خودشناسى و خداشناسى
5 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس خود را بشناسد، خدايش را شناخته است.
۱.عوالي اللآلي: ج 4 ص 102 ح 149، بحار الأنوار: ج 2 ص 32 ح 22؛ شرح نهج البلاغة: ج 20 ص 292 ح 339 عن الإمام عليّ عليه السلام.
عنه صلى الله عليه و آله:أَعرَفُكُم بِنَفسِهِ أَعرَفُكُم بِرَبِّهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه به نفس خويش آگاه تر باشد، به خداى خويش، عارف تر است.
۱.جامع الأخبار: ص 35 ح 12.
الأمالي للسيّد المرتضى:رُوِيَ أنَّ بَعضَ أَزواجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله سَأَلَتهُ: مَتى يَعرِفُ الإِنسانُ رَبَّهُ؟ فَقالَ: إِذا عَرَفَ نَفسَهُ. ۱
الأمالى، سيّد مرتضى:روايت شده كه يكى از همسران پيامبر صلى الله عليه و آله از ايشان پرسيد: انسان، كِى خدايش را مى شناسد؟
فرمود: «هنگامى كه خود را بشناسد».
۱.الأمالي للسيّد المرتضى: ج 1 ص 198.
عوالي اللآلي:رُوِيَ في بَعضِ الأَخبارِ أنَّهُ دَخَلَ عَلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله رَجُلٌ اسمُهُ مُجاشِعٌ، فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ كَيفَ الطَّريقُ إِلى مَعرِفَةِ الحَقِّ؟
فَقالَ صلى الله عليه و آله: مَعرِفَةُ النَّفسِ.
فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، كَيفَ الطَّريقُ إِلى مُوافَقَةِ الحَقِّ؟
قالَ: مُخالَفَةُ النَّفسِ.
قالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى رِضاءِ الحَقِّ؟
قالَ: سُخطُ النَّفسِ.
فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى وَصلِ الحَقِّ؟
قالَ: هَجرُ النَّفسِ.
فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى طاعَةِ الحَقِّ؟
قالَ: عِصيانُ النَّفسِ.
فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى ذِكرِ الحَقِّ؟
قالَ: نِسيانُ النَّفسِ.
فَقالَ:
عوالى اللآلى:در برخى اخبار، نقل شده است كه مردى به نام مُجاشع بر پيامبر خدا وارد شد و گفت: اى پيامبر خدا! راه به معرفت حق چيست؟
فرمود: «معرفت نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه تصديق حق چيست؟
فرمود: «مخالفت با نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه دستيابى به رضاى حق چيست؟
فرمود: «ناراضى كردن نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه رسيدن به حق چيست؟
فرمود: «وا نهادن نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه اطاعت از حق چيست؟
فرمود: «عصيان نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه به ياد داشتن حق چيست؟
فرمود: «از ياد بردن نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه نزديك شدن به حق چيست؟
فرمود: «دور شدن از نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه اُنس يافتن با حق چيست؟
فرمود: «رَميدن از نفس».
گفت: اى پيامبر خدا! راه رسيدن به اينها
۱.عوالي اللآلي: ج 1 ص 246 ح 1، بحار الأنوار: ج 70 ص 72 ح 23.
مصباح الشريعةـ فيما نسبه إلى الإمام الصادق عليه السلام ـ: قالَ صلى الله عليه و آله: اُطلُبُوا العِلمَ ولَو بِالصّينِ. وهُوَ عِلمُ مَعرِفَةِ النَّفسِ، وفيهِ مَعرِفَةُ الرَّبِّ. ۱
مصباح الشريعةـ در آنچه به امام صادق عليه السلام نسبت داده شده است ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «دانش را بجوييد، حتّى اگر در چين باشد» و آن دانش، خودشناسى است كه در آن، شناخت پروردگار هم نهفته است.
۱.مصباح الشريعة: ص 342، بحار الأنوار: ج 2 ص 32 ح 21.