برترى جويى

امام على عليه السلام:پس آن گاه كه حكومت را به دست گرفتم، گروهى پيمان شكستند و گروهى منحرف شدند و گروهى تجاوز كردند. گويا سخن خداوند سبحان را نشنيده اند كه مى فرمايد: «آن سراى آخرت را براى كسانى قرار مى دهيم كه در زمين، خواستار برترى و فساد نيستند، و فرجام [خوش]، از آنِ پرهيزگاران است» ! آرى، به خدا سوگند، آن را شنيدند و درك كردند؛ ولى دنيا در ديده شان زيبا آمد و زيورهاى آن، چشمانشان را گرفت.

شرح نهج البلاغة:طلحه و زبير، چند روز پس از بيعت به نزد على عليه السلام آمدند و به وى گفتند: اى امير مؤمنان! ستمى را كه در دوران حكومت عثمان بر ما رفت، شاهد بودى و مى دانستى كه نظر عثمان بر [دادن كارها به دست] بنى اميّه بود. اينك كه خداوندْ خلافت را پس از او به تو سپرده است، ما را بر فرماندارى برخى ولايات بگُمار. على عليه السلام به آنان فرمود: «به خواست خداوند، تَنْ در دهيد تا نظرم را ابراز كنم. بدانيد كه من كسى از يارانم را در امانت خود سهيم نمى سازم، جز آن كه ديندارى و امانتدارى اش را بپسندم و آن كه روش و انگيزه اش را بدانم». پس آن دو با نااميدى از نزد وى بازگشتند.

الإرشاد:آن گاه كه خبر حركت عايشه و طلحه و زبير از مكّه به بصره به او (على عليه السلام) رسيد، خدا را ستايش كرد و ثنا گفت و فرمود: «عايشه، طلحه و زبير، حركت كردند و هر يك از طلحه و زبير، حكومت را براى خود مى خواهد و نه همراهش. طلحه ادّعاى خلافت نمى كند، مگر از آن رو كه پسر عموى عايشه است و زبيرْ مدّعى آن نيست، مگر از آن رو كه داماد پدر اوست. به خدا سوگند، اگر آنان به آنچه مى خواهند، دست يابند، زبير، گردن طلحه را خواهد زد و طلحه، گردن زبير را و هر يك با ديگرى بر سر اين حكومت، ستيز خواهند كرد.

تاريخ الطبرىـ به نقل از عتبة بن مغيرة بن اَخنس ـ: سعيد بن عاص با طلحه و زبير، خلوت كرد و گفت: اگر پيروز شويد، حكومت را به كه مى سپاريد؟ با من صادقانه بگوييد. گفتند: براى يكى از خودمان، هر كدام كه مردم انتخاب كنند. سعيد گفت: نه؛ بلكه بايد آن را در خاندان عثمان قرار دهيد؛ چرا كه شما براى خونخواهى او دست به شورش زده ايد. گفتند: هجرت كنندگان بزرگ را وا گذاريم و حكومت را به فرزندانشان بسپاريم؟!

الجَمل:وقتى ناكثين [پس از مسلّط شدن بر بصره]صبح خود را آغاز كردند، مردم نزد آنان گِرد آمدند و مؤذّن مسجد، براى نماز صبحْ اذان گفت. طلحه خواست جهت اقامه نماز به پيش رود كه زبير، او را كنار زد و خود خواست نماز را با آنان اقامه كند. طلحه او را از اين كار بازداشت. آن دو يكديگر را كنار مى زدند تا آن جا كه نزديك بود خورشيد طلوع كند. مردم بصره فرياد برآوردند: اى صحابيان پيامبر خدا! نسبت به نماز، خدا را، خدا را [در نظر آوريد]! مى ترسيم وقت از دست برود. عايشه گفت: دستور دهيد كسى جز آن دو با مردم نماز بگزارد. يعلى بن منيه گفت: روزى عبد اللّه بن زبير نماز اقامه كند و روزى محمّد بن طلحه تا مردم به خليفه اى كه مى پسندند، توافق كنند. سپس فرزند زبير پيش افتاد و آن روز با مردم، نماز خواند.