پرهيز دادن از نازپروردگى
16 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إيّاكَ وَالتَّنَعُّمَ؛ فَإِنَّ عِبادَ اللّهِ لَيسوا بِالمُتَنَعِّمينَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از نازپروردگى دور باش؛ كه بندگان خدا نازپرورده نباشند.
۱.مسند ابن حنبل: 8 / 258 / 22166، الزهد لابن حنبل: 11، حلية الأولياء: 5 / 155 كلّها عن معاذ بن جبل، كنز العمّال: 3 / 192 / 6111.
عنه صلى الله عليه و آله:شِرارُ اُمَّتِي: الَّذينَ غُذوا بِالنَّعيمِ ونَبَتَت عَلَيهِ أجسامُهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بَدانِ امت من آنانند كه در ناز و نعمت بار آيند و پيكرهاشان در آن، پروريده شود.
۱.تنبيه الخواطر: 1 / 178؛ مسند إسحاق بن راهويه: 1 / 349 / 347 وفيه «شرّ» بدل «شرار»، إحياء علوم الدين: 3 / 139، كنز العمّال: 3 / 215 / 6224 نقلاً عن أبي يعلى وابن عساكر وكلّها عن أبي هريرة.
عنه صلى الله عليه و آله:شِرارُ اُمَّتِي: الَّذينَ وُلِدوا فِي النَّعيمِ وغُذوا بِهِ، هِمَّتُهُم ألوانُ الطَّعامِ وألوانُ الثِّيابِ، يَتَشَدَّقونَ فِي الكَلامِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بَدانِ امت من آنانند كه در نعمت زاده شوند و با آن بار آيند؛ همتشان صرف غذاها و جامه هاى رنگارنگ گردد و در سخن گفتن مراعات ديگران را نكنند.
۱.الزهد لابن المبارك: 262 / 758 عن عروة بن رويم، المستدرك على الصحيحين: 3 / 657 / 6418 عن عبد اللّه بن جعفر، شُعب الإيمان: 5 / 33 / 5669، تاريخ دمشق: 27 / 366 / 5837 كلاهما عن فاطمة عليهاالسلاموكلّها نحوه، كنز العمّال: 3 / 561 / 7912 و 7913.
عنه صلى الله عليه و آله:سَيَأتي بَعدَكُم قَومٌ يَأكُلونَ أطائِبَ الدُّنيا وألوانَها، ويَنكِحونَ أجمَلَ النِّساءِ وألوانَها، ويَلبَسونَ أليَنَ الثِّيابِ وألوانَها، ويَركَبونَ فُرهَ الخَيلِ وألوانَها، لَهُم بُطونٌ مِنَ القَليلِ لا تَشبَعُ، وأنفُسٌ بِالكَثيرِ لا تَقنَعُ، عاكِفينَ عَلَى الدُّنيا يَغدونَ ويَروحونَ إلَيها، اِتَّخَذوها آلِهَةً مِن دونِ إلهِهِم، ورَبّا دونَ رَبِّهِم، إلى أمرِهِم يَنتَهونَ، وهَواهُم يَتَّبِعونَ. فَعَزيمَةٌ مِن مُحَمَّدِ بنِ عَبدِ اللّهِ لازِمَةٌ لِمَن أدرَكَهُ ذلِكَ الزَّمانُ مِن عَقِبِ عَقِبِكُم وخَلَفِ خَلَفِكُم، أن لا يُسَلِّمَ عَلَيهِم، ولا يَعودَ مَرضاهُم، ولا يَتَّبِعَ جَنائِزَهُم، ولا يُوَقِّرَ كَبيرَهُم؛ فَمَن يَفعَل ذلِكَ فَقَد أعانَ عَلى هَدمِ الإِسلامِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پس از شما گروهى آيند كه گوارايى ها و رنگارنگى هاى دنيا را خورند و زيباترين و خوش رنگ ترينِ آنان را به همسرى گيرند و نرم ترين و رنگ به رنگ ترينِ جامه ها را پوشند و چالاك ترين و رنگارنگ ترين اسبان را سوار شوند؛ اندرون هايى دارند كه از كم سير نگردد و جان