حدیث دربارهحقيقتِ خير و شر

مسند ابن حنبل عن أبي سعيد الخدري عن رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ موسى قالَ: أي رَبِّ، عَبدُكَ المُؤمِنُ تُقَتِّرُ عَلَيهِ فِي الدُّنيا. قالَ: فَيُفتَحُ لَهُ بابُ الجَنَّةِ فَيَنظُرُ إلَيها، قالَ: يا موسى هذا ما أعدَدتُ لَهُ. فَقالَ موسى: أي رَبِّ وعِزَّتِكَ وجَلالِكَ، لَو كانَ أقطَعَ اليَدَينِ وَالرِّجلَينِ يُسحَبُ عَلى وَجهِهِ مُنذُ يَومَ خَلَقتَهُ إلى يَومِ القِيامَةِ، وكانَ هذا مَصيرَهُ، لَم يَرَ بُؤسا قَطُّ. قالَ: ثُمَّ قالَ موسى: أي رَبِّ عَبدُكَ الكافِرُ تُوَسِّعُ عَلَيهِ فِي الدُّنيا، قالَ: فَيُفتَحُ لَهُ بابٌ مِنَ النّارِ. فَيُقالُ: يا موسى هذا ما أعدَدتُ لَهُ. فَقالَ موسى: أي رَبِّ، وعِزَّتِكَ وجَلالِكَ، لَو كانَت لَهُ الدُّنيا مُنذُ يَومَ خَلَقتَهُ إلى يَومِ القِيامَةِ وكانَ هذا مَصيرَهُ كَأَن لَن يَرَ خَيرا قَطُّ. ۱

مسند ابن حنبلـ به نقل از ابو سعيد خُدرى، از پيامبر صلى الله عليه و آله ـ: موسى عليه السلام گفت: پروردگارا! بر بنده مؤمن خود، در دنيا سخت مى گيرى. پس، درِ بهشت براى موسى عليه السلام گشوده شد و به آن نگريست. [خدا]فرمود: «اى موسى! اين، چيزى است كه براى او مهيّا ساخته ام». موسى عليه السلام گفت: پروردگارا! به عزّت و جلالت سوگند، اگر او را [حتّى] بى دست و پا آفريده بودى و تا روز رستاخيز بر صورت كشيده مى شد، ولى اين (بهشت) سرنوشت او بود، چنان بود كه [گويى] هرگز رنجى نديده است. سپس موسى عليه السلام گفت: پروردگارا! به بنده كافرت در دنيا فراوانى مى دهى. پس براى او، درى از جهنّم گشوده شد و گفته شد: «اى موسى! اين، چيزى است كه براى او مهيّا ساخته ام». موسى عليه السلام گفت: پروردگارا! به عزّت و جلالت سوگند، اگر تا روز رستاخيز، همه دنيا براى او بود، ولى اين (جهنّم) سرنوشت او بود، چنان بود كه هرگز خيرى نديده است.

۱.مسند ابن حنبل: ج 4 ص 162 ح 11767.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های مربوط به جهان و انسان خیر شناخت خیر +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا نيكى، آن است كه به خاطر خدا انجام شود و طبق آنچه خداى متعال فرمان داده است، عمل گردد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در پاسخ مردى كه پرسيد: چگونه از وضع خودم آگاه شوم؟ ـ: هر گاه خواستى كارى از كارهاى دنيا را انجام دهى و برايت دشوار شد، بدان كه در نيكى هستى؛ و هر گاه خواستى كارى را از كارهاى دنيا را انجام دهى و برايت آسان شد، بدان كه آن براى تو بد است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه خداوند، بهشتيان را به بهشت و جهنّميان را به جهنّم وارد كند، مى فرمايد: «اى بهشتيان! «چند سال در زمين مانديد؟» ». مى گويند: «يك روز، يا مقدارى از يك روز» . مى فرمايد: «در يك روز يا مقدارى از يك روز، چه خوب داد و ستدى كرديد! رحمت من و خشنودى من و بهشت من [ارزانىِ شما باد!]. هميشه و جاودانه در آن بمانيد». سپس مى فرمايد: «اى دوزخيان! «چند سال در زمين مانديد؟» ». مى گويند: «يك روز، يا مقدارى از يك روز» . مى فرمايد: «در يك روز يا مقدارى از يك روز، چه بد تجارتى كرديد! آتش من و جهنّم و ناخشنودى من [، سزاى شماست]! در آن، هميشه و جاودانه بمانيد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فرشتگان مى گويند: پروردگارا! دنيا را از بنده مؤمن خود، باز مى دارى و او را در معرض بلا قرار مى دهى، در حالى كه او به تو ايمان آورده است. مى فرمايد: «پرده از روى پاداش او برداريد». فرشتگان، وقتى پاداش او را ديدند، مى گويند: پروردگارا! آنچه در دنيا بدو رسيده، زيانى به او نمى رساند. فرشتگان مى گويند: پروردگارا! براى بنده كافرت در دنيا فراوانى قرار مى دهى و بلا را از او باز مى دارى، در حالى كه او به تو كفر ورزيده است. مى فرمايد: «پرده از كيفرش برداريد». [فرشتگان،] وقتى كيفر او را ديدند، مى گويند: پروردگارا! آنچه در دنيا بدو رسيده، سودى برايش ندارد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:روز رستاخيز، مرفّه ترين كافر دنيا را مى آورند و گفته مى شود: «او را در آتش دوزخ فرو ببريد» و او در آن فرو برده مى شود. سپس به او گفته مى شود: «اى فلانى! آيا هرگز به تو نعمتى رسيده است؟». مى گويد: نه، هرگز به من نعمتى نرسيده است. آن گاه زيانبارترين و گرفتارترين مؤمن را مى آورند. گفته مى شود: «او را در بهشت، فرو ببريد» و او در آن فرو برده مى شود. آن گاه به او گفته مى شود: «اى فلانى! آيا هرگز به تو زيان و بلايى رسيده است؟». مى گويد: نه، هرگز به من زيان و بلايى نرسيده است.

