آزمودن عقل
2 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:سَبعَةُ أشياءَ تَدُلُّ عَلى عُقولِ أصحابِها: المالُ يَكشِفُ عَن مِقدارِ عَقلِ صاحِبِهِ، وَالحاجَةُ تَدُلُّ عَلى عَقلِ صاحِبِها، وَالمُصيبَةُ تَدُلُّ عَلى عَقلِ صاحِبِها إذا نَزَلَت بِهِ، وَالغَضَبُ يَدُلُّ عَلى عَقلِ صاحِبِهِ، وَالكِتابُ يَدُلُّ عَلى عَقلِ صاحِبِهِ، وَالرَّسولُ يَدُلُّ عَلى عَقلِ مَن أرسَلَهُ، وَالهَدِيَّةُ تَدُلُّ عَلى مِقدارِ عَقلِ مُهديها. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هفت چيز بر خردمندىِ صاحبان خرد، دلالت دارد: ثروت، از ميزان خرد صاحب مال، پرده بر مى دارد؛ نيازمندى، بر خرد نيازمند، دلالت دارد؛ بلا، بر خرد بلا ديده، دلالت مى كند؛ و خشم، بر خرد خشمگين، دلالت دارد؛ نوشته بر خرد نويسنده دلالت مى كند؛ فرستاده، بر خرد فرستنده، دلالت دارد؛ و هديه، بر اندازه خرد هديه دهنده، دلالت مى كند.
۱.معدن الجواهر: ص 60.
عنه صلى الله عليه و آله:اِعتَبِروا عَقلَ الرَّجُلِ في ثَلاثٍ: في طولِ لِحيَتِهِ، وكُنيَتِهِ، ونَقشِ فَصِّ خاتَمِهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خرد مرد را با سه چيز اندازه بگيريد: بلندى ريش وى، كنيه اش و نوشته نگين انگشترى اش. ۲
۱.الفردوس: ج 1 ص 89 ح 287 عن عمرو بن العاص؛ الخصال: ص 103 ح 60 عن عبد الأعلى مولى آل سام عن الإمام الصادق عليه السلام، بحار الأنوار: ج 1 ص 107 ح 2.
۲.درازى ريش و رها كردن و برخى كُنيه ها و شهرت هايى كه افراد براى خود برمى گزينند (مثل: ابو هرّه،
ابو بَطّه، ابو حمار و. در عربى و هفت خط، خُرمالو، كَفتار، خفّاش و. در فارسى) و نيز برخى از چيزهايى كه بر انگشتر و زينت آلات و لباس و وسايل خود مى نگارند (مثل: هوس، بر باد رفته، بخت برگشته، عشق و نفرت)، از نشانه هاى نقصان عقل، شمرده مى شوند. م.