هايى كه به بسيار قانع نباشد؛ به دنيا دل بندند و شب و روز به آن مشغول گردند و آن را جز خداى و پروردگارشان، معبود و پروردگار گيرند و در پى كارى كه خواهند، روند و دنباله خواهش خويش را گيرند. پس از محمّد بن عبداللّه، عهدى لازم است بر هر يك از پسينيان و آيندگان شما كه آن روزگار را دريابد، كه بر ايشان سلام نكند و بيمارانشان را عيادت ننمايد و در پى جنازه هاشان نرود و بزرگسالانشان را احترام ننهد؛ و هر كه چنين كند، به
۱.تنبيه الخواطر: 1 / 155؛ إحياء علوم الدين: 3 / 343 نحوه.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن قَضى نَهمَتَهُ فِي الدُّنيا حيلَ بَينَهُ وبَينَ شَهوَتِهِ فِي الآخِرَةِ، ومَن مَدَّ عَينَهُ إلى زينَةِ المُترَفينَ كانَ مَهيناً في مَلَكوتِ السَّماءِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس همه نيازهاى خود را از دنيا برآورد، روز آخرت به خواسته اش نرسد؛ و هر كه به زيور ناز پروردگان چشم دوزد، در ملكوت آسمان خوار است.
۱.المعجم الصغير: 2 / 108، شُعب الإيمان: 7 / 125 / 9722، الفردوس: 3 / 546 / 5703 وفيه «السماوات والأرض» بدل «السماء» وكلّها عن البرّاء بن عازب، كنز العمّال: 3 / 227 / 6277.
عنه صلى الله عليه و آله:يَابنَ مَسعودٍ، سَيَأتي مِن بَعدي أقوامٌ يَأكُلونَ طَيِّباتِ الطَّعامِ وألوانَها، ويَركَبونَ الدَّوابَّ، ويَتَزَيَّنونَ بِزينَةِ المَرأَةِ لِزَوجِها، ويَتَبَرَّجونَ تَبَرُّجَ النِّساءِ، وزِيُّهُم مِثلُ زِيِّ المُلوكِ الجَبابِرَةِ، هُم مُنافِقو هذِهِ الاُمَّةِ في آخِرِ الزَّمانِ، شارِبُو القَهَواتِ، لاعِبونَ بِالكِعابِ، راكِبُو الشَّهَواتِ، تارِكُو الجَماعاتِ، راقِدونَ عَنِ العَتَماتِ، مُفَرِّطونَ فِي الغَدَواتِ؛ يَقولُ اللّهُ تَعالى: «فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُواْ الصَّلَوةَ وَ اتَّبَعُواْ الشَّهَوَ تِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا. ۱»
يَابنَ مَسعودٍ، مَثَلُهُم مَثَلُ الدِّفلى؛ زَهرَتُها حَسَنَةٌ وطَعمُها مُرٌّ، كَلامُهُمُ
الحِكمَةُ، وأعمالُهُم داءٌ لا
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى ابن مسعود! پس از من گروه هايى مى آيند كه غذاهاى نِكو و رنگارنگ مى خورند و بر چهارپايان سوار مى شوند و خود را چنان زينت مى كنند كه زنى براى همسرش زينت مى كند و همچون زنان زيور آرايى مى نمايند و همانند شاهان ستمگر جامه مى پوشند؛ آنان منافقانِ اين امت در آخر الزمان هستند كه شراب مى نوشند و با قاب، قمار مى كنند و شهوت مى رانند و نمازهاى جماعت را وا مى نهند و خواب ابتداى شب را وامى گذارند و در صبحگاهان بسيار مى خوابند. خداى تعالى فرمايد: «آن گاه، كسانى جانشين اينان گشتند كه نماز را وانهادند و پيرو شهوت ها شدند. آنان به زودى در غَى [= وادى اى در جهنم] فرو خواهند افتاد».
