نخستين حكمتى كه از لقمان آشكار شد

بحار الأنوار:نخستين حكمتى كه از لقمان آشكار شد، اين بود كه: تاجرى مست شد و با هم پياله اش شرط بست كه همه آب درياچه را بنوشد و گرنه، خود و عيالش تسليم او شوند. وقتى صبح شد و به هوش آمد، [از اين شرط بندى] پشيمان شد. رفيقش از او مى خواست كه به شرط عمل كند. لقمان گفت: «من تو را [از اين مخمصه] خلاص مى كنم؛ به شرط اين كه ديگر چنين كارى نكنى. [به طلبكار] بگو: آيا آبى را كه شرط كرديم، بنوشم؟ پس آن را بياور [تا بنوشم]. يا آبى را كه الان در درياچه است، بنوشم؟ پس دهانه هايش را ببند تا آن را بنوشم. يا آبى را كه بعدا خواهد آمد، بنوشم؟ پس صبر كن تا بيايد!». [با اين استدلال]، رفيقش از او دست بر داشت.

الدرّ المنثورـ به نقل از عِكرِمه ـ: مولاى لقمان، مست شد و با گروهى شرط بست كه آب درياچه اى را بنوشد. وقتى به هوش آمد، فهميد كه چه شرطى [مُحال] بسته است. لقمان را خواست و به او گفت: تو را براى چنين مشكلاتى پنهان داشته ام [، پس چاره اى بينديش]. لقمان گفت: «آنها را جمع كن». وقتى گرد آمدند، به آنان گفت: «بر سرِ چه چيز با او شرط بستيد؟». گفتند: بر سرِ اين كه آب درياچه را بنوشد. لقمان گفت: «اين درياچه مواد و اجسامى دارد. آنها را جدا سازيد». گفتند: چگونه مى توانيم اجسام آن را جدا كنيم؟ لقمان گفت: «پس چگونه مى تواند آب را با آن اجسام بنوشد؟!».