حدیث دربارهشناخت خدا

عنه عليه السلام:الحَمدُ لِلّهِ. الَّذي بَطَنَ مِن خَفِيّاتِ الاُمورِ، وظَهَرَ فِي العُقولِ بِما يُرى في خَلقِهِ مِن عَلاماتِ التَّدبيرِ، الَّذي سُئِلَتِ الأَنبِياءُ عَنهُ فَلَم تَصِفهُ بِحَدٍّ ولا بِبَعضٍ، بَل وَصَفَتهُ بِفِعالِهِ ودَلَّت عَلَيهِ بِآياتِهِ، لا تَستَطيعُ عُقولُ المُتَفَكِّرينَ جَحدَهُ؛ لِأَنَّ مَن كانَتِ السَّماواتُ وَالأَرضُ فِطرَتَهُ وما فيهِنَّ وما بَينَهُنَّ وهُوَ الصّانِعُ لَهُنَّ، فَلا مَدفَعَ لِقُدرَتِهِ. ۱

امام على عليه السلام:ستايش، خداى را سزاست. كه از امور نهانى، پنهان است و بر اثر نشانه هاى تدبير ـ كه در آفريدگان او عيان شده ـ نزد خردها آشكار است؛ آن خدايى كه درباره اش از پيغمبرانش پرسيدند و آنان او را به حد و جزء داشتن نستودند؛ بلكه وى را به افعالش ستودند و به آياتش بدو راهنمايى نمودند. خردِ انديشمندان، او را انكار نمى كند؛ زيرا كسى كه آسمان و زمين و آنچه در ميان آنهاست، آفريده اوست و او سازنده همه آنهاست، قدرتش را بازدارنده اى نيست.

۱.الكافي: ج 1 ص 141 ح 7، التوحيد: ص 31 ح 1 وفيه «بنقص» بدل «ببعض» و «بأفعاله» بدل «بفعاله» وكلاهما عن الحارث الأعور، بحار الأنوار: ج 4 ص 265 ح 14.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی عقل و جهل نشانه های عقل +2 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، خرد را بر سه پاره قسمت كرد. هر كه اين سه پاره را دارا باشد، خردش كامل است و هر كه از آنها بى بهره باشد، از خرد، بى بهره است: شناختِ نيكو از خداوند، نيك فرمان بردارى از خداوند، و پايدارى شايسته [در پيروى] از دستورهاى خداوند.

تحف العقول:مردى مسيحى از اهل نَجران، وارد مدينه شد. وى مردى سخنور و با وقار و هيبت بود. گفته شد: اى پيامبر خدا! چه قدر اين مسيحى خردمند است! پيامبر خدا، گوينده را از سخن باز داشت و فرمود: «ساكت! خردمند، كسى است كه خدا را به يگانگى باور كند و به پيروى از او پايبند باشد».

امام على عليه السلام:با مخلوقات خداوند، بر خداوند استدلال مى شود، و با خرد، شناخت خداوند، پايدار مى گردد و با انديشه، حجّت هاى او به اثبات مى رسد.

الكافىـ به نقل از حسن بن عمّار ـ: از امام صادق عليه السلام فرمود: «آغاز و شروع هر كار و نيرو و آبادانى آن ـ كه بدون آبادانى، بهره اى حاصل نمى گردد ـ خردى است كه خدا آن را زيور خَلق خود و روشنى بخش آنان قرار داد. به وسيله خرد، بندگان، آفريننده خود را مى شناسند و مى دانند كه خود، مخلوق اند و او مدبّر آنهاست و آنها در زير تدبير اويند و او پاينده است و آنها [يند كه] راه فنا مى روند. [بندگان،] در پرتو خردشان، هر آفريده اى را (از آسمان و زمين، خورشيد و ماه، و شب و روز) كه مى بينند دليل مى گيرند كه براى آفريدگان، آفريننده و سرپرستى است كه هميشه بوده و خواهد بود، و به وسيله خرد، زيبا را از زشت، باز مى شناسند و مى دانند كه تاريكى، در نادانى است و روشنى، در دانش. اين است آنچه خرد، بدان راهنمايى كرده است». گفته شد: آيا بندگان، مى توانند به همان خرد اكتفا كنند؟ فرمود: «خردمند، به دليلِ خردى كه خداوند، آن را پايه زندگى و زيور و [وسيله]رهيابى وى ساخته، مى داند كه خدا حق است و اوست پرورنده وى، و مى داند كه آفريدگارِ وى را خوشامد و بدآمدى است و طاعتى دارد و معصيتى ـ كه تنها خردش نمى تواند آنها را در يابد ـ و مى داند كه جز با دانش و طلب آن [از طريق پيامبران،] بدان نمى رسد و اگر با دانش خود، بدان دست نيابد، از خرد خود، بهره نمى برد. پس بر خردمند است كه طلب دانش كند و ادب بياموزد كه بى آن، نمى تواند پايدار بماند».

امام كاظم عليه السلامـ در سفارش به هشام ـ: اى هشام! روشنايى بدن، در چشم است، كه اگر چشمْ نورانى باشد، بدنْ روشنايى خواهد داشت؛ و روشنى روح، به خرد است، كه اگر بنده اى خردمند باشد، به پروردگار، آگاه خواهد بود، و آن كه به پروردگار، آگاه باشد، در دينش بينا مى شود، و هر كس به خداوند، ناآگاه باشد، دينش استوار نخواهد بود. همان گونه كه قوام بدن، به جانِ زنده است، قوام دين نيز به نيّت هاى پاك است و نيّت پاك هم، جز با خرد، حاصل نمى گردد.

امام رضا عليه السلام:به وسيله خرد، خداباورى، حاصل مى شود.