حدیث دربارهوصايت على از سوى خداست

المناقب لابن المغازلي عن عبد اللّه بن مسعود:قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أنَا دَعوَةُ أبي إبراهيم. قُلنا: يا رَسولَ اللّهِ، وكَيفَ صِرتَ دَعوَةَ أبيكَ إبراهيمَ؟ قالَ: أوحَى اللّهُ عزَّوجَلَّ إلى إبراهيمَ: «إِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا» ۱ فَاستَخَفَّ إبراهيمَ الفَرَحُ قالَ: يا رَبِّ، ومِن ذُرِّيَّتي أئِمَّةٌ مِثلي؟ فَأَوحَى اللّهُ إلَيهِ أن يا إبراهيمُ؛ إنّي لا اُعطيكَ عَهدا لا أفي لَكَ بِهِ. قالَ: يا رَبِّ، مَا العَهدُ الَّذي لا تَفي لي بِهِ؟ قال: لا اُعطيكَ لِظالِمٍ مِن ذُرِّيَّتِكَ. قالَ إبراهيمُ عِندَها: «وَ اجْنُبْنِى وَ بَنِىَّ أَن نَّعْبُدَ الْأَصْنَامَ * رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيرًا مِّنَ النَّاسِ» . ۲ قالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: فَانتَهَتِ الدَّعوَةُ إلَيَّ وإلى عِلِيٍّ، لَم يَسجُد ۳ أحَدٌ مِنّا لِصَنَمٍ قَطُّ، فَاتَّخَذَنِي اللّهُ نَبِيّا، وَاتَّخَذَ عَلِيّا وَصِيّا. ۴

المناقب، ابن مغازلىـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود ـ: پيامبر خدا فرمود: «من [ثمره]دعاى پدرم ابراهيم هستم». گفتيم: اى پيامبر خدا! چگونه [ثمره] دعاى پدرت ابراهيم شدى؟ فرمود: «خداوند عز و جل به ابراهيم وحى كرد: «من تو را پيشواى مردم قرار مى دهم» . كه ابراهيم به وجد آمد و گفت: پروردگارا! و از دودمانم [نيز]پيشوايانى مانند من قرار مى دهى؟ خداوند به او وحى كرد: اى ابراهيم! من پيمانى را كه به آن وفا نكنم، با تو نمى بندم. گفت: پروردگارا! آن پيمانى كه با من نمى بندى، چيست؟ [پروردگار، پاسخ] گفت: عهد (امامت) را به ستمگران از دودمانت نمى دهم. ابراهيم عليه السلام در اين هنگام گفت: «مرا و فرزندانم را از پرستش بت ها دور دار. پروردگارا! آنها بسيارى از مردم را گم راه كرده اند» . پيامبر صلى الله عليه و آله [در ادامه] فرمود: «پس دعا [ى پدرم ابراهيم]، به من و على منتهى شد. هيچ يك از ما هرگز براى بتى سجده نكرد. پس خداوند، مرا به پيامبرى گرفت و على را به وصايت» ۵.

۱.البقرة: 124.

۲.إبراهيم: 35 و 36.

۳.في المصدر: «نسجد»، والصحيح ما أثبتناه كما في المصادر الاُخرى.

۴.المناقب لابن المغازلي: ص 276 ح 322؛ الأمالي للطوسي: ص 379 ح 811، كشف اليقين: ص 408 ح 518، نهج الحقّ: ص 180 عن ابن عبّاس وفيه من «قال النبيّ صلى الله عليه و آله: فانتهت الدعوة.». راجع: ج 9 ص 398 (لم يكفر باللّه طرفة عين).

۵.ر. ك: ج 9 ص 399 (لحظه اى به خدا كفر نورزيد).

