كمترين مرتبه نهى از منكر و بالاترين مرتبه آن

4 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:مَن رَأى [مِنكُم] ۱ مُنكَرا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فإن لَم يَستَطِعْ فبِلِسانِهِ، فإن لَم يَستَطِعْ فبِقَلبِهِ وذلكَ أضعَفُ الإيمانِ. ۲
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر يك از شما منكرى را ديد، بايد با دست خود، آن را تغيير دهد. اگر نتوانست، با زبانش تغيير دهد (اعتراض كند) و باز اگر نتوانست، در قلبش آن را انكار كند. اين، ضعيف ترين مرحله ايمان است.
۱.ما بين المعقوفين اثبتناه من الترغيب والترهيب: ج 3 ص 223 ح 1.
۲.سنن النسائي: ج 8 ص 111 عن أبي سعيد.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن رَأى مِنكُم مُنكَرا فَغيَّرَهُ بِيَدِهِ فقَد بَرِئَ، ومَن لَم يَستَطِعْ أن يُغَيِّرَهُ بِيَدِهِ فغَيَّرَهُ بلِسانِهِ فقَد بَرِئَ، ومَن لَم يَستَطِعْ أن يُغَيِّرَهُ بلِسانِهِ فغَيَّرَهُ بقَلبِهِ فقَد بَرِئَ، وذلكَ أضعَفُ الإيمانِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر يك از شما منكرى را ببيند و با دست خود، آن را تغيير دهد، وظيفه اش را انجام داده است و كسى كه نتواند با دستش آن را تغيير دهد، ولى با زبانش تغيير دهد، وظيفه اش را انجام داده است و كسى كه نتواند با دست و زبانش آن را تغيير دهد، ولى در قلبش آن را انكار كند، وظيفه اش را انجام داده است. اين، ضعيف ترين مرحله ايمان است.
۱.كنز العمّال: ج 3 ص 66 ح 5556 عن أبي سعيد.
عنه صلى الله عليه و آله:ما مِن نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللّهُ في اُمَّةٍ مِن قَبلي إلّا كانَ لَهُ مِن اُمَّتِهِ حَوارِيّونَ وأصحابٌ، يأخُذونَ بسُنَّتِهِ ويَقتَدونَ بأمرِهِ، ثُمَّ إنَّها تَخلُفُ مِنهُم مِن بَعدِهِم خُلوفٌ يَقولونَ ما لا يَفعَلونَ، ويَفعَلونَ ما لا يُؤمَرونَ، فمَن جاهَدَهُم بيَدِهِ فهُوَ مُؤمِنٌ، ومَن جاهَدَهُم بلِسانِهِ فهُوَ مُؤمِنٌ، ومَن جاهَدَهُم بِقَلبِهِ فهُوَ مُؤمِنٌ، لَيسَ وَراءَ ذلكَ مِنَ الإيمانِ حَبَّةُ خَردَلٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند عز و جل پيش از من، هيچ پيامبرى را در ميان امّتى برنينگيخت، مگر اين كه در ميان آنها حواريان و يارانى داشت كه به سنّت او عمل مى كردند و از فرمان او پيروى مى نمودند؛ امّا بعد از آنها عدّه اى جانشينشان شدند كه به آنچه مى گفتند، خود عمل نمى كردند و كارهايى مى كردند كه به آنها دستور داده نشده بود. پس هر كه با دست خويش با آنان مبارزه مى كرد، مؤمن بود و هر كه با زبانش با آنان مبارزه كرد، مؤمن بود و نيز هر كه قلبا با آنان مبارزه مى كرد، مؤمن بود. هر كه چنين نكرد، حتّى به اندازه دانه خَردَلى ايمان نداشت.
۱.كنز العمّال: ج 3 ص 69 ح 5532 عن ابن مسعود.
عنه صلى الله عليه و آلهـ لِعلِيٍّ عليه السلام فيما عَهِدَ إلَيهِ ـ: يا عَلِيُّ، مُرْ بِالمَعروفِ وانْهَ عَنِ المُنكَرِ بيَدِكَ، فإن لَم تَستَطِعْ فبِلِسانِكَ، فإن لَم تَستَطِعْ فبِقَلبِكَ، وإلّا فلا تَلومَنَّ إلّا نَفسَكَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به امام على عليه السلام ـ: اى على! با دست خود، امر به معروف و نهى از منكر كن. اگر نتوانستى، پس با زبانت اين كار را بكن و باز اگر نتوانستى، با قلبت چنين كن. در غير اين صورت، نبايد كسى جز خودت را سرزنش كنى.
۱.دعائم الإسلام: ج 2 ص 351 عن الإمام زين العابدين والإمام الباقر عن الإمام عليّ عليهم السلام.