نشانه هاى بلوغ عقل
2 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:قَسَّمَ اللّهُ العَقلَ ثَلاثَةَ أجزاءٍ، فَمَن كُنَّ فيهِ كَمُلَ عَقلُهُ، ومَن لَم يَكُنَّ فَلا عَقلَ لَهُ: حُسنُ المَعرِفَةِ بِاللّهِ، وحُسنُ الطّاعَةِ لِلّهِ، وحُسنُ الصَّبرِ عَلى أمرِ اللّهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، خرد را سه قسمت كرده است. هر كه اين سه قسمت در او باشد، خردش كامل است و هر كه در او هيچ نباشد، خردمند نيست: شناختى نيكو از خداوند، پيروى نيكو از او، و پايدارى شايسته بر فرمانش.
۱.تحف العقول: ص 54، بحار الأنوار: ج 77 ص 158 ح 145؛ حلية الأولياء: ج 1 ص 21 عن أبي سعيد.
عنه صلى الله عليه و آله:لَم يُعبَدِ اللّهُ عز و جل بِشَيءٍ أفضَلَ مِنَ العَقلِ، ولا يَكونُ المُؤمِنُ عاقِلًاحَتّى يَجتَمِعَ فيهِ عَشرُ خِصالٍ: الخَيرُ مِنهُ مَأمولٌ، وَالشَّرُّ مِنهُ مَأمونٌ، يَستَكثِرُ قَليلَ الخَيرِ مِن غَيرِهِ، ويَستَقِلُّ كَثيرَ الخَيرِ مِن نَفسِهِ، ولا يَسأَمُ مِن طَلَبِ العِلمِ طولَ عُمرِهِ، ولا يَتَبَرَّمُ بِطُلّابِ الحَوائِجِ قِبَلَهُ، الذُّلُّ أحَبُّ إلَيهِ مِنَ العِزِّ، وَالفَقرُ أحَبُّ إلَيهِ مِنَ الغِنى، نَصيبُهُ مِنَ الدُّنيَا القوتُ، وَالعاشِرةُ ومَا العاشِرَةُ: لا يَرى أحَدًا إلّا قالَ: هُوَ خَيرٌ مِنّي وأتقى.
إنَّمَا النّاسُ رَجُلانِ فَرَجُلٌ هُوَ خَيرٌ مِنهُ وأتقى وآخَرُ هُوَ شَرٌّ مِنهُ وأدنى، فَإِذا رَأى مَن هُوَ خَيرٌ مِنهُ وأتقى تَواضَعَ لَهُ لِيَلحَقَ
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند عز و جل با چيزى شايسته تر از خرد، عبادت نشد و مؤمن، خردمند نيست، مگر آن كه ده فضيلت در او جمع شود: خوبى از او اميد برود، و بدى از او انتظار نرود؛ خوبىِ اندكِ ديگران را بسيار بشمرد، و خوبى هاى بسيارِ خود را كم بشمرد؛ در سراسر زندگى اش از دانش طلبى خسته نگردد؛ از رفت و آمد نيازمندان به نزد خويش، دل تنگ نشود؛ خوارى [در راه دفاع از ارزش هاى دينى]نزد او دوست داشتنى تر از عزّت [دنيوى]باشد؛ فقر را بهتر از ثروتمندى دوست بدارد؛ بهره او از دنيا قوت (نيازمندى هاى ضرورى زندگى) باشد.
و امّا دهم ـ و چيست دهم؟! ـ: كسى را نبيند، جز آن كه بگويد: او از من بهتر و پارساتر است.
همانا مردمان، دو دسته اند: دسته اى كه از مؤمن، بهتر و پارساترند و دسته اى ديگر، كه بدتر از او و
۱.الخصال: ص 433 ح 17 عن سليمان بن خالد عن الإمام الباقر عليه السلام، بحار الأنوار: ج 1 ص 108 ح 4.