تشويق به زهد
15 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:قالَ موسى عليه السلام [لِلخِضْرِ عليه السلام]: اُريدُ أن توصِيَني بِوَصِيَّةٍ يَنفَعُنِي اللّهُ بِها بَعدَكَ، فَقالَ الخِضْرُ عليه السلام:. يا موسَى بنَ عِمرانَ، اجعَلِ الزُّهدَ وَالتَّقوى لِباسَكَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:موسى عليه السلام [به خضر عليه السلام] گفت: ميل دارم به من سفارشى كنى كه بعد از تو، خداوند مرا بدان سود برساند.
خضر عليه السلام گفت: «. اى موسى بن عِمران! زهد و تقوا را جامه خود گردان».
۱.المعجم الأوسط: ج 7 ص 79 ح 6908عن عمر.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى پسر آدم! دنيا را مى خواهى چه كنى؟ حلالش حساب دارد و حرامش عذاب!
عنه صلى الله عليه و آله:مَن أخَذَ مِنَ الدُّنيا مِنَ الحَلالِ حاسَبَهُ اللّهُ، ومَن أخَذَ مِنَ الدُّنيا مِنَ الحَرامِ عَذَّبَهُ اللّهُ، اُفٍّ لِلدُّنيا وما فيها مِنَ البَلِيّاتِ؛ حَلالُها حِسابٌ وحَرامُها عِقابٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه از حلال دنيا بر گيرد، خداوند از او حساب مى كشد و هر كه از حرام دنيا بر گيرد، خداوند، او را عذاب مى كند. اُف به دنيا و رنج و مصيبت هاى آن، كه حلالش حساب دارد و حرامش كيفر!
۱.الفردوس: ج 3 ص 585 ح 5830 عن أنس.
عنه صلى الله عليه و آلهـ في مَوعِظَتِهِ لِابنِ مَسعودٍ ـ: يَابنَ مَسعودٍ، قَولُ اللّهِ تَعالى: «لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً» ۱ يَعني أيُّكُم أزهَدُ فِي الدُّنيا.
يَابنَ مَسعودٍ، النّارُ لِمَن رَكِبَ مُحَرَّما، وَالجَنَّةُ لِمَن تَرَكَ الحَلالَ، فَعَلَيكَ بِالزُّهدِ؛ فَإِنَّ ذلِكَ مِمّا يُباهِي اللّهُ بِهِ المَلائِكَةَ، وبِهِ يُقبِلُ اللّهُ عَلَيكَ بِوَجهِهِ، ويُصَلّي عَلَيكَ الجَبّارُ. ۲
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در اندرز به ابن مسعود ـ: اى پسر مسعود! اين سخن خداى متعال كه: «تا بيازمايدتان كه كدام يك از شما نيكْ كردارتريد» ، به معناى آن است كه كدام يك از شما، به دنيا زاهدتريد (بى رغبت تريد).
اى پسر مسعود! آتش، براى كسى است كه مرتكب حرام شود و بهشت، از آنِ كسى است كه حلال را وا گذارد. پس بر تو باد زهد؛ زيرا زهد، از چيزهايى است كه خداوند با آن بر فرشتگان مباهات مى كند و با زهد است كه خداوند، به تو رو مى كند و خداى جبّار بر تو درود مى فرستد.
عنه صلى الله عليه و آله:خِيارُكُم أزهَدُكُم فِي الدُّنيا، وأرغَبُكُم فِي الآخِرَةِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهترينِ شما كسى است كه به دنيا بى رغبت تر و به آخرت، علاقه مندتر است.
۱.شُعب الإيمان: ج 7 ص 377 ح 10664 عن أبي ذرّ؛ مستدرك الوسائل: ج 12 ص 51 ح 13488 نقلاً عن القطب الراوندي في لبّ اللباب.
عنه صلى الله عليه و آله:هاجِروا مِنَ الدُّنيا وما فيها. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از دنيا و هر آنچه در دنياست، هجرت كنيد.
۱.حلية الأولياء: ج 2 ص 260 عن عائشة.
عنه صلى الله عليه و آله:أفضَلُ النّاسِ مُؤمِنٌ مُزهِدٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهترينِ مردمان، مؤمنِ زاهد است.
۱.كنزالعمّال: ج 3 ص 188 ح 6094 عن أبي هريرة.
عنه صلى الله عليه و آلهـ في مَوعِظَتِهِ لِأَميرِ الجَيشِ ـ: وَلتَكُن قُرَّةُ عَينِكَ بِالزُّهدِ وصالِحِ الآثارِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در اندرز به فرمانده سپاه ـ: نورِ ديده ات، بايد در زهد و كارهاى شايسته اى باشد كه [از تو] بر جا مى مانَد.
۱.دعائم الإسلام: ج 1 ص 353 عن الإمام عليّ عليه السلام.
عنه صلى الله عليه و آلهـ لِمُعاذٍ لَمّا بَعَثَهُ إلَى اليَمَنِ ـ: اُدعُهُم إلَى الزُّهدِ فِي الدُّنيا وَالرَّغبَةِ فِي الآخِرَةِ، وأن يُحاسِبوا أنفُسَهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به معاذ، آن گاه كه او را به يمن مى فرستاد ـ: آنان را به زهد در دنيا، رغبت به آخرت و پرداختن به محاسبه نفس، دعوت كن.