ابن مسعود! آنان همانند خرزهره اند كه گلى زيبا دارد، اما مزه اش سخت تلخ است. گفتارشان حكيمانه
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ابن مسعود! نعمت دنيا و خوردن و شيرينى و سرد و گرم و نرم و گواراى آن را رها كن و خود را از آن باز دار؛ زيرا درباره همه آن ها از تو سؤال خواهد شد. خداى تعالى فرموده است: «سپس هر آينه در آن روز، در باره نعمت ها از شما سؤال خواهد شد» .
الزهد لابن حنبل عن يزيد بن عبد اللّه بن قسيط:اُتِيَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهبِسَويقٍ مِن سَويقِ اللَّوزِ، فَلَمّا خيضَ قالَ: ما هذا؟ قالوا: سَويقُ اللَّوزِ. قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أخِّروهُ عَنّي؛ هذا شَرابُ المُترَفينَ. ۱
الزهد ابن حنبل از يزيد بن عبداللّه بن قسيط:معجون بادامى نزد پيامبر صلى الله عليه و آلهآورده شد. چون آن را به هم زدند، فرمود: «اين چيست؟» گفتند: «معجون بادام». فرمود: «آن را از من دور كنيد؛ كه آن، نوشيدنى نازپروردگان است».
۱.الزهد لابن حنبل: 11 وراجع المحاسن: 2 / 290 / 1952و بحار الأنوار: 66 / 280 / 24.
سنن أبي داود عن أنس:إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله خَرَجَ فَرَأى قُبَّةً مُشرِفَةً فَقالَ: ما هذِهِ؟ قالَ لَهُ أصحابُهُ: هذِهِ لِفُلانٍ رَجُلٍ مِنَ الأَنصارِ، قالَ: فَسَكَتَ وحَمَلَها في نَفسِهِ، حَتّى إذا جاءَ صاحِبُها رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يُسَلِّمُ عَلَيهِ فِي النّاسِ أعرَضَ عَنهُ، صَنَعَ ذلِكَ مِرارا، حَتّى عَرَفَ الرَّجُلُ الغَضَبَ فيهِ وَالإِعراضَ عَنهُ، فَشَكا ذلِكَ إلى أصحابِهِ فَقالَ: وَاللّهِ إنّي لاَُنكِرُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله. قالوا: خَرَجَ فَرَأى قُبَّتَكَ. قالَ: فَرَجَعَ الرَّجُلُ إلى قُبَّتِهِ فَهَدَمَها حَتّى سَوّاها بِالأَرضِ، فَخَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهذاتَ يَومٍ فَلَم يَرَها، قالَ: ما فَعَلَتِ القُبَّةُ؟ قالوا: شَكا إلَينا
سنن ابى داود از انس:رسول خدا صلى الله عليه و آله برون آمده، گنبدى بلند ديد. فرمود: «اين چيست؟» يارانش گفتند: «اين از آنِ فلان مرد از انصار است». پيامبر سكوت ورزيد و خود را نگاه داشت؛ تا آن گاه كه صاحب آن گنبد نزد وى آمد و در ميان مردم، به ايشان سلام داد. پيامبر از او روى گرداند و اين كار را چند بار انجام داد؛ چندان كه آن مرد خشم و رويگردانى وى را دريافت. پس از اين حال به يارانش گله برد و گفت: «به خدا سوگند! من اين رفتار پيامبر را نمى پسندم». گفتند: «وى برون آمده، گنبدت را ديد». مرد به گنبد خويش بازگشت و آن را ويران كرد؛ چندان كه با خاك يكسانش نمود. ديگر بار روزى پيامبر برون آمده، آن را نديد. فرمود: «آن گنبد چه شد؟» گفتند: «صاحب آن از رويگردانى تو به ما گله آورد و ما از ماجرا خبرش داديم؛ پس
۱.سنن أبي داود: 4 / 360 / 5237؛ تنبيه الخواطر: 1 / 71 نحوه.
