حدیث دربارهبرگزيدن ديده بان براى مراقبت از كارگزاران

عنه عليه السلامـ في عَهدِهِ إلى مالِكٍ الأَشتَرِ ـ: ثُمَّ انظُر في اُمورِ عُمّالِكَ فَاستَعمِلهُمُ اختِبارا. ثُمَّ تَفَقَّد أعمالَهُم، وَابعَثِ العُيونَ مِن أهلِ الصِّدقِ وَالوَفاءِ عَلَيهِم؛ فَإِنَّ تَعاهُدَكَ فِي السِّرِّ لاُِمورِهِم حَدوَةٌ ۱ لَهُم عَلَى استِعمالِ الأَمانَةِ، وَالرِّفقِ بِالرَّعِيَّةِ، وتَحَفَّظ مِنَ الأَعوانِ؛ فَإِن أحَدٌ مِنهُم بَسَطَ يَدَهُ إلى خِيانَةٍ اِجتَمَعَت بِها عَلَيهِ عِندَكَ أخبارُ عُيونِكَ، اكتَفَيتَ بِذلِكَ شاهِدا، فَبَسَطتَ عَلَيهِ العُقوبَةَ في بَدَنِهِ، وأخَذتَهُ بِما أصابَ مِن عَمَلِهِ، ثُمَّ نَصَبتَهُ بِمَقامِ المَذَلَّةِ، ووَسَمتَهُ بِالخِيانَةِ، وقَلَّدتَهُ عارَ التُّهَمَةِ. ۲
امام على عليه السلامـ در سفارش نامه اش به مالك اشتر ـ: آن گاه، در امر كارگزارانت بنگر و آنان را با آزمودن، به كار گير. و رفتار آنان را وارسى كن. ديده بانانى صداقت پيشه و وفادار به سويشان گسيل دار؛ چرا كه وارسى پنهانى، آنان را به امانتدارى و ملايمت با شهروندان وا دارد؛ و خود را از كارگزارانت واپاى. اگر يكى از آنها دست به خيانتى زد و گزارش ديده بانان تو بر آن خيانت، هم داستان بود، بدين گواه، بسنده كن و كيفر او را با تنبيه بدنى بدو برسان و از كارى كه كرده است، بازخواست نما. پس او را خوار بدار و خيانتكار شمار و طوق بدنامى را در گردنش بياويز.
۱.حدوة لهم: أي باعث ومحرّض لهم، والحدو في الأصل: سَوق الإبل والغناء لها (بحار الأنوار: ج 33 ص 625).
۲.نهج البلاغة: الكتاب 53، تحف العقول: ص 137، دعائم الإسلام: ج 1 ص 361 كلاهما نحوه.

احادیث دیگر این موضوع

۱
امام على عليه السلامـ در نامه اش به كعب بن مالك به حسب ظاهر، بايد مالك بن كعب درست باشد؛ زيرا امام على عليه السلام، كارگزارى به نام كعب بن مالك نداشت. كعب بن مالك با امام عليه السلام بيعت نكرد، در حالى كه مالك بن كعب از كارگزاران مورد اعتماد امام در منطقه عين تمر و بِهقبادات در اطراف بغداد بود. ـ: پس از حمد و سپاس خداوند؛ كسى را به جاى خود بگمار و با گروهى از يارانت، از شهر خارج شو تا به روستاهاى سواد سواد از سرزمين ها و روستاهاى عراق است كه در زمان عمر بن خطاب به دست مسلمانان فتح شد. از آن رو آن را سواد گويند كه پوشيده از نخلستان و درخت و كشت بود (ر. ك: معجم البلدان: ج3 ص272). برسى. در آن جا از كارگزاران من در منطقه دجله وعُذَيْب عُذَيْب، آبگاه بنى تميم است و اولين آبى است كه مسافران در بيابان، به هنگام حركت از كوفه به سمت مكّه، با آن مواجه مى شوند (تقويم البلدان: ص 79). پرس وجو كن و در رفتار آنان بنگر. آن گاه به بِهْقُبادات بِهْقُبادات، نام سه آبادى بغداد در اطراف شطّ فرات است (معجم البلدان: ج 1 ص 516). برگرد و كار آن را بر عهده گير، و در دايره سرپرستى اى كه خداوند به تو داده، از او پيروى كن و بدان كه كار فرزند آدم، بايگانى شده و بدان، پاداش داده مى شود. نيكى به جا آر. خداوند، ما و تو را به نيكى موفّق دارد؛ و در كارهايت راستى را نشانم ده. و السلام!