نقش نيّت در عمل
5 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:يا أيُّها النّاسُ، إنّما الأعمالُ بالنِّيّاتِ، وإنّما لِكُلِّ امرئٍ ما نَوى، فمَن كانَت هِجرَتُهُ إلَى اللّهِ ورَسولِهِ فهِجرَتُهُ إلَى اللّهِ ورَسولِهِ، ومَن كانَت هِجرَتُهُ إلى دُنيا يُصيبُها أوِ امرأةٍ يَتَزَوَّجُها فهِجرَتُهُ إلى ما هاجَرَ إلَيهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى مردم! جز اين نيست كه اعمال، به نيّت هاست و در حقيقت، براى هر كس همان چيزى است كه نيّت مى كند. پس هر كه هجرتش براى خدا و فرستاده او باشد، به سوى خدا و رسول او هجرت كرده است و هر كه هجرتش براى رسيدن به چيزى از دنيا يا ازدواج كردن با زنى باشد، هجرتش به سوى همان چيزى است كه به نيّت آن، هجرت كرده است.
۱.كنز العمال: ج 3 ص 424 ح 7272 عن عمر.
عنه صلى الله عليه و آلهـ لَمّا أغزى علِيّا عليه السلام فيِ سَرِيَّةٍ، فقالَ رجُلٌ لأخٍ لَهُ: اُغْزُ بِنا في سَرِيّةِ علِيٍّ لَعلَّنا نُصيبُ خادِما أو دابَّةً أو شَيئا نَتَبَلَّغُ بهِ ـ: إنّما الأعمالُ بالنِّيّاتِ، ولكُلِّ امرئٍ ما نَوى، فمَن غَزا ابتِغاءَ ما عِندَ اللّهِ فَقد وَقَعَ أجرُهُ علَى اللّهِ، ومَن غَزا يُريدُ عَرَضَ الدُّنيا أو نَوى عِقالاً لَم يَكُن لَهُ إلّا ما نَوى. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله على عليه السلام را به فرماندهىِ سپاهى، روانه جنگ كرد، مردى به برادر خود گفت: با ما در سپاه على به جنگ بيا، شايد غلامى يا چارپايى يا چيزى كه به دردمان بخورد، به دست بياوريم، فرمود ـ: جز اين نيست كه اعمال، به نيّت هاست و براى هر كس، همان چيزى است كه نيّتش را دارد. پس هر كه براى تحصيل آنچه نزد خداست، بجنگد، بى گمان، اجرش با خداست و هر كس براى رسيدن به متاع دنيا يا به نيّت يك عِقال (زانوبند شتر) بجنگد، [نصيب و پاداشى] جز همانچه برايش جنگيده است، نخواهد داشت.
۱.الأمالي للطوسي: ص 618 ح 1274 عن علي بن جعفر وعلي بن موسى كلاهما عن الإمام الكاظم عن آبائه عليهم السلام، بحارالأنوار: ج 70 ص 212 ح 38.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن غَزا في سَبيلِ اللّهِ ولَم يَنوِ إلّا عِقالاً فلَهُ ما نَوى. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه در جهاد شركت كند، امّا نيّتى جز دست يافتن به عِقالى نداشته باشد، برايش همان باشد كه به نيّت آن جنگيده است.
۱.كنز العمال: ج 4 ص 336 ح 10777 عن عباد.
عنه صلى الله عليه و آلهـ في جَلَدِ رجُلٍ ونَشاطِهِ لَمّا قالَ أصحابُهُ فيهِ: لَو كانَ هذا في سَبيلِ اللّهِ! ـ: إن كانَ خَرَجَ يَسعى على وُلدِهِ صِغارا فهُو في سَبيلِ اللّهِ، وإن كانَ خَرَجَ يَسعى على أبوَينِ شَيخَينِ كَبيرَينِ فهُو في سَبيلِ اللّهِ، وإن كانَ يَسعى على نَفسِهِ يُعِفُّها فهُو في سبيلِ اللّهِ، وإن كانَ خَرَجَ [يَسعى] ۱ رِياءً ومُفاخَرَةً فهُو في سَبيلِ الشَّيطانِ. ۲
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ آن گاه كه اصحاب پيامبر خدا با مشاهده نيرومندى و چابكى مردى، گفتند: كاش اين در راه خدا بود! ـ: اگر براى تأمين [مخارج] كودكان خردسال خود بيرون آمده باشد، او در راه خداست. اگر براى تأمين پدر و مادر پير و فرتوتى بيرون آمده باشد، در راه خداست. اگر براى تأمين خودش و براى اين كه نگذارد محتاج كسى شود، بيرون آمده باشد، در راه خداست. امّا اگر براى خودنمايى و فخرفروشى بيرون آمده باشد، در راه شيطان است.