کلیدواژه‌ها کوشش های پیامبر برای رهبری علی پس از خود احادیث وصایت وصی خاتم پیامبران وصایت علی از سوی خداست

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه السلام:چون پيامبر خدا به قُدَيْد قديد، نام مكانى در نزديكى مكّه است (معجم البلدان: ج 4 ص 313). رسيد، به على عليه السلام فرمود: «اى على! من از پروردگارم خواستم كه ميان من و تو، پيوند دوستى ايجاد كند و كرد. از پروردگارم خواستم كه مرا با تو برادر كند و كرد. نيز از پروردگارم خواستم كه تو را وصىّ من قرار دهد، كه قرار داد». پس دو مرد قريشى گفتند: به خدا سوگند، براى ما يك مَن خرما در مشكى كهنه، از آنچه محمّد از پروردگارش خواست، خوشايندتر است. آخر چرا از پروردگارش فرشته اى نخواست كه در برابر دشمنش يارى اش دهد، يا گنجى نخواست كه بدان از تنگ دستى برهد؟! به خدا سوگند، او را به حق و باطلى نخوانده، مگر آن كه اجابتش كرده است. پس خداوند پاك و متعال، نازل كرد: «مبادا تو، بخشى از آنچه را به تو وحى مى شود، وا نهى و سينه بدان تنگ دارى!» تا پايان آيه هود، آيه 12. بقيّه آيه چنين است: «كه مى گويند: چرا گنجى بر او فرستاده نشد، يا فرشته اى با او نيامد؟ تو فقط هشدار دهنده اى و خدا بر هر چيزى وكيل است»..

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ هنگامى كه خداى عز و جل نازل كرد: «به پيمانم وفا كنيد، به پيمانتان وفا مى كنم» ـ: به خدا سوگند كه آدم عليه السلام از دنيا رفت و از قومش بر وفاى به فرزندش شيث، پيمان گرفته بود؛ امّا به او وفادار نماندند و نوح از دنيا رفت و از قومش بر وفاى به وصى اش سام، پيمان گرفته بود؛ امّا امّتش وفا نكردند و ابراهيم از دنيا رفت و از قومش بر وفاى به وصيّش اسماعيل، پيمان گرفته بود؛ امّا امّتش وفا نكردند و موسى از دنيا رفت و از قومش بر وفاى به وصى اش يوشع بن نون، پيمان گرفته بود؛ امّا امّتش وفا نكردند و عيسى به آسمان برده شد و از قومش بر وفاى به وصى اش شمعون بن حمّون صفا، پيمان گرفته بود؛ امّا امّتش وفا نكردند. و من به زودى از شما جدا مى شوم و از ميانتان مى روم، و از امّتم درباره على بن ابى طالب پيمان گرفتم؛ امّا آنان نيز روش امّت هاى پيشين را در مخالفت با وصىّ من و سرپيچى از او، در پيش مى گيرند. آگاه باشيد كه من پيمانم را درباره على، با شما تجديد مى كنم. پس، هر كس پيمان شكند. «هر كس به آنچه با خدا پيمان بسته، وفا كند، [خداوند] به زودى پاداشى بزرگ به او مى بخشد» . اى مردم! بى گمان، على پيشواى شما پس از من و جانشينم بر شماست و او وصى و وزير (دستْ يار) و برادر و ياور من و همسر دخترم و پدر فرزندانم و صاحب شفاعت و پرچم و حوضم است. هر كس او را انكار كند، مرا انكار كرده و هر كس مرا انكار كند، خداى عز و جل را انكار كرده است و هر كس به امامت او اقرار كند، به نبوّت من اقرار كرده و هر كس به نبوّت من اقرار كند، به وحدانيت خداى عز و جل اقرار كرده است. اى مردم! هر كس از على نافرمانى كند، از من نافرمانى كرده و هر كس از من نافرمانى كند، از خداى عز و جل نافرمانى كرده است و هر كس از على اطاعت كند، از من اطاعت كرده و هر كس از من اطاعت كند، از خدا اطاعت كرده است. اى مردم! هر كس گفتار يا كردارى را از على رد كند، مرا رد كرده و هر كس مرا رد كند، خداوند را بر بالاى عرشش رد كرده است. اى مردم! هر كس از شما پيشوايى ديگر را به جاى على برگزيند، پيامبرى ديگر را به جاى من برگزيده است و هر كس پيامبرى را به جاى من برگزيند، پروردگارى ديگر را به جاى خداى عز و جل برگزيده است. اى مردم! على سرور اوصيا و پيشواى روسپيدان و مولاى مؤمنان است. دوستدار او دوستدار من و دوستدار من دوستدار خداست و دشمن او دشمن من و دشمن من دشمن خداست. اى مردم! به عهد خدا درباره على وفا كنيد، كه خدا روز قيامت، درباره بهشت [به عهد خود] با شما وفا مى كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ خطاب به فاطمه عليها السلام ـ: آيا نمى دانى كه خداى عز و جل به زمينيان نظر كرد و از ميان آنان پدرت را برگزيد و او را به پيامبرى برانگيخت و سپس بار ديگر نظر كرد و همسرت را برگزيد و به من وحى كرد تا به او همسر دهم و او را وصىّ خود گيرم؟