سنن أبي داود عن أنس:مَرَّ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهبِقُبَّةٍ عَلى بابِ رَجُلٍ مِنَ الأَنصارِ فَقالَ: ما هذِهِ؟ قالوا: قُبَّةٌ بَناها فُلانٌ. قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: كُلُّ مالٍ يَكونُ هكَذا فَهُوَ وَبالٌ عَلى صاحِبِهِ يَومَ القِيامَةِ. فَبَلَغَ الأَنصارِيَّ ذلِكَ فَوَضَعَها، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آلهبَعدُ فَلَم يَرَها، فَسَأَلَ عَنها، فَاُخبِرَ أنَّهُ وَضَعَها لِما بَلَغَهُ عَنكَ فَقالَ: يَرحَمُهُ اللّهُ! يَرحَمُهُ اللّهُ! ۱
سنن ابى داود از انس:رسول خدا صلى الله عليه و آله بر گنبدى بنا شده بر آستانه خانه مردى از انصار برگذشت. فرمود: «اين چيست؟» گفتند: «گنبدى است كه فلان كس بنا كرده است». رسول خدا صلى الله عليه و آلهفرمود: «هر مالى كه چنين باشد، روز قيامت، وبال گردن صاحب خويش است». اين خبر به آن مرد انصارى رسيد؛ پس آن را ويران كرد. ديگر بار پيامبر بر آن جا گذشت و آن را نديد؛ پس از آن پرسيد. خبرش دادند كه آن مرد چون سخن او را شنيده، آن را ويران كرده است. فرمود: «خدايش رحمت كند! خدايش رحمت كند!».
۱.سنن ابن ماجة: 2 / 1393 / 4161، مسند ابن حنبل: 4 / 439 / 13300 نحوه.
شُعب الإيمان عن واثلة بن الأسقع:كُنتُ مِن فُقَراءِ المُصَلّينَ مِن أهلِ الصُّفَّةِ، فَأَتانَا النَّبِيُّ صلى الله عليه و آلهذاتَ يَومٍ فَقالَ: كَيفَ أنتُم بَعدي إذا شَبِعتُم مِن خُبزِ البُرِّ وَالزَّيتِ، وأكَلتُم ألوانَ الطَّعامِ ولَبِستُم أنواعَ الثِّيابِ؛ فَأَنتُمُ اليَومَ خَيرٌ أم ذاكَ؟ قُلنا: ذاكَ. قالَ: بَل أنتُمُ اليَومَ خَيرٌ. ۱
شعب الايمان از واثلة بن اسقع:من از فقيران نمازگزار در اهل صفّه بودم. روزى رسول خدا صلى الله عليه و آلهنزد ما آمد و فرمود: «چه سان خواهيد بود آن گاه كه پس از من، از نان گندم و روغن سير گرديد و غذاهاى رنگين بخوريد و جامه هاى گوناگون بپوشيد. وضعِ شما امروز بهتر است يا آن روز؟» گفتيم: «آن روز». فرمود: «بلكه وضع امروز شما بهتر است».
۱.شُعب الإيمان: 7 / 283 / 10322، حلية الأولياء: 2 / 23، تاريخ دمشق: 22 / 223 / 4926 وفيهما «المسلمين» بدل «المصلّين»، كنز العمّال: 3 / 216 / 6229.
