مشورت امام با يارانش درباره ناكثين
3 حدیث
تاريخ الطبري عن محمّد وطلحة:كَتَبَ [عَلِيٌّ عليه السلام]إلى قَيسِ بنِ سَعدٍ أن يَندُبَ النّاسَ إلَى الشّامِ، وإلى عُثمانَ بنِ حُنَيفٍ، وإلى أبي موسى مِثلَ ذلِكَ، وأقبَلَ عَلَى التَّهَيُّؤَ وَالتَّجَهُّزِ، وخَطَبَ أهلَ المَدينَةِ، فَدَعاهُم إلَى النُهوضِ في قِتالِ أهلِ الفُرقَةِ وقالَ:. اِنهَضوا إلى هؤُلاءِ القَومِ الَّذينَ يُريدونَ يِفَرِّقونَ جَماعَتَكُم؛ لَعَلَّ اللّهَ يُصلِحُ بِكُم ما أفسَدَ أهلُ الآفاقِ، وتَقضونَ الَّذي عَلَيكُم.
فَبَينا هُم كَذلِكَ إذ جاءَ الخَبَرُ عَن أهلِ مَكَّةَ بِنَحوٍ آخَرَ وتَمامٍ عَلى خِلافٍ، ۱ فَقامَ فيهِم بِذلِكَ فَقالَ:. ألا وإنَّ طَلحَةَ وَالزُّبَيرَ واُمَّ المُؤمِنينَ قَد تَمالَؤوا عَلى سُخطِ إمارَتي، ودَعَوُا النّاسَ إلَى الإِصلاحِ، وسَأَصبِرُ ما لَم
تاريخ الطبرىـ به نقل از محمّد و طلحه ـ: على عليه السلام براى قيس بن سعد، عثمان بن حُنَيف و ابو موسى نامه نوشت كه مردم را براى جنگ با شام، روانه سازند و خود به آماده سازى و فراهم آوردن ابزار جنگ پرداخت. ايشان براى مردم مدينه سخنرانى كرد و آنان را به برخاستن براى جنگ با تفرقه اندازان فرا خواند و فرمود: «. براى جنگ با گروهى كه مى خواهند اتّحاد و همبستگى شما را به تفرقه كشانند، به پا خيزيد. اميد است كه خداوند به واسطه شما، آنچه را ديگران تباه كرده اند، سامان بخشد و شما بتوانيد آنچه را بر عهده تان است، به جاى آوريد».
در اين ميان كه مردم در حال آماده شدن [براى نبرد با معاويه] بودند، از اهل مكّه خبر ديگرى آمد كه آنان به مخالفت برخاسته اند. امام على عليه السلام با شنيدن اين خبر، در ميان مردم
الجمل:ولَمَّا اجتَمَعَ القَومُ عَلى ما ذَكَرناهُ مِن شِقاقِ أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام وَالتَّأَهُّبِ لِلمَسيرِ إلَى البَصرَةِ، وَاتَّصَلَ الخَبَرُ إلَيهِ، وجاءَهُ كِتابٌ بِخَبَرِ القَومِ، دَعَا ابنَ عَبّاسٍ، ومُحَمَّدَ بنَ أبي بَكرٍ، وعَمّارَ بنَ ياسِرٍ، وسَهلَ بنَ حُنَيفٍ، وأَخبَرَهُم بِالكِتابِ وبِما عَلَيهِ القَومُ مِنَ المَسيرِ.
فَقالَ مَحَمَّدُ بنُ أبي بَكرٍ: ما يُريدونَ يا أميرَ المُؤمِنينَ؟ فَتَبَسَّمَ عليه السلام وقالَ: يَطلُبونَ بِدَمِ عُثمانَ! فَقالَ مُحَمَّدٌ: وَاللّهِ، ما قَتَلَ عُثمانَ غَيرُهُم! ثَمَّ قالَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام: أشيروا عَلَيَّ بِما أسمَعُ مِنكُمُ القَولَ فيهِ.
فَقالَ عَمّارُ بنُ ياسِرٍ: الرَّأيُ المَسيرُ إلَى الكوفَةِ؛ فَإِنَّ أهلَها لَنا
الجمل:وقتى گروهى [از مردم] بر مخالفت با اميرمؤمنانْ يك سخن و آماده حركت به سمت بصره شدند و خبرش به او رسيد و نامه اى به او رسيد كه از آن گروه گزارش مى داد، ابن عبّاس، محمّد بن ابى بكر، عمّار بن ياسر و سهل بن حنيف را فرا خواند و آنان را از نامه و حركت آن گروه به سوى بصره، آگاه ساخت.
محمّد بن ابى بكر گفت: اى اميرمؤمنان! آنان چه مى خواهند؟
تبسّمى كرد و فرمود: «خونخواه عثمان شده اند».
محمّد گفت: به خدا سوگند كه عثمان را كسى جز آنان نكُشت!
آن گاه اميرمؤمنان فرمود: «در اين باره، نظر مشورتى خود را با من در ميان گذاريد».
عمّار بن ياسر گفت: نظر من حركت به سمت كوفه است؛ زيرا مردمانش پيروان ما هستند و اين گروه به سوى بصره روانه شده اند.
ابن عبّاس گفت: اى اميرمؤمنان! نظر من آن است كه فردى
۱.الجمل: ص 239.
الإمام عليّ عليه السلامـ لَمّا اُشيرَ عَلَيهِ بِأَلّا يَتَّبِعَ طَلحَةَ وَالزُّبَيرَ ولا يَرصُدَ لَهُمَا القِتالَ ـ: وَاللّهِ لا أكونُ كَالضَّبُعِ؛ تَنامُ عَلى طولِ اللَّدمِ ۱ حَتّى يَصِلَ إلَيها طالِبُها، ويَختِلَها راصِدُها، ولكِنّي أضرِبُ بِالمُقبِلِ إلَى الحَقِّ المُدبِرَ عَنهُ، وبِالسّامِعِ المُطيعِ العاصِيَ المُريبَ أبدا حَتّى يَأتيَ عَلَيَّ يَومي. فَوَاللّهِ ما زِلتُ مَدفوعا عَن حَقّي مُستَأثَرا عَلَيَّ مُنذُ قَبَضَ اللّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه و آله حَتّى يَومِ النّاسِ هذا. ۲
امام على عليه السلامـ آن گاه كه به وى پيشنهاد شد كه طلحه و زبير را تعقيب نكند و درصدد جنگ با آنان نباشد ـ: به خدا سوگند، چون كفتار نخواهم بود كه با ضرباهنگ مداوم و آرام، به خواب رود تا جوينده اش به وى رسد و شكارچى اش او را فريب دهد؛ بلكه من همواره به كمك حق جويان با حق گريزان مى جنگم و به كمك شنونده مطيع با نافرمانِ شكّاك، ستيز مى كنم تا اجلم فرا رسد. به خدا سوگند، از آن زمان كه خداوند پيامبرش را قبض روح كرد تا امروز، هميشه از حقّ خود بر كنار بوده ام [و ديگران]بر من مقدّم بوده اند.