نامه امام به كوفيان از ربذه
3 حدیث
تاريخ الطبري عَن يَزيدَ الضَّخمِ:لَمّا أتى عَلِيّا الخَبَرُ وهُوَ بِالمَدينَةِ بِأَمرِ عائِشَةَ وطَلحَةَ وَالزُّبَيرِ أنَّهُم قَد تَوَجَّهوا نَحوَ العِراقِ، خَرَجَ يُبادِرُ وهُوَ يَرجو أن يُدرِكَهُم ويَرُدَّهُم، فَلَمَّا انتَهى إلَى الرَّبَذَةِ أتاهُ عَنهُم أنَّهُم قَد أمعَنوا، ۱ فَأَقامَ بِالرَّبَذَةِ أيّاما، وأتاهُ عَنِ القَومِ أنَّهُم يُريدونَ البَصرَةَ، فَسُرِّيَ ۲ بِذلِكَ عَنهُ، وقالَ: إنَّ أهلَ الكوفَةِ أشَدُّ إلَيَّ حُبّا، وفيهِم رُؤوسُ العَرَبِ وأعلامُهُم.
[و] عَن مُحَمَّدِ بنِ عَبدِ الرَّحمنِ بنِ أبي لَيلى عَن أبيهِ قالَ: كَتَبَ عَلِيٌّ إلى أهلِ الكوفَةِ: بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحيمِ، أمّا بَعدُ؛ فَإِنِّي اختَرتُكُم والنُّزولَ بَينَ أظهُرِكُم لِما أعرِفُ مِن مَوَدَّتِكُم
تاريخ الطبرىـ به نقل از يزيد ضخم ـ: وقتى خبر عايشه، طلحه و زبير به على عليه السلام در مدينه رسيد كه آنان به سمت عراق حركت كرده اند، با شتاب از مدينه بيرون رفت و اميدوار بود به آنان برسد و بازشان گردانَد. وقتى به ربذه رسيد، به وى خبر دادند كه آنها بسيار دور شده اند. چند روزى در ربذه اقامت گزيد. از آنان خبر رسيد كه قصد بصره كرده اند. بيمش برطرف شد و فرمود: «به راستى كه كوفيان به من علاقه مندترند و در ميان آنان، سران عرب و شخصيت هاى برجسته اى هست».
[و] از محمّد بن عبد الرحمان بن ابى ليلى، از پدرش نقل است كه مى گويد: على عليه السلام براى كوفيان نوشت:
«به نام خداوند بخشنده مهربان. پس از حمد و سپاس خداوند؛ به راستى كه من شما را و اقامت در ميان شما را برگزيدم؛ چون دوستى و مهرورزىِ شما را نسبت
تاريخ الطبري عن محمّد وطلحة:لَمّا قَدِمَ عَلِيٌّ الرَّبَذَةَ أقامَ بِها، وسَرَّحَ مِنها إلَى الكوفَةِ مُحَمَّدَ بنَ أبي بَكرٍ، ومُحَمَّدَ بنَ جَعفَرٍ وكَتَبَ إلَيهِم:
إنِّي اختَرتُكُم عَلَى الأَمصارِ، وفَزِعتُ إلَيكُم لِما حَدَثَ؛ فَكونوا لِدينِ اللّهِ أعوانا وأنصارا، وأيِّدونا وانهَضوا إلَينا؛ فَالإِصلاحُ ما نُريدُ؛ لِتَعودَ الاُمَّةُ إخوانا، ومَن أحَبَّ ذلِكَ وآثَرَهُ فَقَد أحَبَّ الحَقَّ وآثَرَهُ، ومَن أبغَضَ ذلِكَ فَقَد أبغَضَ الحَقَّ وغَمِصَهُ ۱.