۱.مستدرك الوسائل: ج 12 ص 51 ح 13488 نقلاً عن القطب الراوندي في لبّ اللباب.
مستدرك الوسائل:قيلَ: يا رَسولَ اللّه، أيُّ المُؤمِنينَ أفضَلُ؟ قالَ: مَن لَم يَكُن في قَلبِهِ غِشٌّ لِمُؤمِنٍ ولا حَسَدٌ لَهُ. قيلَ: ثُمَّ مَن؟ قالَ: الزّاهِدُ فِي الدُّنيا، الرّاغِبُ فِي الآخِرَةِ. ۱
مستدرك الوسائل:گفته شد: اى پيامبر خدا! برترينِ مؤمنان كيست؟
فرمود: «كسى كه در دلش نسبت به مؤمن ديگر، ناخالصى و يا حسادت نباشد».
گفته شد: سپس چه كسى؟
فرمود: «آن كه به دنيا بى رغبت و به آخرت، راغب باشد».
۱.مستدرك الوسائل: ج 8 ص 448 ح 9960 نقلاً عن كتاب الأخلاق.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ درباره اين سخن خداوند متعال كه: «و در كودكى، به او دانايى داديم» ـ: يعنى روى گردانى از دنيا. خداى متعال به موسى عليه السلام فرمود: «اى موسى! خودآرايان، هرگز نمى توانند خويشتن را به زيورى بيارايند كه در چشم من، زيباتر از روى گردانى [از دنيا] باشد».
عنه صلى الله عليه و آله:ما زانَ اللّهُ العِبادَ بِزينَةٍ أفضَلَ مِن زَهادَةِ الدُّنيا، وعَفافٍ في بَطنِهِ وفَرجِهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، بندگان را به زيورى برتر از زهد به دنيا و عفّت شكم و شهوت نياراست.
۱.حلية الأولياء: ج 8 ص 177 عن عبداللّه بن عمر.
عنه صلى الله عليه و آله:ما تَزَيَّنَ الأَبرارُ فِي الدُّنيا بِمِثلِ الزُّهدِ فِي الدُّنيا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نيكان، در دنيا، خود را به چيزى چون روى گردانى از دنيا نياراستند.
۱.مسند أبي يعلى: ج 2 ص 265 ح 1614 عن عمّار.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پُرارج ترينِ مردم در دنيا، كسى است كه به دنيا ارج ننهد.
نوادر الاُصول عن أنس:بَينَما نَحنُ جُلوسٌ عِندَ رَسولِ اللّه صلى الله عليه و آله فَقالَ: يَطَّلِعُ عَلَيكُمُ الآنَ رَجُلٌ مِن أهلِ الجَنَّةِ. فَاطَّلَعَ رَجُلٌ مِنَ الأَنصارِ تَنطِفُ ۱ لِحيَتُهُ مِن ماءِ وُضوئِهِ، مُعَلِّقٌ نَعلَهُ في يَدِهِ الشِّمالِ.
فَلَمّا كانَ مِنَ الغَدِ قالَ رَسولُ اللّه صلى الله عليه و آله: يَطَّلِعُ عَلَيكُمُ الآنَ رَجُلٌ مِن أهلِ الجَنَّةِ. فَاطَّلَعَ ذلِكَ الرَّجُلُ عَلى مِثلِ مَرتَبَتِهِ الاُولى.
فَلَمّا كانَ مِنَ الغَدِ قالَ صلى الله عليه و آله مِثلَ ذلِكَ، فَاطَّلَعَ الرَّجُلُ، فَلَمّا قامَ اتَّبَعَهُ عَبدُ اللّهِ بنُ عَمرِو بنِ العاصِ، فَقالَ: إنّي لاحَيتُ ۲ أبي فَأَقسَمتُ ألّا أدخُلَ عَلَيهِ ثَلاثا، فَإِن رَأَيتَ أن تُؤوِيَني إلَيكَ حَتّى يَحِلَّ يَميني
نوادر الاُصولـ به نقل از اَنَس ـ: نزد پيامبر خدا نشسته بوديم كه ناگاه فرمود: «هم اينك، مردى از اهل بهشت به نزد شما مى آيد». در اين هنگام، مردى از انصار ـ كه آب وضو از ريشش مى چكيد و كفش خود را در دست چپش گرفته بود ـ وارد شد.
فرداى آن روز، باز پيامبر خدا فرمود: «هم اينك، مردى از اهل بهشت، نزد شما مى آيد» و باز، همان مرد با همان وضع، وارد شد.
فرداى آن روز نيز پيامبر صلى الله عليه و آله همان سخن را فرمود و باز، همان مرد، وارد شد. چون او برخاست و رفت، عبد اللّه بن عمرو بن عاص، در پىِ او روان شد و [به وى]گفت: من با پدرم مشاجره كرده ام و سوگند خورده ام كه تا سه روز، نزد او نروم. بنا بر اين، اگر صلاح مى دانى، مرا نزد خود جاى ده، تا به سوگندم عمل كنم.
مرد گفت: باشد.
[عبد اللّه بن عمرو بن