حلية الأولياء عن ابن شهاب:إنَّ عُثمانَ بنَ مَظعونٍ دَخَلَ يَوما المَسجِدَ وعَلَيهِ نَمِرَةٌ قَد تَخَلَّلَت فَرَقَعَها بِقِطعَةٍ مِن فَروَةٍ، فَرَقَّ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَلَيهِ ورَقَّ أصحابُهُ لِرِقَّتِهِ، فَقالَ: كَيفَ أنتُم يَومَ يَغدو أحَدُكُم في حُلَّةٍ ويَروحُ في اُخرى، وتوضَعُ بَينَ يَدَيهِ قَصعَةٌ وتُرفَعُ اُخرى، وسَتَرتُمُ البُيوتَ كَما تُستَرُ الكَعبَةُ؟ قالوا: وَدَدنا أنَّ ذلِكَ قَد كانَ يا رَسولَ اللّهِ؛ فَأَصَبنَا الرَّخاءَ وَالعَيشَ. قالَ: فَإِنَّ ذلِكَ لَكائِنٌ، وأنتُمُ اليَومَ خَيرٌ مِن اُولئِكَ. ۱
حلية الأولياء از ابن شهاب:روزى عثمان بن مظعون به مسجد درآمد، حال آن كه گليمى پاره بر وى بود كه با تكه پوستى آن را پينه كرده بود. رسول خدا صلى الله عليه و آله را دل بر وى بسوخت و اصحاب نيز بر دلسوزى او دل سوختند. فرمود: «چه سان خواهيد بود در روزى كه هر يك از شما صبحگاهان در جامه اى است و شامگاهان در جامه ديگر؛ و پياپى نزدش ظرف غذا نهاده شود؛ و خانه هاتان را همچون كعبه بپوشانيد؟» گفتند: «آرزو داريم كه چنان روزى دررسد، اى رسول خدا، تا به آسايش و رفاه دست يابيم». فرمود: «بى ترديد، چنان خواهد شد؛ اما امروز بيش از آن روز به سود شما است».
۱.حلية الأولياء: 1 / 105.
الزهد لابن حنبل عن حرب بن أبي الأسود عن طلحة البصريّ:قَدِمتُ المَدينَةَ ولَم يَكُن لي بِها مَعرِفَةٌ ـ ورُبَّما قالَ: عَريفٌ ـ وكانَ يُجرى عَلَينا مُدٌّ مِن تَمرٍ بَينَ اثنَينِ، فَصَلّى بِنا رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهصَلاةً، فَهَتَفَ بِهِ هاتِفٌ مِن خَلفِهِ فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، قَد أحرَقَ بُطونَنَا التَّمرُ، وتَخَرَّقَت عَنَّا الخُنُفُ! فَخَطَبَ فَحَمِدَ اللّهَ وأثنى عَلَيهِ وقالَ: وَاللّهِ لَو أجِدُ لَكُمُ اللَّحمَ وَالخُبزَ لَأَطعَمتُكُموهُ، ولَيَأتِيَنَّ عَلَيكُم زَمانٌ يُغدى عَلى أحَدِكُمُ الجِفانُ ويُراحُ، ولَتَلبَسُنَّ مِثلَ أستارِ الكَعبَةِ. قالوا: يا رَسولَ اللّهِ، نَحنُ اليَومَ خَيرٌ مِنّا أو يَومَئِذٍ؟ قالَ: أنتُمُ اليَومَ خَيرٌ مِنكُم يَومَئِذٍ، أنتُمُ اليَومَ خَيرٌ
الزهد ابن حنبل از حرب بن ابو اسود از طلحه بصرى:به مدينه درآمدم، حال آن كه بدان شناختى نداشتم ـ و شايد گفت: در آن جا، آشنايى نداشتم ـ و ميان ما دو كف خرما براى هر نفر تقسيم مى شد. پس روزى رسول خدا صلى الله عليه و آلهپيشاپيش ما نماز نهاد؛ سپس كسى از فراپشت وى بانگ برآورد و گفت: «اى رسول خدا! خرما اندرون هاى ما را بسوزانده و جامه هاى كتانمان پاره شده است». پيامبر به خطبه ايستاد و پس از سپاس و ستايش خداوند، فرمود: «به خدا سوگند! اگر براى شما گوشت و نانى مى يافتم، شما را از آن اطعام مى كردم. هر آينه روزگارى خواهدتان آمد كه ظرف هاى غذا، صبحگاهان و شامگاهان، پياپى نزدتان درآيد؛ و جامه هايى همانند پوشش كعبه بر تن كنيد». گفتند: «اى رسول خدا! امروز به خيريم يا آن روز خواهيم بود؟» فرمود: «شما امروز
۱.الزهد لابن حنبل: 34 وراجع المستدرك على الصحيحين: 4 / 591 / 8648 و السنن الكبرى: 2 / 624 / 4337 وكنز العمّال: 3 / 218 / 6234 و ج 7 / 200 / 18631.