فَمَضَى الرَّجُلانِ وبَقِيَ عَلِيٌّ بِالرَّبَذَةِ يَتَهَيَّأُ، وأرسَلَ إلَى المَدينَةِ، فَلَحِقَهُ ما أرادَ مِن دابَّةٍ وسِلاحٍ، وأمِرَ أمرُهُ، ۲ وقامَ فِي النّاسِ فَخَطَبَهُم وقالَ:
إنَّ اللّهَ عَزَّ وجَلَّ أعَزَّنا بِالإِسلامِ،
تاريخ الطبرىـ به نقل از محمّد و طلحه ـ: وقتى على عليه السلام به ربذه رسيد، در آن جا اقامت گزيد و از آن جا محمّد بن ابى بكر و محمّد بن جعفر را به كوفه روانه ساخت و براى اهل كوفه چنين نوشت: «به راستى كه من، شما را از ميان شهرهاى ديگر برگزيدم و براى حوادث پيش آمده، به شما روى آوردم. پس ياران و ياوران دين خدا باشيد و ما را يارى دهيد و به سوى ما برخيزيد. آنچه ما مى خواهيم، اصلاح است تا امّت به برادرى بازگردند. و هر كس اين را دوست بدارد و برگزيند، حق را دوست داشته و برگزيده است، و هر كس اين را دشمن بدارد، حق را دشمن داشته و آن را كوچك شمرده است».
آن دو مرد رفتند و على عليه السلام در رَبَذه ماند و آماده پيكار مى شد. پيكى به مدينه فرستاد و آنچه از سلاح و مَركب مى خواست، براى او رسيد و كارش بالا
شرح نهج البلاغة عن عبد الرحمن بن يسار القرشيـ في ذكرِ كِتابِ عَلِيٍّ عليه السلام إلى أهلِ الكوفَةِ ـ: لَمّا نَزَلَ عَلِيٌّ عليه السلام الرَّبَذَةَ مُتَوَجِّهاً إلَى البَصرَةِ بَعَثَ إلَى الكوفَةِ مُحَمَّدَ بن
جَعفَرِ بنِ أبي طالِبٍ، ومُحَمَّدَ بنَ أبي بَكرٍ الصِّدّيقِ، وكَتَبَ إلَيهِم هذَا الكتابَ ۱ وزادَ في آخِرِهِ:
فَحَسبي بِكُم إخواناً، ولِلدّينِ أنصارا، فـ ـ «انفِرُواْ خِفَافًا وَثِقَالًا وَجَـهِدُواْ بِأَمْوَ لِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ ذَ لِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ» ۲.
قالَ: لَمّا قَدِمَ مُحَمَّدُ بنُ جَعفَرٍ، ومَحَمَّدُ بنُ أبي بَكرٍ الكوفَةَ استَنفَرَا النّاسَ، فَدَخَلَ قَومٌ مِنهُم عَلى أبي موسى لَيلاً فَقالوا لَهُ: أشِر عَلَينا بِرَأيِكَ فِي
شرح نهج البلاغةـ به نقل از عبد الرحمان بن يسار قرشى، در گزارشِ نامه على عليه السلام به كوفيان ـ: چون على عليه السلام در راه حركت به سوى بصره به ربذه رسيد، محمّد بن جعفر بن ابى طالب و محمّد بن ابى بكر را به كوفه فرستاد و اين نامه ۴ را براى آنان نوشت و در آخرش افزود:
«شما براى من به عنوان برادر و ياوران دين، كافى هستيد. پس «سبُك بار و گران بار، بسيج شويد و با مال و جانتان در راه خدا جهاد كنيد. اگر بدانيد، اين براى شما بهتر است» ».
چون محمّد بن جعفر و محمّد بن ابى بكر براى بسيج مردمْ وارد كوفه شدند، گروهى از مردم، شبانه نزد ابو موسى رفتند و به وى گفتند: نظرت را درباره خروج با اين دو نفر به سوى على عليه السلام براى ما بيان دار.
ابو موسى گفت: راه آخرتْ آن است كه در خانه بمانيد و راه دنيا