حدیث دربارهترس و اميد

الزهد لابن حنبل عن عَوف بن عبد اللّه:قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ: اُرجُ اللّهَ عَزَّ وجَلَّ رَجاءً لا تَأمَنُ فيهِ مَكرَهُ، وخَفِ اللّهَ مَخافَةً لا تَيأَسُ فيها مِن رَحمَتِهِ. قالَ: يا أبَتاه، وكَيفَ أستَطيعُ ذلِكَ وإنَّما لي قَلبٌ واحِدٌ؟ قالَ: يا بُنَيَّ، إنَّ المُؤمِنَ لَذو قَلبٍ يَرجو بِهِ وقَلبٍ يَخافُ بِهِ. ۱

الزهد، ابن حنبلـ به نقل از عوف بن عبد اللّه ـ: لقمان به پسرش گفت: «به خداوند عز و جل چنان اميدوار باش كه از مكرش ايمن نباشى، و از او چنان بترس كه از رحمتش نااميد نگردى». پسر گفت: اى پدرم! چگونه مى توانم اين گونه باشم، در حالى كه تنها يك قلب دارم؟ لقمان گفت: «اى پسرم! مؤمن، قلبى دارد كه با آن، اميد مى ورزد و قلبى هم دارد كه با آن، مى ترسد».

۱.الزهد لابن حنبل: ص 132، الدرّ المنثور: ج 6 ص 513.

کلیدواژه‌ها نفس عوامل خودسازی ترس و امید

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه السلامـ وقتى به ايشان گفته شد: در وصيت لقمان چه بود؟ ـ: در آن، شگفتى هاى فراوانى بود و عجيب تر از همه، اين است كه به پسرش گفت: «از خدا چنان بترس كه [گويى] حتّى اگر با همه خوبى هاى انس و جن به پيشگاهش برسى، عذابت مى كند و چنان به خدا اميدوار باش كه [گويى]حتّى اگر با همه بدى هاى انس و جن به پيشگاهش برسى، به تو رحم مى كند».

امام صادق عليه السلام:لقمان به پسرش موعظه كرد: «اى پسرم! از خدا چنان بترس كه اگر قيامت را با همه خوبى هاى انس و جن دريابى، باز هم بهراسى كه خداوند عذابت كند. و به خدا چنان اميدوار باش كه اگر قيامت را با همه بدى هاى انس و جن دريابى، اميدوار باشى كه خداوند تو را بيامرزد». پسرش به او گفت: اى پدرم! چگونه مى توانم چنين باشم، در حالى كه تنها يك قلب دارم؟ لقمان گفت: «اى پسرم! اگر قلب مؤمن بيرون آورده و پاره شود، دو نور در آن دريافت مى گردد: نورى براى خوف و نورى براى رجا، كه اگر وزن شوند، هيچ يك ذرّه اى بر ديگرى ترجيح نخواهد داشت. هر كس به خدا ايمان آورَد، سخن خدا را تصديق مى كند و هر كس گفته خداوند را تصديق كند، به دستور او جامه عمل مى پوشد. و هر كس به دستور او جامه عمل نپوشد، گفته خدا را تصديق نكرده است زيرا اين خلق و خوى ها، بر درستىِ يكديگر شهادت مى دهند. پس هر كس به خدا ايمان صادقانه داشته باشد، در عمل نيز با خدا خالصانه و خيرخواهانه رفتار مى كند و هر كه در راه خدا خالصانه و خيرخواهانه عمل كند، حقيقتا صادقانه به خدا ايمان آورده است. و هر كه خدا را اطاعت كند، از او مى ترسد و هر كه از او بترسد، او را دوست مى دارد و هر كه او را دوست بدارد، از فرمانش پيروى مى كند و هر كه از فرمانش پيروى كند، مستحقّ بهشت و رضوانش مى گردد، و هر كه از رضوان الهى پيروى نكند، غضب خدا بر او هموار مى گردد. از غضب خدا، به خدا پناه مى بريم!».

حُسن الظّنّ باللّهـ به نقل از داوود بن شاپور ـ: لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! چنان از خدا بترس، كه [ترست] حايل بين تو و رجا باشد و چنان به خدا اميدوار باش، كه [اميدت] حايل بين تو و ترس باشد». پسر گفت: اى پدرم! من فقط يك قلب دارم كه هر گاه ترس در آن باشد، از اميد باز مى دارد و هر گاه اميدوارى در آن باشد، از ترس باز مى دارد. لقمان گفت: «اى پسرم! مؤمن، دو قلب در يك قلب دارد، كه با يكى اميدوار است و با ديگرى مى ترسد».

تنبيه الخواطر:لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! دو قلب داشته باش: قلبى كه كاملاً از خدا بيمناك باشد، بدون كوتاهى از آن؛ و قلبى كه به خدا اميدوار باشد، بى آن كه غافلگير شود».

شعب الإيمانـ به نقل از وهب بن منبّه ـ: لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! چنان به خدا اميدوار باش كه [اميدت] تو را بر نافرمانى اش جَرى نكند، و چنان از خدا بترس كه [ترست] تو را از رحمتش نااميد نگردانَد».