نكوهش معتقدان به جبر

5 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:ما عَرَفَ اللّهَ مَن شَبَّهَهُ بِخَلقِهِ ولا وَصَفَهُ بِالعَدلِ مَن نَسَبَ إلَيهِ ذُنوبَ عِبادِهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه خدا را به آفريده اش تشبيه نمايد، او را [به درستى]نشناخته است، و هر كه گناهان بندگان را به خدا نسبت دهد، او را عادل ندانسته است.
۱.التوحيد: ص 47 ح 10 عن محمّد بن زياد ومحمّد بن سيّار عن الإمام العسكري عن آبائه عليهم السلام، بحار الأنوار: ج 3 ص 297 ح 23.
عنه صلى الله عليه و آله:خَمسَةٌ لا تَطفَأُ نيرانُهُم ولا تَموتُ أبدانُهُم: رَجُلٌ أشرَكَ، ورَجُلٌ عَقَّ ۱ والِدَيهِ، ورَجُلٌ سَعى بِأَخيهِ إلَى السُّلطانِ فَقَتَلَهُ، ورَجُلٌ قَتَلَ نَفسا بِغَيرِ نَفسٍ، ورَجُلٌ أذنَبَ وحَمَلَ ذَنبَهُ عَلَى اللّهِ عز و جل. ۲
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پنج گروه اند كه آتش جهنّمشان خاموش نمى گردد و بدن هايشان نابود نمى شود: كسى كه شرك ورزد؛ كسى كه پدر و مادرش را بيازارد؛ كسى كه درباره برادرش نزد پادشاه، بدگويى كند و [به خاطر آن،]پادشاه او را بكُشد؛ كسى كه به ناحق [و نه براى قصاص،] كسى را بكشد؛ و كسى كه گناه كند و بار گناهش را بر دوش خداوند عز و جل بيندازد.
۱.عَقّ والِدَه: إذا آذاه وعصاه وخرج عليه (النهاية: ج 3 ص 277 «عقق»).
۲.كنز الفوائد: ج 2 ص 47 عن أيّوب بن نوح عن الإمام الرضا عن آبائه عليهم السلام، بحار الأنوار: ج 5 ص 60 ح 112.
عنه صلى الله عليه و آله:يَكونُ في آخِرِ الزَّمانِ قَومٌ يَعمَلونَ المَعاصِيَ، ويَقولونَ: إنَّ اللّهَ تَعالى قَد قَدَّرَها عَلَيهِم، الرّادُّ عَلَيهِم كَالشّاهِرِ سَيفَهُ في سَبيلِ اللّهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در آخر زمان، مردمانى خواهند بود كه گناه مى كنند و مى گويند كه: همانا خداى متعال، آن را بر آنان مقدّر نموده است. منكِر آنان، مانند كسى است كه در راه خدا شمشير مى كشد.
۱.الطرائف: ج 2 ص 344 عن جابر بن عبد اللّه، بحار الأنوار: ج 5 ص 47 ح 75.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ أهلَ الجَبرِيَّةِ مِن بَعدِ موسى قاتَلوا أهلَ النُّبُوَّةِ فَظَهَروا عَلَيهِم فَقَتَلوهُم زَمانا طَويلاً، ثُمَّ إنَّ اللّهَ بَعَثَ فِتيَةً فَهاجَروا إلى غَبَرِ ۱ آبائِهِم فَقاتَلَهُم ۲ فَقَتَلوهُم. ۳
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پس از موسى عليه السلام جبرگرايان با خاندان نبوّت به جنگ پرداختند و بر آنان چيره گشتند و زمانى طولانى، آنها را كُشتند. سپس خداوند، جوانانى را فرستاد و آنان به سرزمين پدرانشان هجرت نمودند و با آنها جنگيدند و آنها را كشتند. ۴
۱.الغَبَرُ: التُّراب (القاموس المحيط: ج 2 ص 99 «غبر»). أي هاجروا إلى ديار آبائهم.
۲.في بحار الأنوار: «فقاتَلَتْهُم».
۳.رجال الكشّي: ج 1 ص 108 الرقم 50 عن أبي ذرّ، بحار الأنوار: ج 22 ص 407 ح 24.
۴.در بحار الأنوار به جاى «غبر آبائهم.» آمده است: «غير آبائهم فقاتلتهم فقتلوه؛ آنان به جانب غير پروردگارشان كوچيدند و با آنها جنگيدند و آنها را كشتند. ظاهراً ضمير مفعولى قتلوه، «هم» باشد.
الطرائف عن محمّد بن عليّ المكّي بإسناده:إنَّ رَجُلاً قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَقالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: أخبِرني بِأَعجَبِ شَيءٍ رَأَيتَ؟ قالَ: رَأَيتُ قَوما يَنكِحونَ اُمَّهاتِهِم وبَناتِهِم وأخَواتِهِم، فَإِذا قيلَ لَهُم: لِمَ تَفعَلونَ ذلِكَ؟ قالوا: قَضاهُ اللّهُ تَعالى عَلَينا وقَدَّرَهُ. فَقالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: سَيَكونُ في اُمَّتي أقوامٌ يَقولونَ مِثلَ مَقالَتِهِم، اُولئِكَ مَجوسُ اُمَّتي. ۱
الطرائفـ به نقل از محمّد بن على مكّى، با اِسناد خود ـ: مردى به حضور پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد و پيامبر صلى الله عليه و آله به او فرمود: «درباره شگفت آورترين چيزى كه ديده اى، به من خبر بده». گفت: قومى را ديدم كه با مادران و دختران و خواهرانشان ازدواج مى كردند. وقتى به آنان گفته شد: «چرا چنين مى كنيد؟»، گفتند: اين را خداى متعال بر ما حُكم و تقدير نموده است. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «به زودى، در ميان امّت من نيز كسانى مثل آنان سخن مى گويند. آنان، مجوس امّت من اند».
۱.الطرائف: ج 2 ص 344، بحار الأنوار: ج 5 ص 47 ح 74.