الإمام عليّ عليه السلام:إنّا لَجُلوسٌ مَعَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله فِي المَسجِدِ، إذ طَلَعَ مُصعَبُ بنُ عُمَيرٍ، ما عَلَيهِ إلاّ بُردَةٌ لَهُ مَرقوعَةٌ بِفَروٍ، فَلَمّا رَآهُ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهبَكى لِلَّذي كانَ فيهِ مِنَ النِّعمَةِ وَالَّذي هُوَ اليَومَ فيهِ، ثُمَّ قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: كَيفَ بِكُم إذا غَدا أحَدُكُم في حُلَّةٍ وراحَ في حُلَّةٍ، ووُضِعَت بَينَ يَدَيهِ صَحفَةٌ ورُفِعَت اُخرى، وسَتَرتُم بُيوتَكُم كَما تُستَرُ الكَعبَةُ؟ قالوا: يا رَسولَ اللّهِ، نَحنُ يَومَئِذٍ خَيرٌ مِنَّا اليَومَ، نَتَفَرَّغُ لِلعِبادَةِ، ونُكفَى المُؤنَةَ! فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: لَأَنتُمُ اليَومَ خَيرٌ مِنكُم يَومَئِذٍ. ۱
امام على عليه السلام:همراه رسول خدا صلى الله عليه و آله در مسجد نشسته بوديم كه مصعب بن عمير درآمد، حال آن كه تنها پارچه اى يمنى بر خود داشت و با پاره اى پوست آن را پينه كرده بود. چون رسول خدا صلى الله عليه و آله وى را بديد، بدان جهت كه روزى در ناز و نعمت بوده و اكنون در چنان حالى بود، گريست. سپس فرمود: «چه سان خواهيد بود آن روز كه هر يك از شما صبحگاهان در يك جامه و شامگاهان در جامه ديگر باشد و پياپى قدح غذا برابرش نهاده شود؛ و خانه هاتان را همانند كعبه بپوشانيد؟» گفتند: «اى رسول خدا! آن روز بهتر از امروز خواهيم بود؛ زيرا در بى نيازى مى توانيم به خوبى عبادت كنيم». رسول خدا صلى الله عليه و آلهفرمود: «هر آينه امروز بهتر از آن روزيد».
۱.سنن الترمذي: 4 / 647 / 2476، الزهد لهنّاد: 2 / 389 / 758 كلاهما عن محمّد بن كعب عمّن سمعه، كنز العمّال: 3 / 217 / 6230 وج 13 / 582 / 37496.
عنه عليه السلام:اُنظُروا فِي الدُّنيا نَظَرَ الزّاهِدِ المُفارِقِ لَها؛ فَإِنَّها تُزيلُ الثّاوِيَ السّاكِنَ، وتَفجَعُ المُترَفَ الآمِنَ، لا يُرجى مِنها ما تَوَلّى فَأَدبَرَ، ولا يُدرى ما هُوَ آتٍ مِنها فَيُنتَظَرَ. ۱
امام على عليه السلام:به دنيا با نظر پارسايى كه از آن دورى جويد، بنگريد؛ كه آن نابود كننده كسى است كه در آن اقامت و سكنا گزيند و رفاه زده ايمن را به درد آورد. بهره دنيا چون پشت كند، ديگر اميدى به بازگشت آن نيست؛ و آينده به روشنى دانسته نيست تا بتوان انتظارش را كشيد.