صحيح البخارىـ به نقل از حذيفة بن يمان ـ: مردم در باره خير، از پيامبر خدا مى پرسيدند؛ ولى من از ايشان ـ از ترس اين كه شر، مرا دريابد ـ در باره شر مى پرسيدم. گفتم: اى پيامبر خدا! ما در نادانى و شر بوديم كه خداوند، اين خير (اسلام) را براى ما آورد. آيا پس از اين خير، شرّى هست؟ فرمود: «آرى». گفتم: آيا پس آن شر، خيرى هست؟ فرمود: «آرى، و در آن، بلوايى خواهد بود». گفتم: بلوايش چيست؟ فرمود: «گروهى، به راهى غير از راه هدايت من مى روند و تو از آنان، معروف و منكرى مى بينى». گفتم: آيا پس از آن خير، شرّى خواهد بود؟ فرمود: «آرى؛ كسانى هستند كه به سوى درهاى جهنّم فرا مى خوانند. هر كس آنان را اجابت كند، او را در آن مى افكنند». گفتم: اى پيامبر خدا! آنان را براى ما توصيف كن. فرمود: «آنان شبيه مايند و به زبان ما سخن مى گويند». گفتم: اگر آنان را ديدم، چه كنم؟ فرمود: «همراه جماعت مسلمانان و امامشان باش». گفتم: اگر جماعت و امامى نداشتند [، چه كنم]؟ فرمود: «از همه آن فرقه ها دورى كن، هر چند [مجبور باشى از گرسنگى،] ريشه درخت را به دندان بكشى، تا اين كه مرگ، تو را دريابد و تو در آن حال باشى».

امام صادق عليه السلام:در زمان پيامبر خدا، مردى بود كه به او ذو النَّمِره گفته مى شد. او زشت ترينِ مردم بود و به همين جهت، ذو النمِره درباره وى اطّلاعات چندانى در دست نيست، بجز همين روايت امام صادق عليه السلام. گفته اند او مردى زشت رو بوده و درباره اش جبرئيل عليه السلام نازل شد و از وضع خوب و زيبايى اش در قيامت خبر داد. در القاموس آمده است: نَمِرَه، لك و لكه رنگ است و ذوالنَّمِرة، به دارنده يك لك سياه و يك لك سفيد گفته مى شود. شارح اصول الكافى درباره سوگند او كه در همين روايت آمده، گفته است: سوگند او، درست است؛ چون يا حكم سوگند به وى نرسيده بوده و يا رسيده بوده و مى دانسته كه چنين سوگندى منعقد نمى شود و او حقيقتاً قصد سوگند نداشته و به صورت صورى گفته تا مقصودش را كه ادا نكردن مستحبّات بوده، بيان كند. ناميده شده بود. وى به حضور پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد و گفت: اى پيامبر خدا! مرا از آنچه خداوند عز و جل بر من واجب نموده، آگاه كن. پيامبر خدا به او فرمود: «خداوند بر تو، هفده ركعت نماز در شبانه روز و روزه ماه رمضان ـ اگر آن ماه را درك كردى ـ و حج ـ هر گاه كه توانش را داشتى ـ و زكات را واجب نموده است» و آنها را براى او توضيح داد. گفت: سوگند به آن كه به حق، تو را به پيامبرى برانگيخت، من چيزى [از مستحبّات] را به آنچه پروردگارم بر من واجب نموده، نمى افزايم». پيامبر صلى الله عليه و آله به او فرمود: «اى ذو النمره! چرا؟». گفت: به خاطر آن كه مرا زشت آفريد. آن گاه، جبرئيل عليه السلام بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد و گفت: اى پيامبر خدا! پروردگارت به تو دستور مى دهد كه از جانب او به ذو النمره سلام برسانى و به او بگويى: پروردگارت ـ تبارك و تعالى ـ مى فرمايد: «آيا خشنود نيستى كه در روز رستاخيز، تو را به زيبايىِ جبرئيل، محشور نمايم؟». پيامبر خدا به او فرمود: «اى ذو النمره! اين، جبرئيل است كه [از سوى خدا] به من امر مى كند به تو سلام برسانم و [خبر بدهم كه] پروردگارت به تو مى فرمايد: آيا خشنود نيستى كه تو را به زيبايىِ جبرئيل، محشور نمايم؟». ذو النمره گفت: همانا من خشنود شدم. اى پروردگار من! سوگند به عزّتت، [بر واجباتم] افزون مى كنم تا خشنود گردى.