخت كه پيامبر خدا فرموده بود. عبد اللّه گفت: هرگز [چنين نيست]؛ بلكه تو شمشيرهاى تيز بنى هاشم را ديدى كه گُرده مردانى قوى آنها را حمل مى كند [و ترسيدى]. زبيرگفت: واى بر تو! كسى مانند مرا به ترس، سرزنش مى كنى؟ به من نيزه بدهيد. نيزه را بر گرفت و بر