۱.الكافي: 8 / 17 / 3 عن محمّد بن إسماعيل الهمداني عن الإمام الكاظم عليه السلام، تحف العقول: 202، نهج البلاغة: الخطبة 103 نحوه وراجع مطالب السؤول: 51.
عنه عليه السلام:مَعاشِرَ شيعَتي، اِحذَروا! فَقَد عَضَّتكُمُ الدُّنيا بِأَنيابِها، تَختَطِفُ مِنكُم نَفسا بَعدَ نَفسٍ كَذِئابِها، وهذِهِ مَطايَا الرَّحيلِ قَد اُنيخَت لِرُكّابِها، ألا إنَّ الحَديثَ ذو شُجونٍ، فَلا يَقولَنَّ قائِلُكُم: إنَّ كَلامَ عَلِيٍّ مُتَناقِضٌ؛ لِأَنَّ الكَلامَ عارِضٌ.
ولَقَد بَلَغَني أنَّ رَجُلاً مِن قُطّانِ المَدائِنِ تَبِعَ بَعدَ الحَنيفِيَّةِ عُلوجَهُ، ولَبِسَ مِن نالَةِ دِهقانِهِ مَنسوجَهُ، وتَضَمَّخَ بِمِسكِ هذِهِ النَّوافِجِ صَباحَهُ، وَتَبَخَّرَ بِعودِ الهِندِ رَواحَهُ، وحَولَهُ رَيحانُ حَديقَةٍ يَشُمُّ نُفاحَهُ، وقَد مُدَّ لَهُ مَفروشاتُ الرّومِ عَلى سُرُرِهِ. تَعسا لَهُ بَعدَ ما ناهَزَ السَّبعينَ مِن عُمُرِهِ! وحَولَهُ شَيخٌ يَدِبُّ عَلى أرضِهِ مِن هَرَمِهِ،
امام على عليه السلام:اى گروه هاى شيعيان؛ سخت مراقب باشيد! همانا دنيا شمارا به دندان گزيده و همچون گرگ هايش يكان يكان شما را در مى ربايد. اين مَركبِ كوچ است كه اكنون نزد سواران خود زانو زده است. هلاّ كه سخن شاخه هايى دارد؛ پس كسى از شما نگويد كه سخن على تناقض دارد؛ چرا كه كلام، مخاطب ها و حالت هاى گوناگونى دارد.
به من خبر رسيده كه مردى از ساكنان مدائن، پس از مسلمان شدن، از كافران پيروى كرده و جامه اى از خياط خانه مهترِ آن شهر برگرفته؛ و بامدادِ خود را به مشك دان هايش خوشبو كرده و شامگاهش را به عود هندى معطر نموده؛ و پيرامونش را گل بوستانى فراگرفته و آن را مى بويد؛ و فرش هاى رومى را بر تخت هاى خود گسترانيده است. پس از سپرى كردن هفتاد سال، چه بدبخت شده است! در پيرامون او پيرمردى است كه از
۱.قال المجلسي رحمه الله: قوله: «أفلا رغيف» بالرفع، ويجوز في مثله الرفع والنصب والبناء على الفتح. و «القَفار ـ بالفتح ـ»: ما لا إدام معه من الخبز، واُضيف إلى الليل، وهو صفة للرغيف، و «إفطارٌ» و «مقدَّمٌ» أيضا صفتان له. وفي بعض النسخ: «لليلِ إفطارِ معدمٍ»، فالظرف صفة اُخرى لرغيف، و «ليل» مضاف إلى الإفطار المضاف إلى المعدم؛ أي الفقير (بحار الأنوار: 40 / 353).
۲.الأمالي للصدوق: 720 / 988 عن المفضّل بن عمر عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام، بحار الأنوار: 40 / 346 / 29.