حدیث دربارهمحو عادات جاهلى از سوى اسلام

الإصابة عن أبي عبيدة:كانَ مِن مَآثِرِ ۱ يَشكُرَ فِي الجاهِلِيَّةِ أنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله خَطَبَ يَومَ الفَتحِ فَقالَ: ألا إنَّ كُلَّ مَكرُمَةٍ كانَت فِي الجاهِلِيَّةِ فَقَد جَعَلتُها تَحتَ قَدَمَيَّ إلَا السِّقايَةَ وَالسَّدانَةَ. ۲ فَقامَ إلَيهِ الأَسوَدُ بنُ رَبيعَةَ بنِ أبِي الأَسوَدِ بنِ مالِكِ بنِ رَبيعَةَ بنِ جُمَيلِ بنِ ثَعلَبَةَ بنِ عَمرِو بنِ عُثمانَ بنِ حَبيبِ بنِ يَشكُرَ فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، إنَّ أبي كانَ تَصَدَّقَ بِمالٍ مِن مالِهِ عَلَى ابنِ السَّبيلِ فِي الجاهِلِيَّةِ، فَإِن تَكُن لي تَكرِمَةً تَرَكتُها، وإن لا تَكُن لي مَكرُمَةً فَأَنَا أحَقُّ بِها. فَقالَ: بَل هِيَ لَكَ مَكرُمَةٌ فَتَقَبَّلها. ۳

الإصابةـ به نقل از ابو عبيده ـ: از كارهاى برجسته [قبيله]يَشْكُر در جاهليّت، اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكّه، سخنرانى كرد و فرمود: «بدانيد كه همه كارهاى افتخارآميز جاهليّت را زير پا گذاشتم، جز آب رسانى به حاجيان و پرده دارى كعبه را». آن گاه، اسود بن ربيعة بن ابى الأسود بن مالك بن ربيعة بن جميل بن ثعلبة بن عمرو بن عثمان بن حبيب بن يَشكُر به پا خاست و گفت: اى پيامبر خدا! به راستى كه پدرم در جاهليّت، اموالى را به در راه ماندگان، بخشش مى كرد. اگر اين براى من افتخارى [جاهلى] است، رهايش كنم؛ ولى اگر چنين افتخارى نيست، من سزاوارترم كه آن را ادامه دهم. پيامبر خدا فرمود: «نه! اين، [از آيين هاى ناپسند جاهلى نيست؛ بلكه] براى تو افتخارى است». پس آن را پذيرفت.

۱.مآثر العرب: مكارمها ومفاخرها التي تؤثر عنها وتُروى (النهاية: ج 4 ص 288).

۲.سدانة الكعبة: خدمتها وتولّي أمرها وفتح بابها وإغلاقه (تاج العروس: ج 18 ص 276).

۳.الإصابة: ج 1 ص 225 الرقم 158.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی عقل و جهل جاهلیت نخست +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:به راستى كه خداوند، مرا رحمتى براى جهانيان، مبعوث كرد، و بِدان جهت كه ساز و چنگ ها و نى ها و سنّت هاى جاهليّت و بُتان را نابود كنم.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مبغوض ترين انسان ها در نزد خداوند، سه كس اند: كسى كه در حَرَم، اِلحاد . اِلحاد، به معناى انحراف از حق است. ظاهرا مقصود از اِلحاد در حرم، رعايت نكردن حقوق حرم و هتك حرمت آن است. در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است كه: «هر ستمى در مكّه و حرم، اِلحاد است» (ر. ك: الكافى: ج 8 ص 337 ح 533). ورزد؛ كسى كه در اسلام به دنبال سنّت هاى جاهليّت باشد؛ و كسى كه تلاش كند خون كسى را به ناحق بريزد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سخنرانى روز عرفه ـ: بدانيد كه همه سنّت هاى جاهليّت را زير پا گذاشتم و كنار نهادم. خونخواهىِ جاهليّت نيز كنار نهاده مى شود، و اوّلْ خونى كه كنار مى نهم، خون ابن ربيعه، پسر حارث است ـ كه در قبيله بنى سعد، دوران شيرخوارگى را مى گذرانْد و قبيله هُذَيل، او را كشتند ـ و رِباى جاهليّت نيز كنار گذاشته مى شود و اوّلْ رِبايى كه لغو مى كنم، رباى عبّاس، پسر عبد المطّلب است. به درستى كه همه اينها بى اعتبار هستند.

تفسير القمّى:پيامبر خدا در دهمين سال ورود به مدينه، حَجّة الوداع را به جاى آورد. بخشى از سخنان ايشان كه در سرزمين مِنا پس از حمد و ثناى الهى ايراد فرمود، چنين است: «بدانيد كه هر افتخار يا بدعت جاهليّت و هر خون و سنّت جاهليّت، در زير پاى من است. هيچ كس شرافتى بر ديگرى ندارد، جز به تقوا. آيا ابلاغ كردم؟». گفتند: آرى. فرمود: «خدايا! گواه باش». سپس فرمود: «بدانيد كه هر رباى جاهليّت، لغو شده است و اوّلين رباى لغو شده، رباى عبّاس، پسر عبد المطّلب است. آگاه باشيد كه هر گونه خونخواهىِ جاهليّت را لغو كردم و اوّلين خونخواهىِ لغو شده، خون ربيعه است. آيا ابلاغ كردم؟». گفتند: آرى. فرمود: «بار خدايا! گواه باش».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سخنرانى در حجّة الوداع ـ: به راستى كه رباى جاهليّت، كنار نهاده شد و اوّلين ربايى كه از آن شروع مى كنم، رباى عبّاس، پسر عبد المطّلب است. و به راستى كه خون هاى جاهليّت، كنار نهاده شد و اوّلين خونى كه از آن شروع مى كنم، خون عامر بن ربيعة بن حارث بن عبد المطّلب است. و به راستى كه افتخارات جاهليّت، كنار نهاده شد، جز پرده دارى و آب رسانى به حاجيان. قتل عمد، قصاص دارد و قتل شبه عمد، آن است كه كسى با سنگ و عصا كشته شده باشد و صد شتر ديه دارد. هر كه بر اين بيفزايد، از جاهليّت است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:به راستى كه خداوند به سبب اسلام، آن را كه در جاهليّتْ شريف بود، پست كرد و به سبب اسلام، كسانى را كه در جاهليّتْ پست بودند، شرافت بخشيد و به واسطه اسلام، كسانى را كه در جاهليّتْ خوار بودند، عزيز ساخت و به واسطه اسلام، غرور جاهليّت و فخرفروشى به قبيله ها و تبارهاى برجسته را از بين برد. امروز، همه مردم، از سياه و سفيد و قُريشى و عرب و غير عرب، از نسل آدم اند و خداوند، آدم را از خاك آفريد. به درستى كه محبوب ترينِ مردم در نزد خداوند در روز رستاخيز، پارساترين و پيروترينِ آنها نسبت به خداوند است.