مَثَل خوراك
5 حدیث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خوراك فرزند آدم، مثالى است از دنيا؛ اگرچه بر آن، ادويه و نمك بزند. بنگريد كه آن خوراك به چه تبديل مى شود.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ الدُّنيا ضُرِبَت مَثَلاً لِابنِ آدَمَ، فَانظُر ما يَخرُجُ مِنِ ابنِ آدَمَ ـ وإن مَزَجَهُ ومَلَّحَهُ ـ إلى ما يَصيرُ! ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دنيا براى فرزند آدم، مَثَل زده شده است. پس بنگر كه آنچه از فرزند آدم خارج مى شود ـ هرچند [خوراك را]خوش مزه و نمكينش كند ـ، به چه تبديل مى شود.
۱.تنبيه الخواطر: ج 1 ص 149؛ الزهد لابن المبارك: ص 169 ح 494 وفيه «قزّحه» بدل «مزجه» عن اُبيّ بن كعب.
مسند ابن حنبل عن الحسن عن الضّحّاكِ بن سُفيانَ الكِلابيّ:إنَّ رَسولَ اللّه صلى الله عليه و آله قالَ لَهُ: يا ضَحّاكُ ما طَعامُكَ؟ قالَ: يا رَسولَ اللّهِ، اللَّحمُ وَاللَّبَنُ. قالَ: ثُمَّ يَصيرُ إلى ماذا؟ قالَ: إلى ما قَد عَلِمتَ! قالَ: فَإِنَّ اللّهَ ـ تَبارَكَ وتَعالى ـ ضَرَبَ ما يَخرُجُ مِن ابنِ آدَمَ مَثَلاً لِلدُّنيا. ۱
مسند ابن حنبل ـ به نقل از حسن، از ضحّاك بن سفيان كلابى ـ:پيامبر خدا به او (ضحّاك) فرمود: «اى ضحّاك! خوراك تو چيست؟».
گفت: اى پيامبر خدا! گوشت و شير.
فرمود: «بعد به چه تبديل مى شود؟»
گفت: به چيزى كه خود مى دانيد.
فرمود: «خداوند ـ تبارك و تعالى ـ آنچه را از انسان دفع مى شود، مَثَلى براى دنيا زده است».
۱.مسند ابن حنبل: ج 5 ص 341 ح 15747 وراجع: تنبيه الخواطر: ج 1 ص 149.
تنبيه الغافلين:رُوِيَ عَن رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله أنَّ رَجُلاً قَدِمَ عَلَيهِ مِن أرضِ الشّامِ، فَسَأَلَهُ عَن أرضِهِم، فَأَخبَرَهُ عَن سَعَةِ أرضِهِم وكَثرَةِ النَّعيمِ فيها، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: كَيفَ تَفعَلونَ؟ قالَ: إنّا نَتَّخِذُ ألوانا مِنَ الطَّعامِ ونَأكُلُها. قالَ: ثُمَّ تَصيرُ إلى ماذا؟ قالَ: إلى ما تَعلَمُ يا رَسولَ اللّهِ، يَعني تَصيرُ بَولاً وغائِطا، فَقالَ النَّبِي صلى الله عليه و آله: فَكَذلِكَ مَثَلُ الدُّنيا. ۱
تنبيه الغافلين:روايت شده است كه مردى از سرزمين شام، خدمت پيامبر خدا رسيد. ايشان از او درباره سرزمينشان پرسيد. آن مرد از پهناورى سرزمينشان و پُر ناز و نعمت بودنش براى ايشان گفت.
پيامبر خدا فرمود: «آن نعمت ها را چه مى كنيد؟».
گفت: غذاهاى رنگارنگ درست مى كنيم و مى خوريم.
فرمود: «بعد چه مى شود؟».
گفت: چيزى كه خود مى دانى ـ اى پيامبر خدا! ـ؛ يعنى به فضولات تبديل مى شود.
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «دنيا نيز چنين است».
۱.تنبيه الغافلين: ص 242 ح 316.
تنبيه الخواطر عن أبي هُريرَة:قالَ رَسولُ اللّه صلى الله عليه و آله: يا أبا هُرَيرَةَ، ألا اُريكَ الدُّنيا جَميعا بِما فيها؟ قُلتُ: بَلى يا رَسولَ اللّهِ. فَأَخَذَ بِيَدي وأتى بي وادِيا مِن أودِيَةِ المَدينَةِ، فَإِذا مَزبَلَةٌ فيها رُؤوسُ النّاسِ وعَذِراتٌ وخِرَقٌ وعِظامٌ.
ثُمَّ قالَ لي: يا أبا هُرَيرَةَ، هذِهِ الرُّؤوسُ كانَت تَحرِصُ عَلَى الدُّنيا كَحِرصِكُم، وتَأمُلُ آمالَكُم، ثُمَّ هِيَ عِظامٌ بِلا جِلدٍ، ثُمَّ هِيَ صائِرَةٌ رَمادا!
وهذِهِ العَذِراتُ ألوانُ أطعِمَتِكُم اِكتَسَبوها مِن حَيثُ اكتَسَبوها، ثُمَّ قَذَفوها مِن بُطونِهِم فَأَصبَحَت وَالنّاسُ يَتَحامَونَها!
وهذِهِ الخِرَقُ البالِيَةُ كانَت رِياشَهُم ولِباسَهُم فَأَصبَحَت وَالرِّياحُ تَصفِقُها!
وهذِهِ العِظامُ عِظامُ
تنبيه الخواطرـ به نقل از ابو هُرَيره ـ: پيامبر خدا فرمود: «اى ابو هريره! آيا همه دنيا را با هر آنچه در آن است، به تو نشان ندهم؟».
گفتم: چرا، اى پيامبر خدا!
دستم را گرفت و مرا به يكى از درّه هاى مدينه برد. در آن جا با زباله دانى رو به رو شديم كه در آن، اسكلت سرِ آدم و نجاست و پارچه هاى كهنه پاره و استخوان، افتاده بود.
سپس به من فرمود: «اى ابو هريره! اين سرها نيز مثل شما به دنيا حريص بودند و چون آرزوهاى شما را داشتند؛ امّا تبديل به اسكلت شدند و بعد، خاكستر مى شوند.
اين نجاست ها، همان غذاهاى رنگارنگ شماست كه اينان از راه هاى مختلف به دست آوردند و بعد، از شكم هايشان دفع كردند و تبديل به چيزى شد كه مردم از آن دورى مى كنند.
اين لته پاره ها، جامه ها و پوشاك هاى ايشان بوده كه اكنون، بادها