آنچه شايسته عاقل است

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سزاوار است كه خردمند، اوقاتش چهار بخش باشد: در وقتى، با خداوند مناجات كند؛ در وقتى، به حسابرسى خويش بپردازد؛ وقتى را نزد دانشمندانى برود كه او را با دين، آشنا مى سازند و برايش خيرخواهى مى كنند؛ و وقتى را به خوشى هاى دنيايى اى كه حلال و زيبايند، اختصاص دهد.

تنبيه الغافلينـ به نقل از ابو ذر غفارى ـ: از پيامبر خدا پرسيدم: اى پيامبر خدا! در صحف ابراهيم عليه السلام چه بود؟ فرمود: «در آن، مَثَل ها و پندهايى بود [از اين دست]: سزاوار است كه خردمند، اگر خردش [در مقابل هوسش]شكست نخورده است، زبانش را نگه بدارد، زمانش را بشناسد و به كار خويش روى آورد. به راستى، هر كه سخن گفتن را از كارهايش به حساب آورد، سخن گفتنش كم مى شود، مگر در آنچه او را به كار آيد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سزاوار است كه خردمند به راه نيفتد، مگر براى سه چيز: به دست آوردن خرج زندگى، برداشتن گامى به سوى رستاخيز، و به دست آوردن لذّت غير حرام.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به على عليه السلام ـ: سزاوار نيست كه خردمند، جز در طلب سه چيز، گام بر دارد: گذران زندگى، فراهم كردن توشه آخرت، و به دست آوردن لذّت غير حرام.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بر خردمند است كه به زمانه خويش بينا باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ هنگامى كه از صحف ابراهيم عليه السلام سؤال شد ـ: تمام آن، مَثَل بود: «. بر خردمند است كه به زمانه خويش بينا باشد، به كار خود روى آورد، و نگه دارنده زبانش باشد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اوج خردمندى، پس از ايمان به خداوند عز و جل، آزرم و خوش خُلقى است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اوج خردمندى، پس از ايمان به خداوند عز و جل، اظهار دوستى به مردم است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اوج خردمندى، پس از ديندارى، اظهار دوستى به مردم و نيكى كردن به هر خوب و بد است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بنياد خردمندى، مدارا كردن است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اوج خردمندى، پس از ايمان به خداوند، مدارا كردن با مردم، جز در مورد مخالفت با حق است.