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداى عز و جل قطعه اى از نور فرو فرستاد و آن را در پشت آدم عليه السلام جاى داد. پس آن را آورد تا به دو جزء، قسمت كرد: يك جزء در پشت عبد اللّه و يك جزء در پشت ابو طالب. سپس مرا پيامبر كرد و على را وصى.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چون به آسمان برده شدم و به «سِدرةُ المنتهى» سدرة المنتهى، جايى در آسمان ششم است كه فرشتگان، ارواح شهيدان و مؤمنان و همه چيزهاى ديگرى كه در آسمانْ بالا مى روند، حداكثر به آن جا مى رسند و از آن جا در نمى گذرند (ر. ك: تفسير البيان: ج 9 ص 426) (م). رسيدم، پروردگارم جل جلاله ندايم داد و فرمود: «اى محمّد!». گفتم: بله، بله، سرور من! فرمود: «پيامبرى را نفرستادم، جز آن كه چون روزگارش به سر رسيد، وصىّ اش را به برپا داشتن كار [رسالتش] پس از خود گماشت. حال تو هم على بن ابى طالب را پيشوا و وصىّ خويش پس از خود، قرار ده كه من شما را از يك نور آفريدم و امامان رهيافته را از انوار شما آفريدم. اى محمّد! آيا دوست دارى آنان را ببينى؟». گفتم: آرى، اى پروردگار من! فرمود: «سرت را بالا بياور». سرم را بالا آوردم و نورهاى امامانِ پس از خود را ديدم، دوازده نور. گفتم: اى پروردگار! اينها نورهاى چه كسانى است؟ فرمود: «نورهاى امامانِ پس از توست، امينان و معصومان».

امام على عليه السلامـ در احتجاج با خوارج ـ: امّا [جواب]گفته شما كه من وصى بودم و وصيّت را تباه كردم؛ خداى عز و جل مى گويد: «و براى خدا، بر [عهده]مردم است، حجّ خانه كعبه، هر كس كه بدان راهى بيابد؛ و هر كس كه كفر ورزد، [بداند] كه خدا از جهانيان، بى نياز است» . به نظر شما اگر هيچ كس [از افراد مستطيع]، آهنگ اين خانه نكند، خانه كافر مى شود؟! [بى ترديد، آنان كافر مى شوند، نه خانه]. همچنين شما چون مرا رها كرديد، كافر شديد، نه من با وا نهادن شما.

امام على عليه السلامـ در احتجاج با خوارج ـ: امّا [جواب]گفته شما كه من وصى بودم و وصايت را تباه كردم؛ شما كافر شديد و غير مرا بر من مقدّم داشتيد و كار را از من گرفتيد و من، به سبب شما كافر نشدم؛ چرا كه بر اوصيا نيست كه به سوى خود فرا بخوانند و تنها، پيامبران به سوى خود دعوت مى كنند. وصى را نشان داده اند و او بى نياز از دعوت [مردمان]به سوى خود است و اين، وظيفه ايمان آورندگان به خدا و پيامبر اوست [كه چنين كنند]. خداوند متعال فرموده است: «براى خداست بر [عهده]مردمْ حجّ خانه كعبه، هر آن كس كه راهى بدان بيابد» . پس اگر مردم، حج را وا نهند، با وا نهادن آنان، كعبه كافر نمى شود؛ بلكه آنها هستند كه كافر مى شوند؛ چون خداى ـ تبارك و تعالى ـ آن را برايشان نشانه قرار داد و مرا همين گونه نشانه قرار داده است، آن جا كه پيامبر خدا فرمود: «اى على! تو مانند كعبه هستى؛ به سوى آن مى آيند وآن [به سوى كسى]نمى آيد». ر. ك: ج 8، ص 133 (مثل او مثل كعبه).