حدیث دربارهنشانه هاى كمال خرد

دانشنامه عقاید اسلامی ج ۱، ص ۴۳۹، ح ۶۴۰

امام علی علیه‌السلام

نشانه هاى كمال خرد

عنه عليه‏السلام: إذا تَمَّ العَقلُ نَقَصَ الكَلامُ. ۱

امام على عليه‏السلام: هنگامى كه عقل كامل شود، سخن، كم مى‏شود.

۱.نهج البلاغة: الحكمة 71، بحار الأنوار: ج 1 ص 159 ح 34؛ مطالب السؤول: ص 57، مائة كلمة للجاحظ: ص 54 ح 38.

کلیدواژه‌ها بهشت نام های بهشت خرد عوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

۸

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: خداوند، خرد را سه قسمت كرده است. هر كه اين سه قسمت در او باشد، خردش كامل است و هر كه در او هيچ نباشد، خردمند نيست: شناختى نيكو از خداوند، پيروى نيكو از او، و پايدارى شايسته بر فرمانش.

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: خداوند با چيزى شايسته‏تر از خرد، عبادت نشد و مؤمن، خردمند نيست، مگر آن كه ده فضيلت در او جمع شود: خوبى از او اميد برود، و بدى از او انتظار نرود؛ خوبىِ اندكِ ديگران را زياد بشمرد، و خوبى‏هاى بسيارِ خود را كم بشمرد؛ در سراسر زندگى‏اش از دانش‏طلبى خسته نگردد؛ از رفت و آمد نيازمندان به نزد خويش، دل‏تنگ نشود؛ خوارى در نزد او دوست‏داشتنى‏تر از عزّت باشد؛ فقر را بهتر از ثروتمندى دوست بدارد؛ بهره او از دنيا قوت (نيازمندى‏هاى ضرورى زندگى) باشد؛ و امّا دهم ـ و چيست دهم؟! ـ كسى را نبيند، جز آن كه بگويد: او از من بهتر و پارساتر است. همانا مردمان، دو دسته‏اند: دسته‏اى كه از مؤمن، بهتر و پارساترند و دسته‏اى ديگر، كه بدتر از او و پايين‏تر از وى‏اند. پس هنگامى كه مؤمن، بهتر و پارساتر از خود را ببيند، در برابر او فروتنى مى‏كند تا به او برسد، و هنگامى كه بدتر و پايين‏تر از خود را ببيند، مى‏گويد: شايد خوبى‏اش پنهان است و بدى‏اش آشكار، و شايد پايان كارش به خير ختم شود. هر گاه چنين كند، عظمتش افزايش مى‏يابد و بر مردم زمانش سَرورى مى‏كند.

امام على عليه‏السلام: خداوند با چيزى برتر از خرد، عبادت نشد، و خرد كسى كامل نمى‏شود، مگر در او خصلت‏هايى باشد: كفر و بدى از او انتظار نرود، و رشد و خوبى از او اميد برود؛ زيادى ثروتش را ببخشد و زيادى سخن خود را نگه بدارد؛ بهره او از دنيا تنها قوت (نيازمندى‏هاى ضرورى زندگى) باشد و در طول زندگى، از دانش، سير نشود؛ خوارى را با بودن با خداوند از عزّت با بودن با ديگران، بيشتر دوست بدارد؛ فروتنى، در نزد او، دوست‏داشتنى‏تر از بزرگى باشد؛ خوبىِ اندكِ ديگران را بسيار، و خوبىِ بسيارِ خود را كم بشمرد؛ و همه مردم را از خودش بهتر، و خود را بدتر از همه بداند، و اين، مهم‏ترين خصلت است.

امام على عليه‏السلام: از كمال خردمندى تو، يارى خواستن تو براى خِردت است.

امام على عليه‏السلام: آن كه خردش نيرومند باشد، بسيار عبرت مى‏آموزد.

امام على عليه‏السلام: آن كه خردش كامل باشد، رفتار و نگاهش به دين، نيكو مى‏شود.

امام على عليه‏السلام ـ در حكمت‏هاى منسوب به ايشان ـ : انسان خردمند، مانند جسم سخت و پُر است: به كُندى داغ مى‏شود و حرارتش در زمانى طولانى‏تر از بين مى‏رود.

امام على عليه‏السلام: آن كه خردش كامل باشد، شهوت‏ها را سبُك مى‏شمارد.